دونالد ترامپ رئیسجمهوری آمریکا قصد دارد پیش از کریسمس اجرای مرحله دوم «طرح صلح غزه» را آغاز کند. به گفته دو مقام آمریکایی و یک منبع غربی که مستقیماً در این روند کار میکنند در این مرحله قرار است ساختار حکمرانی جدید غزه معرفی شود.
آکسیوس ۱۳ آذرماه ۱۴۰۴ گزارش داد آتشبس در غزه هرچند شکننده اما مهمترین دستاورد سیاست خارجی ترامپ در دوره دوم ریاستجمهوری او تاکنون بوده است و دولت او میخواهد برای جلوگیری از بازگشت مجدد به جنگ، وارد مرحله دوم شود.
یکی از عناصر کلیدی مرحله اول آزادی همه گروگانهای زنده و متوفی توسط حماس که تقریباً کامل شده است. بقایای یکی از گروگانهای متوفی هنوز بازگردانده نشده و هیئتی اسرائیلی روز پنجشنبه با میانجیهای قطری و مصری دیدار کرده تا درباره بازگرداندن آن گفتگو کند.
با فشار آمریکا، اسرائیل با بازگشایی گذرگاه رفح و اجازه خروج فلسطینیها به مصر موافقت کرده است. اسرائیل، مصر و آمریکا درحال بررسی ترتیبات امنیتیاند که اجازه بازگشت فلسطینیها در جهت مخالف را فراهم کند.
انتظار میرود بنیامین نتانیاهو نخستوزیر اسرائیل، پیش از پایان ماه در آمریکا با ترامپ دیدار کند تا مرحله بعدی توافق غزه را بررسی کنند. ترامپ روز دوشنبه در تماس تلفنی به نتانیاهو گفته که انتظار دارد او «شریک بهتری» در موضوع غزه باشد.
مرحله دوم توافق شامل خروج بیشتر اسرائیل از غزه، اعزام صلحبانان بینالمللی (ISF) به غزه و آغاز ساختار حکمرانی جدید از جمله «هیئت صلح» به رهبری ترامپ خواهد بود.
شورای امنیت سازمان ملل اخیراً هم استقرار ISF و هم تشکیل هیئت صلح را تأیید کرده است. مقامهای آمریکایی میگویند آنها در مراحل پایانی تشکیل نیرو و ساختار حکمرانی جدید غزه هستند و امیدوارند طی دو یا سه هفته آینده آن را اعلام کنند.
یک منبع غربی دخیل در این روند گفت: «تمام عناصر مختلف کاملاً پیشرفتهاند. همه چیز رو به جلو است و هدف این است که پیش از تعطیلات اعلام شود.»
در بالاترین سطح این ساختار حکمرانی، «هیئت صلح» به رهبری ترامپ قرار خواهد داشت که شامل حدود ۱۰ رهبر از کشورهای عربی و غربی خواهد بود.
در سطح بعدی یک هیئت اجرایی بینالمللی قرار دارد که شامل تونی بلر نخستوزیر پیشین بریتانیا، جرد کوشنر (داماد ترامپ) و استیو ویتکاف از مشاوران ترامپ و چند مقام ارشد دیگر از کشورهایی است که در هیئت صلح حضور دارند.
زیر نظر این هیئت، یک دولت تکنوکرات فلسطینی فعالیت خواهد کرد. این دولت شامل ۱۲ تا ۱۵ فلسطینی با تجربه مدیریتی و بازرگانی خواهد بود که وابسته به حماس، فتح یا هیچ گروه و جناح فلسطینی دیگری نباشند.
بازبینی صلاحیتها
به گفته یک منبع مطلع از روند بررسی صلاحیتها، فهرست اولیه شامل ۲۵ نفر بوده که حدود نیمی از آنها کنار گذاشته شدهاند. برخی از نامزدها اکنون در غزه زندگی میکنند و برخی دیگر پیشتر در آنجا بودهاند و برای حضور در دولت جدید بازخواهند گشت.
منابع گفتند آمریکا در مراحل نهایی رسیدن به اجماع با اسرائیل، تشکیلات خودگردان فلسطین و کشورهای منطقه درباره ترکیب دولت تکنوکرات است.
در همین حال کشورهایی مانند اندونزی، جمهوری آذربایجان، مصر و ترکیه آمادگی دارند نیرو برای ISF اعزام کنند.
قرار است این نیرو در بخشهایی از غزه که اکنون تحت کنترل ارتش اسرائیل است مستقر شود. مقامهای آمریکایی میگویند این اقدام امکان خروج بیشتر اسرائیل از این مناطق را فراهم خواهد کرد.
طرح ترامپ خواستار همکاری نزدیک ISF با دولت تکنوکرات و هماهنگی با اسرائیل و مصر است.
منابع میگویند آمریکا، قطر، مصر و ترکیه درحال مذاکره با حماس درباره توافقی هستند که بر اساس آن این گروه از اداره غزه کنار بکشد و روند خلع سلاح را آغاز کند.
طبق این طرح، حماس ابتدا سلاحهای سنگین خود را زمین خواهد گذاشت و سپس روند کنار گذاشتن سلاحهای سبک را آغاز میکند.
منبع غربی دخیل در مذاکرات گفت مصر و قطر نسبت به رسیدن به توافق با حماس امیدوارند، اما نتانیاهو چنین نیست. وی گفت: «بیبی [نتانیاهو] بدبین است اما متعهد است که یک فرصت به آن بدهد.»
آمریکا و میانجیها میخواهند همه عناصر لازم برای مرحله دوم با تأیید همه کشورهای منطقه آماده شود و سپس آن را برای پذیرش به حماس ارائه کنند.
این منبع گفت: «معادله این است: خروج ارتش اسرائیل از غزه در برابر خروج حماس از قدرت.»
حماس اعلام کرده که سلاحهای خود را کنار نخواهد گذاشت و اصرار دارد که از «حق مقاومت مسلحانه» در برابر اسرائیل برخوردار باشد.
«سؤال بزرگ این است که آیا حماس با خلع سلاح و اجازه دادن به دولت جدید برای بهدست گرفتن قدرت و اداره منطقه موافقت خواهد کرد یا نه. آنها نمیتوانند بهطور مستقیم یا غیرمستقیم -به زور- در قدرت باشند. لحظه حقیقت طی چند هفته آینده فرا میرسد.»
یک مقام کاخ سفید به آکسیوس میگوید که اعلامهایی درباره هیئت صلح و اجرای بیشتر طرح صلح غزه در هفتههای آینده منتشر خواهد شد. این مقام گفت: «دولت ترامپ و شرکای ما با جدیت درحال اجرای طرح تاریخی ۲۰ مادهای رئیسجمهور ترامپ هستند که امنیت و رفاه را برای مردم غزه و کل منطقه به ارمغان خواهد آورد.»
