وزرای خارجه ترکیه، جمهوری آذربایجان، پاکستان، امارات متحده عربی، قطر، بحرین، مصر، اردن، کویت، لبنان، عربستان و سوریه در نشستی مشورتی در ریاض، حملات جمهوری اسلامی ایران با موشکهای بالستیک و پهپادها به مناطق مسکونی و زیرساختهای غیرنظامی از جمله تأسیسات نفتی، کارخانههای آبشیرینکن، فرودگاهها، ساختمانهای مسکونی و اماکن دیپلماتیک را «محکوم» کردند.
در این بیانیه که ۱۹ مارس (۲۸ اسفند) صادر شد، آمده «چنین حملاتی تحت هیچ بهانه و در هیچ شرایطی قابل توجیه نیست.»
وزرا همچنین بر حق کشورها برای دفاع از خود مطابق با ماده ۵۱ منشور سازمان ملل متحد تأکید کردند. آنان از ایران خواستند «فورا» حملات خود را متوقف کند و بر ضرورت احترام به حقوق بینالملل، حقوق بشردوستانه بینالمللی و اصول حسن همجواری تأکید کردند. آنها این رفتار را «گام نخست» برای پایان دادن به تنشها، دستیابی به امنیت و ثبات در منطقه و تقویت دیپلماسی بهعنوان راهحل بحرانها دانستهاند.
آنها در بیانیه خود حملات «هولناک» حکومت ایران را محکوم کرده و خواستار توقف فوری آن شدهاند. همچنین بر «قطع حمایت، تأمین مالی و تسلیح گروههای شبهنظامی وابسته در کشورهای عربی» تأکید کردهاند؛ پیامی روشن به ایران درباره آنچه امضاکنندگان از رفتار آیندهاش در خاورمیانه انتظار دارند.
نمایندگان این کشورها همچنین از جمهوری اسلامی ایران خواستهاند که از بستن تنگه هرمز خودداری کند.
این نخستین اقدام هماهنگ کشورهای عربی به همراه ترکیه، جمهوری آذربایجان و پاکستان برای رسیدگی به تشدید جنگ با ایران است؛ نشانهای از آنکه این کشورها اکنون در حال شکلدهی به یک بلوک مشترک برای اقدام هستند.
اصرار جمهوری اسلامی در هدف قراردادن زیرساختهای کشورهای عربی منطقه با موشک و پهپادهای انتحاری و حمله به کشتیهای تجاری نفتکشهای خارجی در تنگه هرمز، با واکنش متقابل آمریکا و اسرائیل روبرو شده است.
تأسیسات پارس جنوبی در عسلویه چهارشنبه ۲۷ اسفند ۱۴۰۴ بمباران شد. هنوز دقیقاً مشخص نیست اسرائیل یا آمریکا یا هر دو در این حملات نقش داشتند اما بعید نیست که یک تغییر استراتژی پرریسک در میدان نبرد باشد. دونالد ترامپ میگوید خواهان حملات بیشتر به سایتهای انرژی ایران نیست اما برخی مقامات آمریکا میگویند، او از قبل در جریان حمله اسرائیل به پارس جنوبی بود و از آن به عنوان پیامی به تهران در مورد مسدود کردن تنگه هرمز حمایت کرد.
مقامات گفتند رئیسجمهور معتقد است ایران پیام را دریافت کرده و اکنون با حملات به زیرساختهای انرژی ایران مخالف است. اما این مقامات افزودند که ترامپ بسته به اقدامات آینده تهران در این آبراه استراتژیک، میتواند بار دیگر پذیرای هدف قرار دادن تاسیسات انرژی بیشتری از ایران باشد.
شرکت قطر انرژی اعلام کرد که تأسیسات تولید گاز طبیعی مایع (LNG) این کشور در شهر صنعتی رأس لفان هدف یک حمله شدید ایران قرار گرفته است؛ این حمله پس از آن صورت گرفت که میدان گازی مشترک آنها در اثر حمله هوایی اسرائیل آسیب دیده بود.
ترامپ ادامه داد: «متأسفانه ایران از این موضوع یا سایر جزئیات مرتبط با حمله به پارس جنوبی اطلاع نداشت و بهطور ناعادلانه و غیرموجه بخشی از تأسیسات گاز LNG قطر را هدف قرار داد.»
