بحران کمبود انرژی در ایران شرایطی بیسابقه ایجاد کرده و دولت همه تلاش خود را برای تحمیل فشار این کمبود بر صنایع به کار گرفته است. یکی از نخستین پیامدهای این اقدام دولت افزایش نرخ بیکاری با اخراج نیروی کار در صنایع است. در بلبشوی کمبود جدی سوخت و انرژی، انتشار رپرتاژ آگهی پوپولیستی از مسعود پزشکیان در حالیکه با روشن کردن یک چراغ کوچک با کاپشن در دفترش نشسته تا بحران انرژی «مدیریت» شود موجی از خشم و انتقاد در پی داشته است.

کسری گاز میان میزان تولید و مصرف داخلی در زمستان امسال رقمی بین ۴۰۰ تا ۵۳۰ میلیون مترمکعب در هر روز برآورد شده است. سالها بیاعتنایی حکومت به توسعه پایدار صنعت نفت و گاز کشوری که دارنده دومین ذخایر گاز طبیعی و سومین ذخایر نفت جهان است، زمستان امسال شرایطی آشفته ایجاد خواهد کرد.
در حالی که کارشناسان و مقامات دولت از احتمال قطع گاز خانگی در ۱۱ استان کشور خبر دادهاند، تاکتیک دولت تحمیل فشار کسری گاز بر دوش صنایع است تا از قطع گاز خانگی جلوگیری کند؛ علت هم جلوگیری از بروز اعتراضات یا به بیان دیگر «شورش» مردم است!
گاز برخی از صنایع مانند صنایع سیمان از ابتدای آبان بطور کامل قطع شده و در حالی که در صنایعی مانند فولاد سهمیه گاز کاهش یافته، به گفته فعالان صنفی در صنایع فولاد نیز احتمالا در هفتههای آینده گاز بطور کامل قطع خواهد شد.
همچنین تولید در واحد اول پتروشیمی زاگرس به دلیل محدودیت در تأمین گاز طبیعی متوقف شد. کارشناسان خاموشی خط تولید در این پتروشیمی را زنگ خطر ناترازی گاز و پیامدهای آن برای صنعت پتروشیمی میدانند.
کاهش سهمیه گاز در صنایع، در کنار مشکلات و کمبودهایی که برای استفاده از سوخت جایگزین در صنایع وجود دارد به معنای خاموش شدن خطوط تولید، کاهش تولید و بهرهوری است. روندی که زیان صنایع را افزایش میدهد و مدیران را ناچار به کاهش هزینهها برای جلوگیری از ورشستگی و تعطیلی میکند. نخستین راهکار هم اخراج نیروی کار است.
این چرخه سبب خواهد شد از دو مسیر بار کمبود سوخت در صنایع بر معیشت خانوارها تحمیل شود؛ نخست افزایش قیمت کالاها به علت افزایش هزینه تولید در صنایع، و دو، بیکاری و کاهش درآمد بخشی از خانوارها به علت موج اخراج ناشی از بحران کمبود انرژی.
در همین رابطه اردوان اکبرپور، عضو کمیسیون صنایع و معادن مجلس شورای اسلامی، با اشاره به احتمال بیکاری یک و نیم میلیون نفر به علت قطع گاز صنایع در زمستان امسال، خواستار بازنگری در سیاستهای محدودیت انرژی و حمایت از کسب و کارهای کوچک شد.
این نماینده مجلس شورای اسلامی گفته است: «معیشت نزدیک به هشت میلیون نفر نیز به فعالیت این صنایع وابسته است. از این رو، بازنگری در شیوه اعمال محدودیتهای انرژی و قرار دادن واحدهای کوچک و خرد در اولویت حمایتها ضروری است.»
او همچنین بر ضرورت ارزیابی پیامدهای اجتماعی و اقتصادی تصمیمات دولتی پیش از اجرا و بررسی کارشناسی در صدور مجوزها و واگذاری زمین در حوزه گردشگری تأکید کرد و حمایت از اشتغال پایدار، صیانت از معیشت فعالان اقتصادی و اصلاح رویههای اجرایی در حوزه انرژی و گردشگری را از الزامات تصمیمگیری مؤثر در شرایط اقتصادی کشور دانست.
