سی‌ان‌ان روز شنبه ۱۳ ژوئن (۲۳ خرداد) به نقل از منابع آگاه امنیتی آمریکا گزارش داد، جمهوری اسلامی ایران در هفته‌های اخیر تلاش‌ها برای مسدودسازی انبار اورانیوم غنی‌شده با غلظت بالای خود را به طرز چشمگیری افزایش داده و عمداً تونل‌ها و ورودی‌ها را تخریب و اطراف انبارها را مین‌گذاری کرده است.
این منابع می‌گویند دسترسی به حدود نیم تُن اورانیوم ۶۰ درصدی اکنون بسیار دشوارتر، خطرناک‌تر و زمان‌برتر از یک ماه پیش شده است؛ زمانی که دونالد ترامپ رئیس‌جمهور آمریکا بطور علنی احتمال صدور دستور به ارتش آمریکا برای دست یافتن به این مواد را مطرح کرده بود.
استحکامات جدید ایجادشده توسط حکومت ایران، لایه‌ای تازه از پیچیدگی را به توافق پیشنهادی دولت ترامپ با تهران برای انتقال و نابودی ذخایر اورانیوم اضافه می‌کند و این پرسش را مطرح می‌سازد که چه کسی مسئول انجام عملیات خطرناک استخراج این مواد خواهد بود.
ترامپ بارها اعلام کرده که تأمین امنیت این مواد هسته‌ای یکی از اولویت‌های آمریکا در مذاکرات جاری برای پایان دادن به جنگ و بازگشایی تنگه هرمز است؛ تنگه‌ای که رژیم ایران عملاً آن را مسدود کرده است.
همچنین به گفته یکی از مقام‌های ارشد دولت آمریکا که روز جمعه خبرنگاران را در جریان قرار داده بود، دو طرف به توافقی نزدیک‌تر شده‌اند که بر اساس آن ایران باید اورانیوم غنی‌شده خود را به آمریکا تحویل دهد. طبق گفته این مقام، مواد مذکور ابتدا در محل خنثی شده و سپس از کشور خارج خواهد شد.
با این حال، مقام‌های آمریکایی و ایرانی روایت‌های متفاوتی از این توافق اولیه ارائه کرده‌اند و جزئیات دقیق آن همچنان نامشخص است. رسانه‌های داخلی ایران متنی را منتشر کردند که ادعا شده مفاد اولیه توافق است. این متن که به گفته منابع آمریکایی دروغ است، موجب خشم ترامپ شد. او گفت: « با مقام‌های بی‌آبروی ایران چیزی به نام مذاکره با حسن‌نیت وجود ندارد.» در واکنش به عصبانیت ترامپ، عراقچی از رسانه‌های داخلی خواست دست از گمانه‌زنی بردارند.
حتی برای خود ایرانی‌ها نیز، به گفته چند منبع، خارج کردن این مواد غنی‌شده اکنون دشوار و خطرناک خواهد بود. این کار به تجهیزات سنگین حفاری و عملیات مین‌روبی نیاز دارد؛ اقداماتی که با خطرات و پیچیدگی‌های زیادی همراه هستند.
اسکات روکر رئیس دفتر حذف مواد هسته‌ای در اداره ملی امنیت هسته‌ای آمریکا بین سال‌های ۲۰۱۷ تا ۲۰۲۱، می‌گوید، «اگر این گزارش‌ها درست باشند، قطعاً بازیابی اورانیوم با غلظت بالا را پیچیده‌تر خواهند کرد.»
او افزود این وضعیت همچنین می‌تواند فرصتی برای ایران ایجاد کند تا در روند اثبات پایبندی خود به تعهدات، ابهام ایجاد کند.
به گفته روکر، اگر مذاکره‌کنندگان از ایران بخواهند کل ذخیره اورانیوم را برای راستی‌آزمایی و در نهایت انتقال یا کاهش غلظت به یک مکان مرکزی منتقل کند، مسئولیت دسترسی به مواد و ارائه فهرست کامل موجودی اورانیوم بر عهده تهران خواهد بود.
او هشدار داد: «در چنین سناریویی، نگران این هستم که ایران ادعا کند بخشی از اورانیوم با غلظت بالا غیرقابل بازیابی است. در اینصورت، ما اطمینان کامل نخواهیم داشت که ایران نتواند در آینده دوباره به آن دسترسی پیدا کند.»
جامعه بین‌المللی معتقد است که بخش عمده این ذخایر در تونل‌های فروریخته مجموعه هسته‌ای اصفهان در مرکز ایران نگهداری می‌شود و بخشی دیگر نیز در سایت‌های دیگری قرار دارد.
تصاویر ماهواره‌ای از سپتامبر ۲۰۲۵ نیز کارخانه تولید بتن و ورودی‌های مرکزی یک مجموعه تونل زیرزمینی در نزدیکی تأسیسات هسته‌ای نطنز را نشان می‌دهد.
سی‌ان‌ان پیشتر گزارش داده بود که در اواسط ماه مه، ارتش آمریکا آماده اجرای عملیاتی برای تصرف این مواد هسته‌ای بود، اما در نهایت این مأموریت بیش از حد پرخطر ارزیابی شد.
با این حال، از آن زمان تا کنون ایران استحکامات محل‌هایی را که گمان می‌رود اورانیوم با غلظت بالا در زیر زمینِ آنها دفن شده باشد، بیش از پیش تقویت کرده است.
ترامپ پیشتر نیز به خطرات بازیابی این اورانیوم از طریق عملیات نظامی اذعان کرده و در مصاحبه‌ای با شبکه فاکس نیوز در ماه مه، نسبت به توانایی ایران برای دسترسی و خارج کردن این مواد بدون شناسایی توسط دستگاه‌های اطلاعاتی آمریکا ابراز تردید کرده بود.
او به شان هنیتی، مجری فاکس نیوز، گفته بود: «ما دقیقاً می‌دانیم چه اتفاقی در آنجا در حال رخ دادن است. هیچکس حتی به آن نزدیک هم نشده است.»
اما دو منبع اشاره کردند که رئیس‌جمهور آمریکا با مطرح کردن علنی این ذخایر به عنوان یک هدف احتمالی، ممکن است انگیزه لازم را برای ایران فراهم کرده باشد تا از دارایی‌های خود بهتر محافظت کند.
اکنون، حتی اگر توافق میان تهران و واشنگتن در هفته آینده امضا شود، انتظار می‌رود مذاکرات فنی بیشتری برای تعیین جزئیات آینده برنامه هسته‌ای ایران انجام گیرد.
خارج کردن اورانیوم از ایران احتمالاً نیازمند استقرار یک واحد سیار تخصصی برای مدیریت اورانیوم خواهد بود که تحت نظارت اداره ملی امنیت هسته‌ای آمریکا در آزمایشگاه ملی «اوکریج» در ایالت تنسی سازماندهی می‌شود. سی‌ان‌ان پیشتر گزارش داده بود که جرد کوشنر و استیو ویتکاف، از مذاکره‌کنندگان ارشد آمریکا، اوایل همین ماه از این آزمایشگاه بازدید کرده‌اند.
با این حال، حتی برجسته‌ترین متخصصان جهان در زمینه حذف مواد هسته‌ای نیز برای تکمیل این مأموریت به زمان قابل‌توجهی نیاز خواهند داشت. ترامپ اوایل ماه ژوئن خبرنگاران گفته بود که عملیات جمع‌آوری این مواد دست‌کم دو هفته زمان خواهد برد.
