حنیف حیدرنژاد– در فرهنگ سیاسی ایران در ارتباط با برخی احزاب و نیروهای سیاسی از واژهی «تجزیهطلب» استفاده می شود. در سال های اخیر استفاده از این واژه در شبکههای اجتماعی بسیار گسترده شده و به راحتی و به سادگی بکار گرفته میشود. به نحوی که این واژه بیشتر از آنکه بیان یک واقعیت یا توصیف یک ماهیت باشد، به یک اتهام یا یک برچسب تبدیل شده است.
این نوشته تلاش دارد تا بطور مختصر به این پرسش پاسخ دهد که:
۱- تجزیه طلبی یعنی چه، نمونههای موفق یا ناموفق تلاش برای جدائی کدامند؟
۲- چه حزب یا نیروی سیاسی را میتوان تجزیهطلب نامید و بر اساس چه معیاری؟
۳- اطلاق «تجزیهطلب» در مورد احزاب و نیروهای سیاسی کُرد تا کجا دقیق است؟
۴- داوری نهائی در این مورد با چه نهادی می باشد؟
***
در یک نظام مبتنی بر حاکمیت قانون، نمیتوان بدون طی روندهای حقوقی به فرد یا گروهی اتهام وارد کرد یا برچسب سیاسی زد. اگر فرد، حزب یا گروهی متهم به نقض قانون باشد، رسیدگی به این موضوع باید از مسیرهای قانونی و در مراجع صالح قضایی انجام شود. تا زمانی که یک دادگاه ذیصلاح بر اساس قانون اساسی و معیارهای حقوقی، حکم مشخصی صادر نکرده باشد، نسبت دادن اتهاماتی مانند «تجزیهطلبی» به یک حزب یا جریان سیاسی از نظر حقوقی محل تردید است.
برچسبزنی و اتهامهای بیپایه به گروههای سیاسی و اجتماعی میتواند به اعتماد عمومی و انسجام ملی آسیب وارد کند. این موضوع برای جامعهی ایران که در آستانهی مرحله پیشاگذار از جمهوری اسلامی قرار دارد و بزودی وارد دورهی پر تنش گذار سیاسی خواهد شد، اهمیت بیشتری دارد. در چنین شرایطی، پرهیز از اتهامزنیهای شتابزده و تکیه بر گفتگوی سیاسی و استدلالی اهمیت ویژهای پیدا میکند.
استفاده از واژهی «تجزیهطلب» نیازمند دقت مفهومی و استناد به معیارهای روشن سیاسی و حقوقی است. بهکارگیری این واژه بدون توجه به تفاوت میان استقلالطلبی، فدرالیسم، خودمختاری یا حق تعیین سرنوشت میتواند به سوءتفاهمهای سیاسی و افزایش تنشهای اجتماعی منجر شود. از اینرو در فضای سیاسی ایران، بویژه در شرایط گذار، ضروری است که تحلیلهای سیاسی با دقت مفهومی و پرهیز از برچسبزنی همراه باشد.
در پایان مقالهی پیوستی از نیروهای مختلف سیاسی با مواضع متفاوت در ارتباط با حقوق اقوام آورده شده است.
*«کیهان لندن» با باور به آزادی بیان بخش «دیدگاه» را برای انتشار نظرات و مطالب نویسندگان، تحلیلگران و کارشناسان فارسیزبان فراهم کرده اما مسئولیت محتوای منتشر شده با نویسنده است.