داوود مددی، نایب رئیس کمیسیون انرژی اتاق بازرگانی ایران، نیز هفته گذشته اعلام کرد: «واحدهای پتروشیمی کشور به دلیل کمبود گاز توانایی فعالیت ندارند و نمیتوانند محصولات پتروشیمی تولید کنند. عدم تولید محصولات پتروشیمی به معنای از دست رفتن فرصتهای صادراتی است و وقتی صادرات نداریم و محصول پتروشیمی تولید نمیشود، کارخانجات وابسته به این محصولات نیز متوقف میشوند. این توقف فعالیتها منجر به ایجاد بیکاری و کاهش درآمدهای کشور میشود؛ تمام این عوامل مانند یک زنجیره، فساد و آشفتگی را به یکدیگر متصل میکنند و سلسلهمراتب اثرگذاری آنها بر یکدیگر تداوم مییابد.»
اینهمه در حالیست که دولت راهکاری جز «صرفهجویی» برای حل بحران انرژی ندارد. اگر چه خبرهایی درباره تلاش برای واردات گاز از روسیه مطرح شده اما به نظر نمیرسد در شرایط پیچیده ژئوپلیتیکی کنونی امکان واردات گاز از روسیه در زمستان امسال فراهم شود.
در چنین شرایطی صداوسیمای حکومت ویدیویی از دفتر کار پزشکیان منتشر کرد که فضای سرد و کمنور آن را نشان میدهد! این تبلیغ سبب واکنشهای گستردهای در رسانهها و میان شهروندان شده است. پیش از انتشار این ویدئو، پزشکیان روز پنجشنبه ۲۸ آبان ۱۴۰۵ در همایشی در دانشگاه تهران اعلام کرد که برای صرفهجویی در مصرف انرژی، در خانه با کاپشن و لباس گرم میخوابد و وسایل گرمازا یا چراغ روشن نمیکند.
پیش از این نیز اقداماتی مانند خاموش کردن بخشی از روشنایی جلسات هیئت دولت از سوی وزیر کشور انجام شده بود. در حالی که رئیس جمهور در حال سخن گفتن در جمع هیئت دولت بود، چراغها را خاموش کرده و در تاریکی نشستند.
کاربران زیادی در شبکههای اجتماعی انتشار تبلیغاتی این تصاویر را آماده ساختن جامعه برای قطع شدن برق و گاز در فصل سرما میدانند.
غلامعلی جعفرزاده ایمنآبادی، نماینده پیشین مجلس شورای اسلامی، نیز در واکنش به ویدئوی منتشر شده از پزشکیان در صداوسیمای دولتی و اقداماتی نظیر خاموش کردن چراغهای جلسات هیئت دولت، این اقدامات را «پوپولیستی» خواند و تأکید کرد: «فرهنگسازی کار بسیار خوبی است و من با آن مخالف نیستم، اتفاقاً معتقدم باید از بالا شروع شود اما باید از رفتارهای پوپولیستی پرهیز کرد. اینکه جلسه هیئت دولت در تاریکی برگزار شود، به نظر من اقدام قشنگی نیست.»
این نماینده پیشین مجلس شورای اسلامی افزود: «وقتی به مدارس گفته میشود آب و برق شما رایگان است و از طرف دیگر، برای برخی اماکن مذهبی نیز معافیتهایی در نظر گرفته میشود، مسجدی ممکن است شب تا صبح روشن بماند، نمیتوان انتظار داشت که صرفاً با توصیه و نصیحت، فرهنگ صرفهجویی در جامعه نهادینه شود. ما در سیاستگذاریهایمان دچار اشکال بودهایم و باید این اشکالات را برطرف کنیم.»
غلامعلی جعفرزاده ایمنآبادی افزود: «درست است که رئیسجمهور از رفتار شخصی خودش مثال میزند، اما نمیتوانیم مردم را مدام به سختی دعوت کنیم. در شرایطی که هر روز آمار دزدیها، اختلاسها و تخلفات مطرح میشود، مردم هم این سؤال را دارند که چرا بجای این اقدامات، با آن مسائل برخورد نمیشود؟ مردم میگویند اگر با آن تخلفات برخورد میکردید، شاید بسیاری از مشکلات امروز وجود نداشت.»




