ساعتی پس از اعلام خبر بازگشایی تنگه هرمز از سوی وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی قیمت جهانی نفت با روندی کاهشی روبرو شد. قیمت هر بشکه نفت برنت که در کانال ۹۰ دلار قرار داشت به کانال ۸۰ دلاری سقوط کرد.
با بازگشایی تنگه هرمز قیمت هر بشکه نفت برنت در بعد از ظهر روز جمعه ۲۸ فروردین ۱۴۰۵ به وقت خاورمیانه به ۸۹ دلار و ۲۴ سنت کاهش یافت. قیمت هر بشکه نفت خام وست تگزاس اینترمدیت آمریکا به ۸۴ دلار و ۴۳ سنت کاهش یافت. قیمت نفت برنت در روزهای گذشته در کانال ۹۰ دلار قرار داشت.
کاهش حدود ۱۰ درصدی قیمت جهانی نفت ساعتی پس از آن رخ داد که عباس عراقچی وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی از بازگشایی تنگه هرمز و آزاد شدن عبور و مرور همه کشتیها و نفتکشها از آن خبر داد.
عباس عراقچی بعد از ظهر جمعه ۲۸ فروردین ۱۴۰۵ در شبکه «ایکس» نوشت:«در پی اعلام آتشبس در لبنان، عبور و مرور تمامی کشتیهای تجاری از طریق تنگه هرمز برای باقیمانده دوره آتشبس بهطور کامل آزاد اعلام میشود.»
وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی افزود: «این تردد باید در مسیر هماهنگشده و از پیش اعلامشده توسط سازمان بنادر و دریانوردی جمهوری اسلامی انجام گیرد.»
دقایقی بعد دونالد ترامپ نیز در واکنش به این خبر در «تروث سوشال» نوشت: «ایران همین حالا اعلام کرد که تنگه ایران (هرمز) کاملاً باز و آماده عبور کامل است. متشکرم!»
رئیس جمهوری ایالات متحده همچنین از ادامه محاصره بنادر ایران خبر داد: «تنگه هرمز کاملاً باز است و آماده تجارت و عبور کامل کشتیهاست، اما محاصره دریایی با قدرت کامل و اثر خود باقی خواهد ماند، فقط تا زمانی که معامله ما با ایران ۱۰۰ درصد کامل شود.»
«العربی الجدید» نیز به نقل از یک مقام جمهوری اسلامی نوشته که « اعلام بازگشایی موقت تنگه هرمز ربطی به مذاکرات جاری با واشنگتن ندارد» و این اقدام بخشی از «توافق آتشبس» است.
او گفته مذاکرات جمهوری اسلامی و آمریکا درباره مسائل اختلافی ادامه دارد اما ساعاتی پس از آنکه جمهوری اسلامی از آتشبس در لبنان مطمپن شد، خبر بازگشایی تنگه هرمز را اعلام کرد.
تنگه هرمز از روز نهم اسفندماه و ساعتی پس از آغاز جنگ اسرائیل و آمریکا با جمهوری اسلامی توسط سپاه پاسداران انقلاب اسلامی بسته شد. بسته بودن تنگه هرمز بیش از ۱۰۰۰ کشتی و نفتکش در دو سوی تنگه را معطل و روند حمل و نقل دریایی از خلیج فارس را مختل کرد. صادرات نفت، گاز و کالاهای مهم دیگری مانند گوگرد و اوره و آلومینیوم از کشورهای حاشیه خلیج فارس طی هفت هفته گذشته مختل و عرضه جهانی این کالاها به شدت کاهش، و در نتیجه قیمت این کالاها افزایش یافت.
بحران اقتصادی ناشی از کاهش عرضه نفت خام و دیگر کالاهایی که از کشورهای حاشیه خلیج فارس تأمین میشد به سرعت بر قیمت سوخت و انرژی و همچنین کود و فلزات در جهان اثر گذاشت. در آمریکا، اروپا و شرق آسیا قیمت سوخت به شدت افزایش یافت و برخی کشورها ناچار به ایجاد سازوکار سهمیهبندی سوخت شدند تا بحران ناشی از کاهش عرضه را جبران کنند.
بازگشایی تنگه هرمز به سرعت به یکی از اصلیترین اهداف ایالات متحده تبدیل شد و حتی از هفته گذشته نیروی دریایی ایالات متحده برای افزایش فشار بر جمهوری اسلامی بنادر ایران و تنگه هرمز را محاصره دریایی کرد.
ارتش آمریکا روز گذشته نیز فهرست گستردهای از کالاها را منتشر کرد که بهعنوان کالای قاچاق ارزیابی و اعلام کرد این کالاها را در جریان محاصره بنادر جنوب ایران از هر کشتی تجاری، «صرفنظر از موقعیت جغرافیایی»، توقیف خواهد کرد.
این فهرست شامل تسلیحات، مهمات و تجهیزات نظامی بود که از سوی ارتش آمریکا بهعنوان «قاچاق مطلق» شناخته شدهاند. همچنین کالاهایی مانند نفت، آهن، فولاد و آلومینیوم و برخی اقلام غیرنظامی بهعلت احتمال برای استفاده در اهداف نظامی به عنوان «قاچاق مشروط» معرفی شدند. ارتش آمریکا افزوده بود که حتی اقلام معمولی مانند تجهیزات الکترونیکی یا ماشینآلات سنگین، در صورتی که شواهدی از استفاده نظامی آنها وجود داشته باشد، قابل توقیف خواهند بود.
