مقامهای غربی میگویند شلیک موشکهای بالستیک از سوی جمهوری اسلامی ایران از زمان آغاز جنگ کاهش قابل ملاحظهای داشته است. این وضعیت نشان میدهد کارزار هوایی آمریکا و اسرائیل برای نابودی سکوهای پرتاب و انبارهای تسلیحاتی اثرگذار بوده است.

روزنامه «فایننشال تایمز» با اشاره به احتمال کاهش ذخایر موشکی جمهوری اسلامی، روز چهارشنبه ۱۳ اسفند ۱۴۰۴ به نقل از مقامهای غربی نوشت: «حملات آمریکا و اسرائیل به سکوهای پرتاب مؤثر بوده است.»
امارات متحده عربی اعلام کرده است که از آغاز جنگ تاکنون در مجموع ۱۸۹ موشک بالستیک از سوی ایران به سمت این کشور شلیک شده است؛ اقدامی که به گفته مقامات، نشاندهنده تلاش تهران برای گسترش بیثباتی در سراسر خاورمیانه است.
با این حال، آمارها حاکی از کاهش چشمگیر شدت حملات است. در حالی که در نخستین روز جنگ، شنبه، ۱۳۷ موشک به سوی امارات شلیک شد، تا ظهر روز چهارشنبه به وقت محلی تنها سه موشک پرتاب شده بود. وزارت دفاع امارات اعلام کرد که از میان این سه موشک، تنها یکی در خاک این کشور فرود آمده است. امارات از میان کشورهایی که درگیر این جنگ هستند، کاملترین دادهها درباره پرتاب موشکها و رهگیری آنها را منتشر میکند.
مقامهای غربی این کاهش را نشانه موفقیت راهبرد آمریکا و اسرائیل دانستند؛ راهبردی که بر استفاده از هواپیماهای نظامی برای شناسایی و نابودی سکوهای پرتاب موشک و انبارهای تسلیحاتی در داخل ایران متمرکز است.
یکی از مقامهای غربی به «فایننشال تایمز» گفت: «ما مشاهده میکنیم، حملات موشکی ایران کاهش پیدا کرده است. این موضوع نتیجه اقداماتی است که آمریکا و اسرائیل برای نابودی سایتهای پرتاب و هدف قرار دادن این سامانهها انجام میدهند.» او افزود: «برآورد ما این است که ایران هنوز برای چند روز دیگر توان ادامه این فعالیتها را دارد.»
ژنرال دن کین رئیس ستاد مشترک نیروهای مسلح آمریکا، نیز گفت که نرخ شلیک موشکهای بالستیک ایران از آغاز جنگ ۸۶ درصد کاهش یافته است. او افزود که تنها در ۲۴ ساعت گذشته نیز این نرخ ۲۳ درصد افت کرده است. به نظر میرسد منظور او موشکهای بالستیک میانبرد و دوربردی بوده که قادر به رسیدن به اسرائیل هستند، هرچند بازه زمانی دقیق مورد اشاره او روشن نبود.
لینت نوسباخر، مشاور پیشین اطلاعاتی دولت بریتانیا، به «فایننشال تایمز» میگوید کاهش شلیک موشکهای بالستیک ایران ممکن است ناشی از دشوارتر شدن عملیات پرتاب باشد. او گفت: «فرماندهان موشکی ایران با بیشترین سرعت ممکن در حال شلیک، جابهجایی، آمادهسازی، سوختگیری و پرتاب هستند. مشکل اینجاست که این بیشترین سرعت ممکن اکنون کندتر شده است.»
او افزود: «آمریکاییها و اسرائیلیها در حال نابود کردن سکوهای پرتاب، موشکها، سوخت موشکهای سوخت مایع و حتی گازوئیل مورد نیاز برای راهاندازی سکوها هستند؛ بنابراین منابع آنها در حال تحلیل رفتن است.»
با این حال، احتمال دیگری نیز مطرح است: اینکه کاهش حملات بخشی از یک راهبرد آگاهانه از سوی ایران برای حفظ تسلیحات در یک جنگ طولانیتر باشد.
