نشریه «جوئیش کرونیکال» گزارش داده است که در پی خسارات سنگین ناشی از حملات اسرائیل و ایالات متحده، مقامات جمهوری اسلامی به سمت مواضع سختگیرانهتر حرکت کردهاند. این گزارش همزمان از افزایش نقش و نفوذ سپاه پاسداران در ساختار تصمیمگیری کشور خبر میدهد؛ تحولی که در کنار تهدیدهای مرتبط با تنگه هرمز و ادامهی شکاف با واشینگتن، چشمانداز مذاکرات را مبهمتر کرده است.
على نیکزاد، نایب مجلس و از نزدیکان محمد باقر قالیباف، فرماندهی پیشین سپاه پاسداران که در روند مذاکرات آتش بس با آمریکا نقش آفرینى مىکند، این هفته با اشاره به کشته شدن علىخامنه اى تأکید کرد:«خون شهیدان هرگز پایمال نخواهد شد.»
در همین حال، حسین شریعتمدارى، نمایندهی رهبر جمهورى اسلامى در روزنامه کیهان، در سرمقالهاى خطاب به آمریکا نوشت:«چرا ترامپ را از میان برنمىدارید و او را فیزیکى حذف نمىکنید تا این لکهی ننگ را از خود پاک سازید؟»
این تحولات در حالى رخ مىدهد که یک منبع آگاه از داخل رژیم به نشریهی «جوئیش کرونیکال» گفته است: « بازوى نظامى تندرو، یعنى سپاه پاسداران انقلاب اسلامى، اکنون عملا کنترل بخش عمدهاى از امور کشور را در دست گرفته است.»
یک منبع نزدیک به رئیس جمهور پیشین ایران، اظهار داشته است:«قالیباف شخصیتى تأثیرگذار است اما همهکاره نیست و چهرههایى مانند احمد وحیدى، فرماندهی جدید کل سپاه، بههمراه دیگر فرماندهان ارشد و نیز رهبر جدید، باید تصمیمات بزرگ و اساسى را تأیید کنند.
منبعى دیگر که به قالیباف نزدیک است نیز گفته او با وجود نداشتن هیچگونه سمت رسمى در سپاه پاسداران انقلاب اسلامى، ناگزیر است جایگاه خود را در درون سپاه حفظ کند. چون هرگونه نشانهاى از ضعف، به منزلهی خیانت تلقى خواهد شد.»
در همین حال، چهرهها و نمایندگان ارشد سپاه با صدور بیانیههایى سرسختانه، بر عزم خود براى تهدید کشتیرانى در تنگه هرمز سخن گفتهاند.
ابراهیم رضایى، سخنگوى کمیسیون امنیت ملى مجلس و از متحدان نزدیک سپاه، اعلام کرد: «حتى یک قطره نفت بدون اجازهی ایران از تنگه هرمز عبور نخواهد کرد» و مدعى شد که « تهران بر یکى از حیاتىترین گذرگاههاى انرژى جهان اشراف کامل دارد.»
قرارگاه خاتم الانبیا سپاه پاسداران انقلاب اسلامى نیز هشدار داده است که در صورت تداوم فشار بر بنادر ایران، مىتواند تجارت در آبراههاى کلیدى از جمله خلیج فارس، خلیج عمان و دریاى سرخ را مختل سازد.
على نیکزاد، معاون قالیباف در مجلس شوراى اسلامى، هرگونه عقب نشینى در زمینهی غنىسازى را مردود دانسته و با تأکید بر گرفتن انتقام چهرههاى ارشد رژیم گفته است:«انتقام در زمان و مکانى که خود تعیین مىکنیم، گرفته خواهد شد و دشمن بهاى سنگینى خواهد پرداخت.»
او همچنین درخواستهاى غرب براى کنار گذاشتن شبکهی نیروهاى نیابتى جمهوری اسلامی را رد کرد و بر ادامهی حمایت از گروههاى همپیمان در لبنان، یمن ،عراق و سوریه تأکید کرد.