او افزود: «دیگر هیچ حملهای از سوی اسرائیل علیه این میدان بسیار مهم و ارزشمند پارس جنوبی انجام نخواهد شد، مگر اینکه ایران بهطور ناعاقلانه تصمیم بگیرد به کشوری بسیار بیگناه، یعنی در این مورد قطر، حمله کند؛ در آن صورت ایالات متحده آمریکا، با یا بدون کمک یا رضایت اسرائیل، کل میدان گازی پارس جنوبی را با شدتی بیسابقه نابود خواهد کرد.»
ترامپ تأکید کرد که «نمیخواهد چنین سطحی از خشونت و ویرانی را تأیید کند، زیرا پیامدهای بلندمدتی برای آینده ایران خواهد داشت»، اما هشدار داد که «اگر تأسیسات LNG قطر دوباره هدف قرار گیرد، در انجام این کار تردید نخواهد کرد.»
شرکت دولتی قطر انرژی اعلام کرد که پس از اصابت موشکهای ایرانی به کارخانه سوخت در شهر صنعتی رأس لفان، «خسارات گستردهای» به این مجموعه وارد شده است.
این شرکت، که دومین صادرکننده بزرگ گاز طبیعی مایع در جهان است، در بیانیهای اعلام کرد: «تیمهای واکنش اضطراری بلافاصله برای مهار آتشسوزیهای ناشی از این حمله اعزام شدند.»
وزارت دفاع عربستان سعودی اعلام کرد که دستکم چهار موشک بالستیک را بر فراز ریاض رهگیری کرده و دو پهپاد ایرانی دیگر را پیش از رسیدن به یک تأسیسات گازی در استان شرقی کشور منهدم کرده است.
مقامات سعودی افزودند که بر اثر سقوط بقایای این رهگیریها، دستکم چهار نفر زخمی شدند.
وزارت خارجه قطر نیز این حملات را «تشدیدی خطرناک» در خاورمیانه دانست و هشدار داد: «طرف ایرانی به سیاستهای تنشزای خود ادامه میدهد که منطقه را به لبه پرتگاه سوق داده و کشورهایی را که در این بحران دخیل نیستند، به درون درگیری میکشاند.»
همچنین تأکید شد: «دولت قطر حق خود را برای پاسخگویی بر اساس ماده ۵۱ منشور سازمان ملل متحد و حق دفاع مشروع طبق قوانین بینالمللی محفوظ میدارد و در اتخاذ تمامی اقدامات لازم برای حفاظت از حاکمیت، امنیت و ایمنی شهروندان و ساکنان خود تردید نخواهد کرد.»
گزارشها حاکی است که امارات متحده عربی نیز پس از رهگیری حملات ایران، فعالیت در دو سایت گاز طبیعی در ابوظبی -تأسیسات حبشان و میدان باب- را به حالت تعلیق درآورده است.
توقف تولید به دلیل سقوط ترکشها بوده، هرچند گزارشی از تلفات انسانی منتشر نشده است.
ایران پیشتر مستقیماً به غیرنظامیان در قطر و عربستان سعودی هشدار داده بود که پس از حمله به میدان گازی پارس جنوبی، از تأسیسات انرژی تخلیه شوند؛ میدانی که بهطور مشترک توسط تهران و دوحه اداره میشود.
این حمله به پالایشگاه عسلویه ایران آسیب رساند و تولید در دو پالایشگاه این میدان را متوقف کرد؛ پالایشگاههایی که معمولاً روزانه حدود ۱۰۰ میلیون مترمکعب گاز تولید میکنند، به گفته رسانههای دولتی.
روز چهارشنبه نخستین حملات گسترده به تأسیسات انرژی در سراسر خاورمیانه رقم خورد؛ تشدیدی که تهدیدی برای افزایش قیمت نفت و گاز در سطح جهانی به شمار میرود.
در پی این حملات، قیمت نفت خام برنت تا نزدیک ۱۱۱ دلار در هر بشکه افزایش یافت، در حالی که معاملات روز چهارشنبه را در حدود ۱۰۱ دلار آغاز کرده بود.
