پیامدهای جنگ خاورمیانه و اختلال حمل و نقل دریایی در تنگه هرمز در حال گسترش است و حتی سبب افزایش قیمت در بازار فناوری شده است. افزایش هزینه تولید «بُردهای مدار چاپی» و «فویلهای مسی» سبب افزایش قیمت تمام شده طیف گستردهای از محصولات از گوشیهای هوشمند و لپتاپها گرفته تا اتومبیلها و سرورهای هوش مصنوعی خواهد شد.
«فاکس نیوز» گزارش داده جنگ خاورمیانه سبب اختلال در تولید «بردهای مدار چاپی» یا «PCB» بهعنوان یکی از حیاتیترین اجزای صنعت الکترونیک شده و این موضوع افزایش قابلتوجه هزینهها در این صنعت و افزایش قیمت محصولات در بازار مصرفی شده است.
بر اساس دادههای منتشرشده توسط «گلدمن ساکس»، قیمت «بُردهای مدار چاپی» تنها در ماه آوریل تا ۴۰ درصد افزایش یافته است. همچنین هزینه «فویل مسی» بهعنوان یکی از اصلیترین مؤلفههای تولید بردهای مدار چاپی نیز از ابتدای سال جاری میلادی تا کنون ۳۰ درصد افزایش یافته است. چنین افزایشی در هزینه مواد اولیه، بهطور مستقیم قیمت تمامشده طیف گستردهای از محصولات از گوشیهای هوشمند و لپتاپها گرفته تا اتومبیلها و سرورهای هوش مصنوعی را تحت تأثیر قرار میدهد.
خسارت به مجتمع پتروشیمی «الجبیل» عربستان سعودی در جریان حملات جمهوری اسلامی در جنگ ۴۰ روزه دلیل اصلی افزایش قیمت در بازار فناوری است. مجتمع پتروشیمی «الجبیل» یکی از مراکز کلیدی تولید رزینهای مورد استفاده در بردهای مدار چاپی محسوب میشود. توقف تولید این ماده اولیه اساسی، بههمراه اختلال در مسیرهای حملونقل در خلیج فارس، زنجیره تأمین جهانی را با محدودیت جدی مواجه کرده است.
از سوی دیگر بن باجارین، مدیر عامل شرکت «Creative Strategies»، هزینه حافظه، ذخیرهسازی و ویفرهای نیمههادی نیز در حال افزایش است و در مجموع، هزینه قطعات برای تولیدکنندگان محصولات الکترونیکی به شکل چشمگیری بالا رفته است. از همین روی، شرکتها در حال حاضر تلاش میکنند با مذاکره و تنظیم مجدد قراردادها یا کاهش بخشی از هزینهها، از انتقال فوری این افزایش هزینه به مصرفکننده جلوگیری کنند، اما کارشناسان معتقدند که این وضعیت پایدار نخواهد بود.
«فاکس نیوز» افزوده به نقل از کارشناسان شرکت «IDC» نوشته افزایش تقاضا برای زیرساختهای هوش مصنوعی، یک «چرخه صعودی ساختاری چندساله» ایجاد کرده که سطح پایه هزینهها را در صنعت الکترونیک بالا میبرد و این موضوع به رقابت مستقیم میان تولیدکنندگان تجهیزات مصرفی و شرکتهای فعال در حوزه محاسبات پیشرفته بر سر منابع محدود منجر شده است.
بر اساس این گزارش پیامد چنین شرایطی علاوه بر افزایش قیمت، میتواند به کاهش موجودی کالا نیز منجر شود. با هدایت منابع به سمت پروژههای هوش مصنوعی و پردازشهای سنگین، تولیدکنندگان محصولات مصرفی با کمبود قطعات مواجه میشوند. در نتیجه، احتمال بروز تأخیر در عرضه یا حتی ناموجود شدن برخی محصولات در ماههای آینده افزایش مییابد.
جمهوری اسلامی ساعتی پس از آغاز حملات اسرائیل و آمریکا در نهم اسفندماه تنگه هرمز را بست و محدودیت در حمل و نقل دریایی از تنگه هرمز همچنان ادامه دارد. نخستین و مهمترین اثر بسته شدن تنگه هرمز بر عرضه جهانی نفت و گاز و افزایش قیمت این کالاها در بازارهای جهانی است.
در همین رابطه خبرگزاری «بلومبرگ» گزارش داده که «تولید نفت اوپک در ماه آوریل به پایینترین حد خود در ۳۶ سال گذشته رسیده است» و «به دلیل جنگ در خاورمیانه، تولید نفت اوپک در ماه آوریل تنها ۲۲/۵۵ میلیون بشکه در روز بود.»
