وزارت علوم جمهوری اسلامی در آستانه بازگشایی دانشگاهها در سال تحصیلی جدید دستورالعمل پوشش دانشجویان را به تمامی دانشگاههای کشور ابلاغ کرد. بر اساس این ابلاغیه پوشش دانشجویان باید متین، آراسته، ساده و متناسب با فضای علمی باشد!
فراگیری استفاده از پوشش اختیاری توسط زنان در ایران سبب هراس جمهوری اسلامی شده و در پی اقداماتی برای نگه داشتن ویترین جامعهای با حجاب اسلامی، تلاش دارد دستکم از گسترش پوشش اختیاری در دانشگاهها جلوگیری کند.
در همین رابطه وزارت علوم دستورالعمل «آراستگی، اخلاق و منش دانشگاهی» را به رؤسای کلیه دانشگاهها و مؤسسات آموزش عالی، پژوهشی و فناوری ابلاغ و بر ضرورت اطلاعرسانی این دستورالعمل به اعضای جامعه دانشگاهی و به ویژه دانشجویان «نوورود» تأکید کرده است.
بر اساس این ابلاغیه، دانشگاهها موظف شدهاند مفاد دستورالعمل را در زمان ثبتنام به اطلاع دانشجویان «نوورود» برسانند و نسبت به نصب و انتشار تبلیغات محیطی مناسب در فضاهای عمومی دانشگاهها و مؤسسات آموزش عالی اقدام کنند.
در مقدمه «راهنمای آراستگی، اخلاق و منش دانشگاهی» تأکید شده است که دانشگاه محیطی علمی، فرهنگی و تربیتی است و تحقق مأموریتهای آن نیازمند فضایی آرام، امن، اخلاقی و مبتنی بر احترام متقابل است. بر همین اساس، همه اعضای جامعه دانشگاهی اعم از استادان، کارکنان و دانشجویان در شکلدهی به فرهنگ و فضای دانشگاه مسئول شناخته شدهاند و انتظار می رود رفتار فردی و حرفه ای آنان با شان و ماموریت دانشگاه متناسب باشد.
همچنین ادعا شده این دستورالعمل «با هدف تقویت فرهنگ دانشگاهی، حفظ کرامت اعضای جامعه دانشگاهی، پیشگیری از تنش و تعارض و ایجاد چارچوبی روشن برای رفتار حرفهای و آراستگی در محیط دانشگاه» تدوین شده است.
در بخش مربوط به پوشش دانشجویان که با عنوان «آراستگی و پوشش» مشخص شده، آمده است که «هر فضای اجتماعی متناسب با آداب، هنجارها و ویژگیهای خود نیازمند رعایت ظاهری متناسب است و در محیط دانشگاه نیز رعایت ظاهری آراسته و پوششی متناسب با فرهنگ غنی ایرانی-اسلامی و شئون دانشگاهی برای آقایان و بانوان در همه فضاهای دانشگاهی ضروری است.»
این دستورالعمل «استفاده از پوششی متین، آراسته، ساده و متناسب با فضای علمی» را از «الزامات» حضور در محیط دانشگاه عنوان کرده و پوشش مناسب فضای دانشگاه را برای ورود به محیط دانشگاه الزامی دانسته است.
در بخش دیگری از این دستورالعمل تأکید شده است که پوشش متناسب با محیط دانشگاه، جلوهای از وقار دانشگاهی، احترام به شأن علمی و رعایت حرمت فضای مشترک آموزش، پژوهش و گفتوگوی علمی محسوب میشود.
حداد عادل: به دلیل شرایط جنگ، فعلا نمیتوانیم آنطور که باید وارد مسئله حجاب شویم!
سعید کرمی، معاون فرهنگی و سیاسی نهاد نمایندگی رهبر جمهوری اسلامی در دانشگاهها، نیز ماه گذشته از تدوین دستورالعملی درباره حجاب در دانشگاهها خبر داده و گفته این دستورالعمل قرار است از سوی وزارت علوم و وزارت بهداشت ابلاغ شود.
به گفتهی او، این دستورالعمل در جلسات مشترک با مسئولان آموزش عالی در وزارتخانههای علوم و بهداشت تدوین شده است. سعید کرمی در همین حال قوانین موجود درباره حجاب را «بسیار خوب» خوانده و هشدار داده «قطعاً شاهد اتفاقات تلخی که بعضاً در سطح خیابانها میبینیم، در دانشگاه نخواهیم بود.»
اکنون این دستورالعمل در حالی تدوین و ابلاغ شده که بخش گستردهای از زنان ایران با بیاعتنایی به قوانین حجاب اجباری، در فضاهای عمومی از پوشش اختیاری استفاده میکنند. در هفتههای اخیر استفاده زنان از حجاب اجباری به عنوان ابزار فشاری بر جامعه از سوی مقامات مختلف مورد تأکید قرار گرفته است.
برخی تحلیلگران معتقدند تأکید بر حجاب اجباری در حالیکه زنان از مدتها پیش قوانین حجاب را زیر پا گذاشتهاند در اصل ابزاری برای کنترل و سلطه بر مردم در فضای عمومی است؛ ابزاری که در بزنگاههایی چون از سرگیری اعتراضات سراسری میتواند سرکوب شهروندان و بستن فضای جامعه را فراهم کند.
به نظر میرسد دستورالعمل مرتبط با پوشش نیز امکان استقرار مأموران برای کنترل پوشش دانشجویان را در فضای دانشگاه فراهم میکند تا حکومت بر فضای دانشگاه برای جلوگیری از اعتراضات احتمالی دانشجویان مسلط شود.
