مهدی نوذر – در سالهای اخیر، گسترش پروژههای نظامی و ساخت «شهرهای موشکی» توسط جمهوری اسلامی ایران بیش از هر زمان دیگری شکاف میان «امنیت ادعایی» و «امنیت واقعی» را آشکار کرده است. در حالی که حکومت این پروژهها را نماد اقتدار و بازدارندگی معرفی میکرد ، واقعیت در لایههای پنهانتر، چیزی جز تخریب گستردهی محیطزیست و تضعیف بنیانهای زیستی کشور نیست.
بخش قابل توجهی از این تأسیسات در مناطق کوهستانی، بیابانی یا زیست بومهای نسبتا دستنخورده ساخته میشوند؛ مناطقی که اغلب پناهگاه گونههای نادر جانوری و گیاهی هستند. حفاریهای عمیق، انفجارهای زیرزمینی، جادهسازیهای نظامی و تغییرات گسترده در کاربری زمین، عملا این زیستگاهها را نابود یا تکهتکه کردهاند. در چنین شرایطی، گونههایی که برای بقا به تعادل حساس اکوسیستمها وابستهاند، یا کوچ اجباری میکنند یا بهمرور از بین میروند؛ روندی که بازگشتپذیر نیست.
اما تخریب فقط به سطح زمین محدود نمیماند. این پروژهها بطور مستقیم و غیرمستقیم منابع آبی را نیز تحت فشار قرار دادهاند. دستکاری سفرههای زیرزمینی، تغییر مسیر آبهای سطحی و بهرهبرداری بیرویه برای پشتیبانی از زیرساختهای نظامی، در کنار سوءمدیریت کلان، به خشکشدن رودخانهها و تالابها دامن زده است که رودخانهی زاینده رود مهمترین نمونهی آن است .
وقتی در کشوری با بحران مزمن آب، اولویت تخصیص منابع بهسمت پروژههای امنیتی سوق پیدا میکند، نتیجه چیزی جز تشدید بیابانزایی و فروپاشی اکولوژیک نیست.
تناقض اصلی اینجاست: حکومتی که مدعی حفظ امنیت است، در عمل پایههای زیستی همان سرزمینی را تضعیف میکند که امنیتش را ادعا میکند. امنیت واقعی، صرفا در موشک و پایگاههای زیرزمینی تعریف نمیشود که آن هم دیدیم در عمل چیزی جز ادعای پوچ نبود و در این جنگ شاهدیم که اسراییل و آمریکا چگونه تمام تسلیحات و زیر ساختهای نظامی را از بین بردند!
امنیت یعنی آب پایدار، خاک حاصلخیز، تنوع زیستی سالم و محیطزیستی که بتواند نسلهای آینده را زنده نگه دارد.
در چنین چارچوبی، «شهرهای موشکی» را نمیتوان صرفا پروژههایی دفاعی دانست؛ اینها نماد نوعی نگاه هستند: نگاهی که بقا و تثبیت قدرت را بر هر چیز دیگری حتی به قیمت نابودی تدریجی طبیعت و آیندهی کشور ترجیح میدهد. نتیجهی این نگاه، سرزمینی است که شاید از نظر نظامی در ظاهر سنگینتر بنظر برسد، اما از درون، فقیرتر، خشکتر و آسیبپذیرتر شده است.
جمهوری اسلامی ثابت کرد مخربتر از بمب اتم و حملهی مهاجمانی مانند مغول برای ایران بود. حکومتی که بقای خود را با هر بهایی مشروع میداند حتی به قیمت نابودی ایران!
*«کیهان لندن» با باور به آزادی بیان بخش «دیدگاه» را برای انتشار نظرات و مطالب نویسندگان، تحلیلگران و کارشناسان فارسیزبان فراهم کرده اما مسئولیت محتوای منتشر شده با نویسنده است.