به گزارش خبرگزاری «بلومبرگ» این بزرگترین اختلال در بازار نفت منجر به افزایش قیمت بنزین، سوخت جت و سوخت دیزل شده است.
همچنین ۲۰ درصد از تأمین کالاهای اساسی غیرنفتی نیز از تنگه هرمز و توسط کشورهای خلیج فارس صورت میگیرد. اوره، گوگرد، فولاد و آلومینیوم از دیگر کالاهایی هستند که در پی جنگ خاورمیانه و اختلال در حمل و نقل دریایی طی بیش از ۱۰ هفته گذشته با کاهش شدید عرضه روبرو شده و تولید کالاهای مختلف از جمله کود شیمیایی را با بحران روبرو کرده است.
«سیانان» گزارش داده در حال حاضر حدود ۱۶۰۰ کشتی و نفتکش در نزدیکی تنگه هرمز سرگردان هستند و از آغاز جنگ، ۳۲ کشتی مورد حمله موشکی قرار گرفتهاند که منجر به کشته شدن ۱۰ دریانورد و زخمی۱۲ تن دیگر شده است.
در حالیکه قیمت جهانی نفت و آن دسته از کالاهای اساسی کشورهای حاشیه خلیج فارس سهم عمده در تأمین آنها در بازارهای جهانی دارند به شدت متأثر از اخبار و رویدادهای مرتبط با جنگ خاورمیانه است.
«فایننشال تایمز» گزارش داده که «بدترین» روزهای نوسان قیمت نفت در راه است و نوشته «نوسانات قیمت نفت چشمانداز تجارت جهانی را تیره کرده است.»
«فاننشیال تایمز» با انتشار تحلیل «گلوبال ترید آلرت» نوشته نوسانات قیمتی بیش از افزایش قیمتها آسیبرسان است و منجر به کاهش جریان کالاهای تجاری در سطح جهان خواهد شد.
بر اساس این گزارش اثرات نوسان قیمت سوخت تا ۱۹ ماه پس از وقوع ظاهر میشود؛ بنابراین با وجود ثبات نسبی فعلی در نرخ حملونقل کانتینری، بدترین پیامدهای ناشی از تجدید قراردادهای کشتیرانی و کاهش اعتماد مصرفکننده هنوز در راه است.
«گلدمن ساکس» نیز هشدار داده که در سراسر جهان تنها ۴۵ روز ذخیره بنزین، گازوئیل و سوخت جت وجود دارد.
بر اساس این گزارش ذخیره جهانی نفت هم در حال سقوط است و به پایینترین حد خود در هشت سال گذشته نزدیک میشود. سرعت کاهش ذخایر انرژی به قدری سریع است که بازار را در معرض شوکهای بیشتر قرار میدهد.
«گلدمن ساکس» تأکید کرده با توجه به عدم دسترسی به تنگه هرمز برای تقریباً تمام ترافیک نفتکشها، موجودی نفت دنیا میتواند تا پایان ماه مه (خرداد) به ۹۸ روز تقاضا کاهش یابد.
«فایننشال تایمز» در گزارش دیگری نوشته شرکت هواپیمایی لوفتهانزا بهعنوان بزرگترین شرکت هواپیمایی اروپا درپی افزایش قیمت سوخت هواپیما ناشی از جنگ خاورمیانه با زیان ۱/۷ میلیارد یورویی روبرو شده است.
لوفتهانزا هشدار داده که ادامه تنشهای نظامی در منطقه خلیج فارس، زنجیره تأمین سوخت را مختل کرده و هزینههای عملیاتی را تا ۴۰ درصد افزایش داده است.
بر اساس این گزارش لوفتهانزا ناچار به لغو ۲۰۰ پرواز برنامهریزی شده و اخراج ۳ هزار نیروی کار شده است.
بانک جهانی نیز پیشتر پیشبینی کرده که حملونقل دریایی در تنگه هرمز تا آخر ۲۰۲۶ به سطح قبل از جنگ باز نخواهد گشت و در پی جنگ خاورمیانه متوسط قیمت کالاها در جهان طی امسال ۱۶ درصد افزایش یابد.
به گزارش بانک جهانی احتمالا قیمت انرژی در سال جاری میلادی (تا پایان آذر ۱۴۰۵) ۲۴ درصد افزایش یابد و به بالاترین سطح خود از زمان حمله روسیه به اوکراین در سال ۲۰۲۲ برسد.
بانک جهانی همچنین افزوده حملات به زیرساختهای انرژی و اختلالات کشتیرانی در تنگه هرمز که ۳۵ درصد از تجارت جهانی نفت خام دریایی را مدیریت میکند، بزرگترین شوک عرضه نفت را در تاریخ ثبت کرده است.
