نظام آموزش ایران طی چهار دهه گذشته با مشکلات ساختاری زیادی روبرو بوده و در ماههای اخیر تعطیلی پیدرپی مدارس، قطع سراسری اینترنت جهانی در کشور و فراهم نبودن زیرساختهای آموزشی مناسب موضوع «آموزش» را دچار اختلالاتی چند لایه، و خسارتبار برای دانشآموزان، کرده است.
سازمان ملل متحد ۲۱ آوریل را «روز جهانی خلاقیت و نوآوری» نامگذاری کرده است. هدف از این نامگذاری توجه به ترویج تفکر چندرشتهای خلاق بهعنوان یکی از پایههای اصلی توسعه پایدار بوده که زیربنای آن از سالهای آموزش در مدرسه گذاشته میشود.
نظام آموزشیِ ساخته و پرداختهی جمهوری اسلامی، مانند دیگر الگوهای آموزش در رژیمهای توتالیتر، بهجای آنکه بر اساس بهروزترین شیوههای آموزش بر پایه ایجاد سازوکار و فرصت برای شکوفایی تفکر انتقادی، پرسشگری و خلاقیت در میان کودکان و تربیت نسلهایی پیشرو استوار باشد، همواره بر «پرورش» نیروهای معتقد و در خدمت نظام اسلامگرای شیعی تأکید کرده است.
نگاه به شدت ایدئولوژیک به موضوع آموزش طی ۴۷ سال گذشته ساختار علممحوری که در دوران دو پادشاه فقید پهلوی در نظام آموزش ایران بنا نهاده شد را کمرنگ و محتوای آموزشی دینمحور و اعتقادی را جایگزین کرده است. تزریق طلبهها و فارغالتحصیلان حوزه علمیه به نظام آموزشی، در حالیکه مدارس کشور در مجموع با کمبود ۳۰۰ هزار آموزگار روبرو هستند، یکی از نمونههای تغییر ساختار مدارس و فاصله گرفتن از اهداف اصلی آموزشِ آیندهسازان در جمهوری اسلامی است.
حکومت در عمل توسعه زیرساختهای آموزشی را رها کرده و نتایج آن از جمله در هفتههای اخیر نمایان شده است؛ اعتراضات سراسری دی۴۰۴ و هراس حکومت از اعتراضات دانشآموزان -با توجه به نقش برجسته جنبش دانشآموزی در اعتراضات۱۴۰۱- سبب تعطیلی مدارس شد. مدارس در بهمنماه بازگشایی شدند اما بار دیگر از هفته دوم اسفند و با آغاز جنگ تعطیل شدند. در هفتهای که گذشت، وزارت آموزش و پرورش از تعطیلی مدارس تا پایان سال تحصیلی جاری خبر داد. این روند در عمل موضوع آموزش در مدارس را به حالت «تعلیق» درآورده و در شرایطی که قرار است کلاسها به صورت آنلاین برگزار شود، نبود بستر آموزش آنلاین دانشآموزان و آموزگاران را سرگردان کرده است.
پلتفرم «شاد» که پس از همهگیری کرونا توسط آموزش و پرورش برای آموزش آنلاین معرفی شد بهعلت ضعفهای ساختاری، به ویژه بر بستر اینترنت حکومتی(ملی)، پاسخگو نیست و در عمل آموزگاران از تدریس همان محتوای نیمبند هم به دانشآموزان بازماندهاند. این موضوع بار دیگر نبود «زیرساخت»های مناسب آموزشی در جمهوری اسلامی را برجسته کرده و اعتراض دانشآموزان، آموزگاران و اولیاء را در پی داشته است.
سیاست آموزش سربازهای ایدئولوژیک و در خدمت رژیم از کودکان ایرانی کاملا شکست خورده است. در حالیکه آمارها نشان از افت تحصیلی و کاهش «سواد» دانشآموزان ایرانی در رتبهبندیهای جهانی دارد اما در آنسو حکومت نتوانسته نیروهایی گوش به فرمان و وفادار به ایدئولوژی خود بسازد. اعتراضات درخشان دانشآموزان در جنبش «زن، زندگی، آزادی» و اقداماتی چون برافراشتن پرچم شیروخورشید در دبیرستانها در اعتراضات دی۴۰۴ همگی نشان از فاصله عمیق میان نوجوانان ایران با جمهوری اسلامی دارد. با اینهمه خطر رهاشدگی آموزش برای کودکانی که آینده ایران باید به دستان پرتلاش آنها سپرده شود نگرانکننده و قابل توجه است.
روشنک آسترکی |ایکس | اینستاگرام|