علیرضا اعرافى، روحانى تندرو و عضو مجلس خبرگان، نهادى که مسئول انتخاب رهبر جمهورى اسلامى است، اظهار داشته است:« جمهورى اسلامى از بسیارى خطوط که زمانى غیرقابل نفوذ مىنمود، عبور کرده و اکنون منطق تازهاى از دفاع را بر پایهی اصول عقلانى و دینى تعریف کرده است.»
او که ریاست حوزههاى علمیه کشور را هم بر عهده دارد، بطور گسترده بعنوان چهرهاى با نفوذ در میان مقامات ارشد سپاه انقلاب اسلامى تلقى مىشود.
اظهارات او، بازتابدهندهی تغییرى گستردهتر در رویکرد تهران است. چرخشى از دیپلماسى محتاطانه به سوى تقابل آشکار.
یک روز پس از آنکه دونالد ترامپ از قریبالوقوع بودن دور دوم مذاکرات با ایران سخن گفت، مقامات جمهورى اسلامى با لحنى پیروزمندانه اعلام کردند که در مذاکرات قبلى، واشینگتن را پشت سر گذاشتهاند.
مسعود پزشکیان، رئیس جمهور در واکنش به درخواستهاى دونالد ترامپ و جى.دى.ونس معاون او براى برچیدن برنامهی هستهاى جمهوری اسلامی و تضمین عبور آزاد از تنگه هرمز، نیز گفته:«هر گونه تلاش براى تحمیل اراده یا وادار کردن کشور به تسلیم، محکوم به شکست است.»
منابع نزدیک به قالیباف، راهبرد حساب شدهاى را، در پس این موضعگیرى رژیم توصیف کردهاند. به گفتهی یکى از آنها، قالیباف مىکوشد ضمن نمایش قدرت در داخل و خارج، راه را براى توافقى که با تمرکز ترامپ بر منافع اقتصادى همخوانى داشته باشد، باز بگذارد.
این منبع به نشریهی «جوئیش کرونیکال» گفت: «او معتقد است که ترامپ تحت فشار است تا پیش از مسابقات جام جهانى و انتخابات میان دورهاى، به توافقى دست پیدا کند.»
منبع دیگرى نزدیک به یک رئیس جمهور پیشین ایران نیز گفته است:«رهبرى بر این باور بود که ترامپ بدون برنامهاى روشن، وارد این تقابل شده و انتظار داشته حملات اولیه به سرنگونى رژیم بینجامد. اما چنین نشد و اکنون او در پى توافقى است که بتواند آن را بعنوان پیروزى ارائه کند.»
همین منبع نسبت به فرضیات غربى دربارهی میزان اقتدار قالیباف هشدار داد و گفت:« وى ناگزیر است حامیان اصلى نظام را راضى نگاه دارد و هر گونه توافق با همان دولتى را که رهبر ما را کشته است، توجیه کند. با این حال معتقد است که هنوز مجالى براى مانور وجود دارد و مىتواند رئیس جمهور ایالات متحده را در تنگنا قرار دهد.»
با وجود سخن از سرگیرى مذاکرات، شکاف میان دو طرف همچنان عمیق به نظر مىرسد. آنچه بهتدریج آشکار مىشود، حکایت از جمهورى اسلامىاى دارد که بیش از پیش نظامىتر و تندروتر شده و به مصالحه کمتر تمایل دارد و آمادگى بیشترى براى تشدید تنش از خود نشان مىدهد.
در این رویارویى، مردم ایران، هم آنهایی که به خیابانها آمدند و بسیارى از آنها کشته شدند، اکنون در محاسبات تهران و در راهبردهاى واشینگتن به عنصرى فراموش شده بدل شدهاند.
منبع: جوئیش کرونیکال
نویسنده: على همدانى
ترجمه: کیهان لندن
