پس از مدتها تأیید و تکذیبِ برنامه دولت برای افزایش قیمت بنزین، سخنگوی دولت از دو برابر شدن نرخ سوم بنزین خبر داد. به گفته فاطمه مهاجرانی، نرخ سوم بنزین از فردا (سهشنبه) با افزایش ۱۰۰ درصدی قیمت، ۱۰ هزار تومان در هر لیتر عرضه میشود.
فاطمه مهاجرانی، سخنگوی دولت جمهوری اسلامی، شامگاه روز یکشنبه ۱۵ شهریورماه از افزایش رسمی نرخ سوم بنزین خبر داد و اعلام کرد، بهای نرخ سوم بنزین از بامداد سهشنبه ۱۷ شهریور با افزایش ۱۰۰ درصدی، به لیتری ۱۰ هزار تومان میرسد. بنزین در ایران با سه نرخ در سه سهمیه مختلف ماهانه ارائه میشود. نرخ ۱۵۰۰ تومانی، نرخ ۳۰۰۰ تومانی و نرخ سوم که پیشتر ۵۰۰۰ تومان بود و از فردا با افزایش دو برابری به ۱۰ هزار تومان در هر لیتر خواهد رسید. با توجه به سهمیه اندک نرخهای اول و دوم، شهروندان ناچارند بخش قابل توجهی از سوخت مصرفی اتومبیل را با نرخ سوم خریداری کنند.
افزایش صد درصدی قیمت بنزین نرخ سوم سبب خواهد شد هزینه حمل و نقل در ایران افزایش قابل توجهی پیدا کند و نه تنها هزینه سوخت در سبد مصرفی خانوارها افزایش یابد بلکه موجی از گرانی کالاها و خدمات به علت افزایش نرخ حمل و نقل به راه خواهد افتاد.
در حالی که اکثر خانوارها در ایران زیر خط فقر قرار گرفته و برای تأمین هزینههای ضروری زندگی زیر فشار سنگین مالی قرار دارند، سخنگوی دولت همزمان با اعلام افزایش قیمت بنزین مدعی شده شرایط کنونی کشور و «سیاستگذاریهای گذشته» عامل افزایش مصرف بنزین در ایران شده است، و دولت برای «پایداری جریان عرضه و تقاضا و تابآوری ملی» قیمت بنزین را افزایش داده است.
ادعای افزایش مصرف شهروندان و همچنین قاچاق سوخت، ابزاری در دست دولت پزشکیان بوده که طی دو سال گذشته برنامه افزایش قیمت بنزین را پیش ببرد. این در حالیست که به گفته کارشناسان علت اصلی کمبود بنزین در ایران، عدم سرمایهگذاری حکومت در بخش صنعت نفت و پالایشگاه بوده است. این روند، با وجود ذخایر سرشار نفت در ایران، کشور را نیازمند واردات بنزین کرده است.
از سوی دیگر طی ماههای گذشته فشارهای حداکثری آمریکا به جمهوری اسلامی، واردات بنزین مختل شده است. این موضوع در کنار خزانه خالی دولت و نیاز به تأمین درآمد در شرایط جنگ سبب اجرای طرح افزایش قیمت بنزین شده است؛ شرایطی که فاطمه مهاجرانی از آن به عنوان «پایداری جریان عرضه و تقاضا و تابآوری ملی» یاد کرده است!
پیشتر حمید حسینی، سخنگوی اتحادیه صادرکنندگان فرآوردههای نفت، گاز و پتروشیمی، از کمبود روزانه ۲۰ میلیون لیتر بنزین خبر داده بود: «حداکثر ظرفیت تولید پالایشگاههای کشور حدود ۱۱۰ میلیون لیتر در روز است، در حالی که مصرف روزانه بنزین به حدود ۱۳۰ میلیون لیتر میرسد.»
این اظهار نظر به خوبی نشان میدهد که جمهوری اسلامی چگونه سالها به افزایش توان تولید بنزین بیاعتنا بوده و با عدم سرمایهگذاری در این بخش، سبب افزایش فاصله میان تولید و مصرف به ۲۰ میلیون لیتر در روز رسیده است.
