دکتر رضا سعیدی فروزابادی – در ادبیات روابط بینالملل، «پیروزی سیاسی» مفهومی فراتر از موفقیت نظامی صرف است. تجربههای پرهزینهای مانند جنگ در عراق یا افغانستان نشان دادهاند که برتری نظامی بدون راهبرد سیاسی منسجم، نهتنها به ثبات پایدار منجر نمیشود، بلکه میتواند زمینهساز بیثباتیهای عمیقتر گردد. در این چارچوب، اگر ایالات متحده بهدنبال «پیروزی سیاسی» در تقابل با جمهوری اسلامی باشد، باید مجموعهای از عناصر راهبردی را بصورت هماهنگ بکار گیرد.
نخستین و مهمترین گام، تعریف دقیق و واقعگرایانهی اهداف است. آیا هدف، مهار برنامهی هستهای است؟ تغییر رفتار منطقهای جمهوری اسلامی؟ یا تغییر ساختار سیاسی؟ هرچه هدف محدودتر، مشخصتر و قابل اندازهگیریتر باشد، احتمال تحقق آن بیشتر است. ابهام در هدف، معمولا به کشیدهشدن درگیری و فرسایش منابع و مشروعیت میانجامد.
دوم، چندجانبهگرایی و اجماع بینالمللی نقش تعیینکنندهای دارد. تجربه برجام نشان داد که وقتی قدرتهای جهانی در یک چارچوب مشترک عمل میکنند، ابزارهای فشار و تشویق، اثربخشی بیشتری پیدا میکنند. در مقابل، رویکردهای یکجانبه اغلب با مقاومت بیشتر و هزینههای بالاتر همراه هستند.
سوم، ترکیب هوشمندانه، فشار و دیپلماسی است. تحریمهای اقتصادی، فشارهای سیاسی، و ابزارهای بازدارنده زمانی مؤثرتر میشوند که در کنار آنها، مسیر واقعی و معتبری برای مذاکره وجود داشته باشد. سیاستی که صرفا بر فشار تکیه کند، ممکن است به تشدید تقابل منجر شود، در حالی که دیپلماسی بدون اهرم فشار نیز معمولا نتیجهای ملموس بهمراه ندارد.
چهارم، مدیریت ریسک تشدید تنش اهمیت حیاتی دارد. تقابل با جمهوری اسلامی بدلیل ماهیت شبکهای و منطقهای نفوذ آن، میتواند بسرعت از یک درگیری محدود به بحران گستردهی منطقهای تبدیل شود. ابزارهایی مانند کانالهای ارتباطی غیررسمی، قواعد درگیری، و سیگنالدهی راهبردی میتوانند از سوءمحاسبه جلوگیری کنند.
پنجم، توجه به افکار عمومی و مشروعیت است. پیروزی سیاسی بدون حمایت نسبی افکار عمومی در داخل آمریکا و بدون درک حساسیتهای جامعهی جمهوری اسلامی و منطقه، پایدار نخواهد بود. مشروعیت، یکی از منابع اصلی قدرت در دنیای امروز است.
در نهایت، شاید مهمترین درس از تجارب گذشته، داشتن برنامه برای «روز بعد» باشد. حتی اگر اهداف کوتاهمدت محقق شوند، نبود یک نقشهی راه برای مدیریت پیامدها—چه در سطح منطقهای و چه در داخل ایران—میتواند دستاوردها را بسرعت از بین ببرد.
«پیروزی سیاسی» در چنین تقابلی، نه از مسیر تشدید صرف فشار، بلکه از طریق راهبردی متوازن، چندلایه و مبتنی بر واقعگرایی حاصل میشود؛ راهبردی که دیپلماسی، بازدارندگی، اجماع بینالمللی و مدیریت هوشمندانه ریسک را بطور همزمان در بر گیرد.
*«کیهان لندن» با باور به آزادی بیان بخش «دیدگاه» را برای انتشار نظرات و مطالب نویسندگان، تحلیلگران و کارشناسان فارسیزبان فراهم کرده اما مسئولیت محتوای منتشر شده با نویسنده است.
