قطع برق بخش خانگی که از هفتههای گذشته بطور غیررسمی انجام میشد در روزهای گذشته در استانهای مختلف بطور رسمی آغاز شده است. گزارشها حاکی از آنست که قطع برق گسترده و تا چهار ساعت پیوسته در مناطق مختلف زندگی شهروندان را مختل کرده است. در آنسو فعالان صنعتی نیز از خسارت سنگین این بخش به علت جیرهبندی برق خبر میدهند.
مقامات چند استان ایران از جمله تهران، البرز و خراسان رضوی در هفتهای که گذشت از آغاز روند قطع رسمی برق بخش خانگی با اعلام برنامه روزانه قطع برق خبر دادهاند. این در حالیست که گزارش شهروندان حاکی از به هم ریختگی برنامههای اعلام شده است و هیچ یک از مسئولان پاسخگوی اختلال در امور زندگی شهروندان به علت قطع برق نیست.
در همین رابطه وبسایت «رویداد۲۴» گزارش داده که وقتی جدول خاموشی منتشر میشود، روی کاغذ فقط چند ساعت قطع برق دیده میشود؛ اما در زندگی واقعی، ماجرا بسیار گستردهتر است.در بسیاری از آپارتمانها، برق که میرود، پمپ آب هم از کار میافتد و آب طبقات بالاتر قطع میشود. آسانسورها از حرکت میایستند، سیستمهای سرمایشی خاموش میشوند، یخچالها و وسایل برقی در معرض آسیب قرار میگیرند و کسبوکارهای کوچک، فروشگاهها و مطبها ناچارند ساعتها فعالیت خود را متوقف کنند.
این گزارش افزوده قطع برق فقط چند ساعت خاموشی نیست؛ یعنی موادغذایی فاسد میشود، مغازهدار فروشش را از دست میدهد، کارگر روزمزد درآمد آن روز را از دست میدهد و خانوادهای که با هزار زحمت هزینه کولر را پرداخته، باید ساعتها گرما را تحمل کند.اختلال بانکی فقط یک نقص فنی نیست؛ یعنی کسی که باید پول دارو یا اجاره خانه را پرداخت کند، ساعتها میان دستگاههای خودپرداز، اپلیکیشنها و شعب بانک سرگردان میشود.
وبسایت «رویداد۲۴» با اشاره به دیگر مشکلاتی که شهروندان با آن روبرو هستند از جمله اختلال گسترده خدماتدهی شبکه بانکی و قطع جیپیاسها و اپلیکیشنهای مختلف از جمله اپلیکیشن «شهرزاد» که برای رزرو طرح ترافیک برای ساکنان پایتخت است نوشته «جامعهای که هر روز با قطعی برق، بیآبی، اختلال اینترنت، کندی سامانهها و مشکلات بانکی روبهروست، کمکم یاد میگیرد توقعش را پایین بیاورد. مردم به جای مطالبه کیفیت خدمات، به این فکر میکنند که امروز نوبت کدام مشکل است.»
«رویداد ۲۴» هشدار داده «این همان نقطهای است که بحران، از یک اتفاق موقت به یک شیوه اداره کشور تبدیل میشود؛ وضعیتی که در آن، شهروندان باید خود را با نقص دائمی خدمات عمومی تطبیق دهند، نه اینکه خدمات با نیازهای مردم هماهنگ شود.بیشک بخشی از مشکلات امروز ریشه در خشکسالی، افزایش مصرف، فشار بر شبکه انرژی و پیامدهای جنگ اخیر دارد. اما سؤال اصلی این است که چرا جامعه باید همزمان هزینه همه این بحرانها را بپردازد؟»
روزنامه «جهان صنعت» نیز پیامدهای جیرهبندی برق را از زوایه دیگری مورد توجه قرار داده و نوشته «خاموشی برای کسانی که از پشت تریبون درباره آمادگی کشور برای یک جنگ طولانی سخن میگویند احتمالا فقط یک عدد در جدول ناترازی انرژی است اما برای مردمی که در گرمای طاقتفرسای تابستان بدون کولر و آسانسور و آب میمانند، برای بیماری که دستگاه اکسیژن او با برق کار میکند و برای کارگری که با توقف خط تولید نگران دستمزد پایان ماه بوده خاموشی معنای دیگری دارد.»
