منابع امنیت دریایی و صنعت کشتیرانی میگویند عملیات مینروبی تنگه هرمز تا بازگشایی این آبراه، ممکن است ۴۰ تا ۵۰ روز طول بکشد.
رویترز روز ۱۵ ژوئن (۲۵ خرداد) گزارش داد این تأخیر میتواند علاوه بر نفتی که از زمان حملات آمریکا و اسرائیل به ایران، صادرات آن از خلیج فارس متوقف شده است باعث تأخیر در انتقال دهها میلیون بشکه نفت شود.
هر بشکه نفت صادراتی از خلیج فارس اهمیت زیادی دارد، زیرا طبق تحلیل اداره اطلاعات انرژی آمریکا (EIA)، ذخایر نفتی اقتصادهای بزرگ جهان در حال نزدیک شدن به پایینترین سطح خود از سال ۲۰۰۳ تاکنون هستند.
اگرچه ایران و آمریکا در هفتههای اخیر بهطور غیرعلنی به عبور برخی کشتیها از این آبراه کمک کردهاند، اما مقامات صنعت کشتیرانی پس از اعلام توافق اولیه میان دو کشور برای پایان دادن به جنگ و بازگشایی تنگه در روز یکشنبه، همچنان خواستار احتیاط هستند.
یاکوب لارسن، مدیر ایمنی و امنیت انجمن کشتیرانی «BIMCO» میگوید، «ما هنوز هم عبور کشتیها از این منطقه را بسیار پرخطر میدانیم. تهدید وجود مینها همچنان یک نگرانی جدی است و باید مسیرهای عاری از مین شناسایی و تأیید شوند.»
شرکتهای کشتیرانی خواهان تضمین امنیت هستند
مشخص نیست جمهوری اسلامی چه تعداد مین در تنگه هرمز کار گذاشته است. پیش از جنگ، حدود ۲۰ درصد از عرضه روزانه نفت و گاز طبیعی مایع جهان (LNG) از این مسیر عبور میکرد.
جمهوری اسلامی که در طول جنگ تلاش کرده کنترل خود را بر این آبراه نشان دهد، بارها تهدید به استفاده از مینهای دریایی کرده، اما درباره اینکه آیا واقعاً آنها را مستقر کرده یا نه، اظهار نظری نکرده است.
آمریکا اعلام کرده که خطر مینگذاری واقعی است و مدعی شده برخی قایقهای مینگذار ایرانی را هدف قرار داده است.
پیشتر مارکو روبیو وزیر خارجه آمریکا، در جلسه کمیته روابط خارجی سنای آمریکا گفته بود: «ایران بخشهای وسیعی از تنگه هرمز، که آبهای بینالمللی محسوب میشود، را مینگذاری کرده است.»
نیروی دریایی آلمان با استناد به اطلاعات آمریکا و بریتانیا، اعلام کرده بود مینهایی در چهار نقطه اطراف تنگه مشاهده شدهاند، هرچند آلمان نتوانسته این اطلاعات را مستقلاً تأیید کند.
حتی احتمال وجود مین نیز میتواند شرکتها را از عبور منصرف کند. ارزش یک ابرنفتکش به همراه محموله نفت خام آن حدود ۳۰۰ میلیون دلار است؛ بنابراین بیمهگران و شرکتهای نفتی قبل از ورود به تنگه نیازمند اطمینان کامل از امنیت مسیر هستند.
رنه کوفود اولسن، مدیرعامل شرکت مدیریت کشتی V.Group، که ۱۳ کشتی آن در خلیج فارس گرفتار شدهاند، گفت: «وجود حتی یک مین دریایی هم میتواند به تلفات انسانی منجر شود. این مسئله برای صنعت کشتیرانی جهانی بسیار جدی است.»
ترافیک دریایی همچنان بسیار پایین است
سخنگوی فرماندهی مرکزی ارتش آمریکا (سنتکام) هفته گذشته اعلام کرد که به دلایل امنیت عملیاتی نمیتواند درباره تعداد یا محل دقیق مینها اظهار نظر کند.
او گفت: «تلاشهای ارتش آمریکا برای اطمینان از پاکسازی کامل تنگه هرمز از مینهای دریایی کار گذاشتهشده توسط سپاه پاسداران انقلاب اسلامی همچنان ادامه دارد.»
مرکز امنیت دریایی عمان نیز در ۳۰ مه به دریانوردان هشدار داد هنگام عبور از بخش عمانی تنگه احتیاط کنند، زیرا شیئی مشاهده شده بود که احتمال میرفت یک مین شناور باشد.
در حالیکه ایران و آمریکا درباره توافق موقت توقف جنگ مذاکره میکردند، هر دو طرف امکان خروج برخی کشتیها از تنگه را فراهم کردند.
بر اساس دادههای کشتیرانی، تعداد کشتیهای عبوری در هفتههای اخیر به ۱۲ تا ۱۵ کشتی در روز رسیده است؛ اما این رقم همچنان بسیار کمتر از ۱۲۰ تا ۱۴۰ کشتی روزانه است که پیش از جنگ از این آبراه عبور میکردند.
تهدید مینها همچنان پابرجاست
در ماه مارس، پیش از توافق آتشبس شکننده میان ایران و آمریکا، شورای عالی دفاع ملی ایران اعلام کرد هرگونه حمله دشمن به سواحل یا جزایر ایران میتواند به مینگذاری مسیرهای دسترسی و خطوط ارتباطی در سراسر خلیج فارس منجر شود.
خبرگزاری فارس گزارش داد که این اقدامات شامل انواع مینهای دریایی، از جمله مینهای شناور قابل پرتاب از ساحل خواهد بود.
بریتانیا، فرانسه و آلمان نیز برای آمادگی در عملیات احتمالی پاکسازی مینها، ناوهای جنگی و مینروبهایی را به خاورمیانه اعزام کردهاند.
کوری رنسلم مدیرعامل شرکت امنیت دریایی «Dryad Global» گفت حتی پس از حملات آمریکا به ظرفیتهای نظامی ایران و شناورهای مینگذار، برآورد میشود ایران هنوز تا هزار مین دریایی در اختیار داشته باشد.
او افزود: «اگر یک میدان مین کشف شود، رفع کامل تهدید ممکن است هفتهها یا حتی ماهها زمان ببرد.»
آرسنیو دومینگز، رئیس سازمان بینالمللی دریانوردی سازمان ملل (IMO)، از توافق برای بازگشایی تنگه هرمز استقبال کرد و آن را «گامی مهم در جهت بازگرداندن امنیت به این گذرگاه حیاتی دریایی» دانست.
با این حال تأکید کرد: «اجرای کامل این توافق به زمان نیاز دارد تا تمامی تضمینهای لازم در زمینه ایمنی و امنیت فراهم شود.»
