مصوبه جدید دولت پزشکیان در رابطه با قیمتگذاری مواد اولیه پتروشیمی سبب افزایش قابل توجه مواد اولیه در کارخانههای تولیدی داخلی از جمله در صنعت اتومبیلسازی، لوازم خانگی و موادغذایی خواهد شد. شهروندانی که قدرت خرید آنها به شدت سقوط کرده باید خود را برای موج جدیدی از افزایش قیمتها در بازار کالاهای مصرفی آماده کنند.
شرکت ملی پالایش و پخش فرآوردههای نفتی ایران به تازگی مصوبهای را ابلاغ کرده که بر اساس آن قیمت پایه فروش داخلی فرآوردههای نفتی ویژه در نیمه اول خردادماه، با تغییر فرمول و گره خوردن به نرخهای جهانی بر پایه نشریه بینالمللی پلتس و با احتساب نرخ دلاری عرضه میشود.
این موضوع اگرچه درآمد شرکت ملی پالایش و پخش فرآوردههای نفتی ایران، یا به بیان دیگر درآمد دولت، را افزایش میدهد که در آنسو سبب افزایش چند برابری مواد اولیه متکی بر صنعت پتروشیمی میشود. به بیان دیگر کارخانهای که از فراوردههای نفتی به عنوان مواد اولیه استفاده میکنند حالا با افزایش چند برابری هزینه تولید روبرو خواهند شد که به معنای افزایش قیمت تمام شده کالای تولیدی و گرانتر شدن این کالاها در بازار است.
برای مثال در صنعت اتومبیلسازی و قطعهسازی، قطعات پلیمری، داشبورد، سپرها، تریم داخلی، عایقها و مخازن مایعات به شدت به فرآوردههای نفتی وابسته هستند.
در بخش لوازم خانگی نیز اوضاع به همین ترتیب است و افزایش بهای بدنه یخچال، ماشین لباسشویی، قطعات پلاستیکی عایق و بردهای الکترونیکی، هزینههای سنگینی را به تولیدکننده تحمیل کرده و رکود حاکم بر این بازار را عمیقتر از گذشته میکند.
از سوی دیگر افزایش فرآوردههای پتروشیمی و نفتی در صنایع غذایی و دارویی نیز پراستفاده هستند زیرا تغییر قیمت پت، نایلونهای بستهبندی، ظروف نگهداری و روکشهای محافظ، مستقیماً بهای سبد غذایی و اقلام دارویی مردم را بالا میبرد و با معیشت و سلامت روزمره جامعه گره میخورد.
دامنه اثرگذاری افزایش قیمت فرآوردههای پتروشیمی بسیار گسترده است و برای نمونه حتی صنایع کشاورزی نیز از این موج گرانی مصون نمیمانند و افزایش هزینه تولید لولههای انتقال آب، نایلونهای گلخانهای و گونیهای حمل محصولات، در نهایت خود را در قیمت نهایی میوه، صیفیجات و محصولات اساسی نشان میدهد.
حسام بیگدلو، دبیر انجمن صنایع شوینده، بهداشتی و آرایشی ایران، نیز با اشاره به «آزادسازی» و افزایش قیمت محصولات پتروشیمی گفته «۶۰ تا ۸۰ درصد قیمت مواد شوینده به محصولات پتروشیمی وابسته است و با آزاد شدن قیمت این محصولات، بازار شویندهها بهطور مستقیم تحت تأثیر قرار میگیرد.»
او با بیان اینکه محاسبات اولیه نشان میدهد برخی اقلام شوینده با رشد ۵۰ تا ۸۰ درصدی قیمت مواجه خواهند شد، افزود: «قیمت برخی مواد اولیه که پیشتر با حدود ۱۹۷ هزار تومان خریداری میشد، با فرمول جدید میتواند جهش قابل توجهی پیدا کند و حتی تا چند برابر افزایش یابد.»
دبیر انجمن صنایع شوینده، بهداشتی و آرایشی ایران تأکید کرده آزادسازی نرخ محصولات پتروشیمی بهویژه بر محصولاتی مانند پودر لباسشویی و مایع ظرفشویی اثرگذار خواهد بود.
حسین صمصامی، عضو کمیسیون اقتصادی مجلس شورای اسلامی، با انتشار سندی رسمی به شدت نسبت به عواقب این تصمیم هشدار داده و توجه افکار عمومی و نهادهای ناظر را به این بحران جلب کرده است.
این نماینده مجلس شورای اسلامی هشدار داده با مصوبه جدید شرکت پالایش و پخش قرار شد مواد اولیه پالایشی پتروشیمی دوباره با نرخ دلاری جهانی عرضه شود و این رویکرد به معنای افزایش نزدیک به ۴۰ درصدی قیمت مواد اولیه داخلی، جهش ناگهانی قیمت خودرو، لوازم خانگی، بستهبندی محصولات، تکرار موج گرانی و در نهایت تشدید نارضایتی عموم مردم خواهد بود.
این مصوبه در حالی موج جدید گرانی در بازارهای مختلف داخلی از اتومبیل تا لواز خانگی و موادغذایی ایجاد میکند که بازار کالاها در ایران طی ماههای گذشته با افزایش پیدرپی قیمتها روبرو بوده است و گرانی در بازارهای مختلف سبب کاهش قابل توجه فروش و رکود شدید شده است.
روزنامه «دنیای اقتصاد» بهتازگی در گزارشی به رشد قیمت لوازم خانگی در یک دهه اخیر پرداخت و نوشت یخچال و فریزر پنج هزار و ۶۱۴ درصد، تلویزیون پنج هزار و ۴۰۰ درصد، ماشین لباسشویی چهار هزار و ۴۰۰ درصد و جاروبرقی سه هزار و ۲۳۲ درصد نسبت به سال ۱۳۹۳ افزایش قیمت داشتهاند.
بر اساس این گزارش، میانگین قیمت تنها چهار کالای اساسی یخچال، تلویزیون، جاروبرقی و ماشین لباسشویی «ایرانی»، اواخر سال گذشته به حدود ۳۷۵ میلیون تومان رسید. این میزان افزایش صرفا مربوط به کالاهایی با کیفیت پایین و قیمتهای اصطلاحا اقتصادی بوده است. میزان افزایش قیمتها در برندهای گران و لوکس بیشتر بوده است.
میزان افزایش قیمت لوازم خانگی در فاصله اسفندماه گذشته -قبل از جنگ ۴۰ روزه- تا اواخر اردیبهشتماه نیز قابل توجه است. برای نمونه یخچال دوقلوی ایرانی «هیمالیا» با حدود ۱۰۸ درصد افزایش قیمت نسبت به قبل از نوروز، ۲۵۰ میلیون تومان به فروش میرسد. قیمت ماشین لباسشویی ۹ کیلویی با برند ایرانی «پاکشوما» نیز با افزایش ۶۶ درصدی افزایش از ۶۰ میلیون به ۱۰۰ میلیون تومان رسیده است.
دیگر کالاها از دارو تا موادغذایی نیز در صدر افزایش قیمتها قرار دارند. گزارشهای زیادی از ناتوانی خرید موادغذایی ضروری در اقشار کمدرآمد و متوسط، و افزایش خرید قسطی و نسیه منتشر شده است. همچنین گرانی سرسامآور دارو سبب شده بسیاری از بیماران روند درمان را متوقف کنند و یا دوز داروی مصرفی خود را نصف کنند تا نیاز به تهیه داروی کمتری داشته باشند.