در این گزارش تأکید شده که «آنچه امروز ناترازی نامیده میشود حاصل عقبماندگی سرمایهگذاری، قیمتگذاری نامناسب، بدهی دولت بهصنعت برق، فرسودگی بخشی از شبکه، رشد سریع تقاضا و شکست پیدرپی برنامههای توسعه است. این کمبود از آسمان نازل نشده بلکه در اتاقهای سیاستگذاری ساخته شده و اکنون در خانه و کارخانه خاموشی تولید میکند. برنامه هفتم مقرر کرده ظرفیت نامی نیروگاههای کشور از حدود ۹۳هزارمگاوات در ابتدای برنامه بهبیش از ۱۲۴هزارمگاوات برسد. تحقق این هدف بهاحداث بیش از ۳۱هزارمگاوات ظرفیت جدید ازجمله ۱۲هزارمگاوات انرژی تجدیدپذیر نیاز دارد. این یعنی ظرفیت تولید باید سالانه نزدیک ۵/۷درصد رشد کند؛ بیش از دوبرابر روند یک دهه گذشته.»
معاون برنامهریزی، نوآوری و هوشمندسازی وزارت صنعت نیز هشدار داده که «عدمالنفع صنایع از محل قطعی برق از حدود ۳۰۳ هزار میلیارد تومان در سال ۱۴۰۳ به حدود ۴۷۳ هزار میلیارد تومان در سال ۱۴۰۴ رسیده است و در صورت تداوم شرایط، احتمال افزایش بیکاری در نیمه دوم امسال وجود دارد.»
او با هشدار درباره اینکه «تمرکز صرف بر اصلاح اقتصاد برق ممکن است اقتصاد صنعت ساخت را با چالش مواجه کند» گفته «صنایع انرژیبر در شرایط عادی با نیاز حدود ۱۷ هزار و ۵۰۰ مگاواتی مواجه هستند» و «افزایش بیش از ۵۰۰ درصدی نرخ پایه برق از سال ۱۴۰۰ تاکنون و رشد قابل توجه هزینههای انرژی برای واحدهای صنعتی، سودآوری و رشد بخش صنعت را با تهدید جدی مواجه کرده است.»
از سوی دیگر گزارشهای زیادی نیز در رسانهها و شبکههای اجتماعی منتشر شده که نشان میدهد حتی در استانهایی که مقامات بطور رسمی قطع برق را اعلام کردهاند همچنان خاموشیها بیش از ساعات، یا خارج از برنامه اعلام شده، انجام میشود. شهروندان میگویند نه از «سامانه۱۲۱» که به منظور اطلاعرسانی در رابطه با قطع برق معرفی شده پاسخ روشنی دریافت میکنند و نه اپلیکیشن و وبسایت «برق من» زمان واقعی قطع برق را بهدرستی نشان میدهد. برخی شهروندان نیز گزارش دادهاند که برق مناطق آنها بدون ثبت برنامه خاموشی قطع شده و در مواردی نیز زمان اعلامشده در سامانههای وزارت نیرو با زمان واقعی خاموشی مطابقت نداشته است.
انتقادها به قطع و جیرهبندی برق در حالی به رسانههای داخلی کشیده شده است که مقامات حکومتی بدون اشاره به سالها بیاعتنایی به سرمایهگذاری در صنعت برق و تقویت زیرساختهای تولید و شبکه توزیع برق، انگشت اتهام را به سوی گرمای هوا و مصرف بالای برق توسط شهروندان گرفتهاند. مقامات حکومتی امسال یک دستاویز دیگر نیز برای فرافکنی درباره بحران کمبود برق یافتهاند: جنگ!
مدیرعامل توانیر اعلام کرده حملات اخیر بیش از ۶۰ هزار میلیارد تومان خسارت مستقیم به صنعت برق وارد کرده، بیش از دو هزار ناحیه شبکه را آسیب زده و حدود ۴۲۰۰ مگاوات از توان در دسترس کشور کاسته است. در ارزیابی تفصیلی وزارت نیرو نیز از آسیبدیدگی ۶۴۷۳ نقطه شامل تجهیزات، خطوط انتقال، پستها و تأسیسات حیاتی سخن گفته شده است.
وزارت نیرو در این میان نیز عدم سرمایهگذاری و عقبماندگی صنعت برق از برنامههای مصوب توسعهای را نادیده میگیرد. وزارت نیرو همچنین اگر چه با عدد و رقم میزان خسارت ناشی از جنگ به صنعت برق را به سرعت محاسبه کرده که در همه این سالها رقم دقیق خسارت ناشی از جیرهبندی برق را پنهان کرده است:خسارت تولیدی که انجام نشده، کالایی که صادر نشده، کارگری که بیکار مانده و تورمی که از کارخانه بهسفره مردم منتقل شده و میشود!