در روزهای گذشته گزارشهایی از کمبود شدید بنزین در شهرهای مختلف و تعطیلی شماری از پمپبنزینها به علت نبود بنزین منتشر شد. همزمان رسانههای داخلی نیز گزارش داده بودند شرکت ملی پخش فرآوردههای نفتی به صورت اعلامنشده، سقف روزانه توزیع سوخت هر جایگاه را محدود کرده و به محض پایان یافتن این سهمیه روزانه، نازلهای جایگاهها خاموش میشوند.
برخی تحلیلگران هشدار داده بودند تشدید کمبود بنزین را اقدامی عامدانه از سوی دولت برای آماده ساختن افکار عمومی در حذف یارانه بنزین و افزایش قیمت آن است. از سوی دیگر گفته شده بود دولت با کاهش برنامهریزی شده توزیع بنزین به دنبال تحمیل کاهش مصرف به شهروندان است چون توان تولید بنزین معادل نیاز کشور را ندارد.
کارشناسان معتقدند افزایش قیمت بنزین راهکار حل بحران کمبود سوخت در کشور نیست. امیرمیثم نیکفر، کارشناس اقتصاد انرژی، با تأکید بر اینکه مشکل مصرف بنزین تنها راهکار قیمتی ندارد و باید مجموعهای از راهکارها را برای مدیریت آن به کار برد، گفته است: «رایگانسازی حمل و نقل عمومی، نوسازی ناوگان و واردات خودروهای کممصرف و نیز مهار تورم انتظاری سه راهکاری هستند که میتوانند به دولت کمک کنند.»
از سوی دیگر موج گرانی ناشی از افزایش قیمت بنزین، فشار معیشتی خانوارها را افزایش خواهد داد و در شرایطی که دولت توان اجرای برنامههای حمایتی از اقشار کمدرآمد را ندارد، افزایش بیش از پیش قیمتها، فقر را با سرعت بیشتری در ایران گسترش خواهد داد.
بسیاری از مقامات جمهوری اسلامی با توجه به تجربه اعتراضات آبان۹۸ که در پی افزایش نرخ بنزین توسط دولت حسن روحانی رخ داد، نگران هستند افزایش قیمت بنزین محرک بروز اعتراضات از سوی مردم باشد.
حسین صمصامی، عضو کمیسیون اقتصادی مجلس شورای اسلامی، نیز ۲۶ امرداد امسال هشدار داد: «افزایش قیمت بنزین تا ۸۷ هزار تومان اوج بیتدبیری است. این طرحهای خام موجب تشویش اذهان عمومی میشود. افزایش قیمت بنزین در شرایط فعلی مانند جرقه در انبار باروت است.»
حسین صمصامی درباره آثار افزایش قیمت بنزین بر میزان مصرف، گفت: «آن کسانی که الان دارند از بنزین استفاده میکنند و نیاز دارند، مثل اسنپ و تاکسی و خیلی از این افرادی که واقعا مجبور شدند بروند سراغ یک همچین کارهایی، خب اینها تعطیل میشوند. اینها میریزند وسط خیابان.»
این نماینده مجلس شورای اسلامی افزود: «این طرحهای بنزینی مطرحشده، آثار شدید اجتماعی دارد، موجب به اصطلاح بروز ناآرامیهای اجتماعی شده و اغتشاش میشود.»
شاهزاده رضا پهلوی نیز شامگاه یکشنبه ۱۵ شهریور با انتشار پیامی در شبکههای اجتماعی نوشت: «جمهوری اسلامی بار دیگر با افزایش قیمت بنزین، هزینه بیکفایتی، فساد و جنگافروزی خود را بر دوش مردم ایران گذاشت.»
در این پیام آمده: «به رژیم ضحاکی و رهبر مفقودش میگویم: فقر و فشار اقتصادی که بر مردم ایران تحمیل کردهاید، نتیجه مستقیم سیاستهای ویرانگر شماست. منابع کشور متعلق به مردم ایران است؛ نه برای پر کردن جیب مافیاها و نه برای تأمین مالی تروریسم و جنگافروزی. اموال غارتشده ملت را بازگردانید و حمایت از تروریستها را قطع کنید.»
او اضافه کرد: «گران کردن سوخت در شرایطی که مردم زیر فشار سنگین اقتصادی قرار دارند، اقدامی ظالمانه و خیانت به ملت ایران است.»