مقامهای نظامی اسرائیل پیشتر پرتابهای آهسته اما مداوم موشک از سوی ایران را «استراتژی تدریجی» توصیف کرده بودند و گفته بودند هدف آن مصرف تدریجی موشکهای رهگیر اسرائیل در سامانههای پدافند هوایی است.
در جریان جنگ ۱۲ روزه میان اسرائیل و ایران در ماه ژوئن گذشته نیز تحلیلگران مشاهده کردند که تهران بهترین موشکهای خود را برای مراحل پایانی درگیری حفظ کرده بود؛ زمانی که ذخایر موشکهای رهگیر اسرائیل کاهش یافته بود.
یکی از تحلیلگران به «فایننشال تایمز» گفت: «کاهش نرخ شلیک موشکها ممکن است نشاندهنده همان سیاست حفظ ذخایر باشد که در پایان جنگ ۱۲ روزه نیز دیدیم.»
دِکر اِوِلِت، تحلیلگر مرکز پژوهشی «مرکز تحلیلهای دریایی»، توضیح میدهد این کاهش میتواند بخشی از یک راهبرد فرسایشی باشد. او در «ایکس» نوشت: «باید توجه داشت که این یک راهبرد انتخابی نیست؛ بلکه احتمالاً تنها گزینهای است که ایران در شرایط کمبود سکوهای پرتاب و ناتوانی در کنترل حریم هوایی خود در اختیار دارد.»
به گفته ارتش اسرائیل، ایران در آغاز جنگ حدود ۲۵۰۰ موشک بالستیک میانبرد و دوربرد در اختیار داشت که قادر به هدف قرار دادن اسرائیل بودند. همچنین هزاران موشک بالستیک کوتاهبرد و موشک کروز نیز در اختیار داشت که میتوانند کشورهای خلیج فارس را هدف قرار دهند.
فابیان هافمن پژوهشگر دانشگاه اسلو، به «فایننشال تایمز» گفت: «به نظر من بسیار محتمل است که ظرفیت پرتاب موشک ایران بهشدت تضعیف شده باشد.» او افزود که کاهش چشمگیر در آمار پرتابها آنقدر شدید است که به سختی میتوان آن را صرفاً تاکتیکی دانست.
او گفت تمرکز آمریکا و اسرائیل بر شکار و نابودی سکوهای پرتاب موشک ایران «به نظر میرسد موفقیتآمیز بوده است» و افزود: «ممکن است آنها هنوز موشک داشته باشند، اما مشکل اصلی این است که سکوهای پرتاب در حال از بین رفتن است.»
در همین حال و همزمان با کاهش شلیک موشکهای بالستیک، به نظر میرسد تهران بیش از پیش به استفاده از پهپادهای ارزانقیمت «شاهد» موسوم به پهپادهای انتحاری روی آورده است.
این پهپادها بهراحتی قابل پنهانسازی هستند و تقریباً از هر نقطهای میتوان آنها را به پرواز درآورد؛ به همین دلیل نسبت به حملات آمریکا و اسرائیل آسیبپذیری کمتری دارند.
بر اساس دادههای وزارت دفاع امارات، اگرچه تعداد پرتاب پهپادهای شاهد نیز کاهش یافته، اما این کاهش به اندازه افت شلیک موشکها چشمگیر نبوده است.
در مجموع تاکنون ۹۴۱ پهپاد تهاجمی یکطرفه به سمت امارات پرتاب شده است، از جمله ۱۲۹ پهپاد در روز چهارشنبه که از میان آنها ۱۲۱ فروند رهگیری شد.
این پهپادها که کلاهکی میان ۳۰ تا ۵۰ کیلوگرم حمل میکنند، چندین هدف را مورد اصابت قرار دادهاند؛ از جمله یک پایگاه نیروی دریایی آمریکا در منامه بحرین، یک تأسیسات راداری آمریکا در قطر و کنسولگری ایالات متحده در ریاض.
در ارتباط با هدفگیری لانچرها در ایران، یخیل مایکل لایتر، سفیر اسرائیل در آمریکا، گفت نیروهای اسرائیلی تاسیسات تولید موشک و پرتابگرهای ایران در تهران را هدف قرار دادند و همه پهپادهای تهاجمی ایران را پیش از ورود به حریم هوایی اسرائیل رهگیری کردند. او افزود رهبران حکومت ایران زیر نظر هستند.