تنگه هرمز گذرگاهی راهبردی در آبهای سرزمینی ایران و عمان است که حدود ۲۰ درصد نفت جهان از آن عبور میکند و از کشورهای خلیج فارس به دیگر کشورها صادر میشود.
در هفتههای گذشته جدا از اختلال ایجاد شده در عرضه جهانی انرژی و کالاهای دیگر با بسته بودن تنگه هرمز، حملات گسترده به زیرساختهای کشورهای حوزه خلیج فارس نیز ریسک تداوم کمبود و گرانی انرژی و سوخت و دیگر کالاهای تولید این کشورها پس از پایان جنگ را افزایش داده است.
صندوق بینالمللی پول روز گذشته در گزارشی اعلام کرد که ایران، قطر و عراق بیشترین خسارت را از جنگ خاورمیانه متحمل شدهاند. پیشبینی صندوق بینالمللی پول بر این اساس است که جنگ محدود و نسبتا کوتاهمدت باقی بماند و اختلالات فعلی تا اواسط سال ۲۰۲۶ یعنی تا کمتر از سه ماه دیگر کاهش یابد.
در آنسو، پیامدهای اقتصادی تداوم جنگ در خاورمیانه همچنان در حال گسترش است. فاتح بیرول، رئیس آژانس بینالمللی انرژی روز گذشته در گفتوگو با خبرگزاری آسوشیتدپرس با هشدار نسبت به اینکه «شاید تنها حدود شش هفته ذخیره سوخت جت در اختیار داشته باشد» اعلام کرد که تنگه هرمز، که یکی از مسیرهای کلیدی انتقال سوخت جت از خلیج فارس است، در واکنش به حملات آمریکا و اسرائیل بیش از شش هفته است که عملا از سوی ایران بسته مانده؛ موضوعی که باعث جهش قیمتها و افزایش نگرانیها درباره کمبود شده است.
رئیس آژانس بینالمللی انرژی تأکید کرد در صورتی که اختلال در عرضه ادامه یابد، بهزودی ممکن است پروازها لغو شوند. این آژانس در گزارش ماهانه بازار نفت خود که به ۳۲ کشور عضو درباره تأمین و امنیت انرژی مشاوره میدهد، اعلام کرده است که صادرات منطقه خلیج فارس بزرگترین منبع تأمین سوخت جت در بازار جهانی است.
فاتح بیرول همچنین با بیان اینکه «این بحران عملا اختلال جدی در سازوکارهای بازار سوخت هوانوردی ایجاد کرده» گفت که پالایشگاهها در دیگر کشورهای عمده صادرکننده، از جمله کره جنوبی، هند و چین، خود نیز بهشدت به واردات نفت خام از خاورمیانه وابسته هستند.
اتحادیه اروپا نیز روز چهارشنبه ۲۶ فروردین به کشورهای عضو هشدار داد که اگر جنگ ایران ادامه یابد، بازارهای انرژی با یک «شوک طولانیمدت در عرضه» مواجه خواهند شد. خبرگزاری «رویترز» به نقل از دیپلماتهای این اتحادیه نوشت این شوک کشورها را وادار به «کاهش مصرف سوخت» خواهد کرد.
اکنون بازگشایی تنگه هرمز در کنار خبرهایی که از احتمال تداوم مذاکره و توافق احتمالی میان جمهوری اسلامی و آمریکا منتشر شده بازارهای جهانی را با روندی مثبت روبرو کرده است. در کنار کاهش قیمت جهانی نفت، در ساعات گذشته و با بازگشایی تنگه هرمز سهامهای آسیایی نیز رشد کردند.
در همین حال یک منبع پاکستانی که در میانجیگری میان آمریکا و ایران نقش دارد، روز جمعه ۲۸ فروردین به خبرگزاری «رویترز» گفت پیشرفتهایی در دیپلماسی پشتپرده میان جمهوری اسلامی و آمریکا حاصل شده است.
به گفته این منبع که نامش منتشر نشده، نشست آینده میان مقامات جمهوری اسلامی و آمریکا ممکن است به امضای یک تفاهمنامه منجر شود و پس از آن ظرف ۶۰ روز یک توافق جامع شکل بگیرد. او افزوده که دو طرف از نظر اصولی به توافق رسیدهاند و جزئیات فنی بعد از توافق اولیه بررسی میشود.
همچنین خبرگزاری «ایرنا»، خبرگزاری رسمی دولت جمهوری اسلامی، روز جمعه ۲۸ فروردین ۱۴۰۵ گزارش داد: «پس از افزایش گمانهزنیها درباره برگزاری دور بعدی مذاکرات میان جمهوری اسلامی ایران و آمریکا در اسلامآباد، تمهیدات جدید امنیتی و ترافیکی در پایتخت پاکستان حکایت از آن دارد که این شهر خود را برای یک رویداد بزرگ بینالمللی آماده میکند.»
در ادامه این خبر آمده بود «اکنون هرچند هیچ مقام رسمی در پاکستان برگزاری دور دوم مذاکرات اسلامآباد را تایید یا تکذیب نکرده است، اما مشاهدات «ایرنا» از سطح شهر اسلامآباد حکایت از تکاپوی پایتخت پاکستان برای میزبانی از رویداد بزرگی دیگر مرتبط با تحولات جاری در خاورمیانه است.»
