برخی منابع گزارش دادهاند که ادامه مذاکره جمهوری اسلامی و آمریکا به بعد از مراسم تشییع جنازه علی خامنهای موکول شده است. مذاکراتی که با واکنش تند بخشی از طرفداران نظام مواجه شده است. معترضان در تجمعات شبانه مسئولان ارشد نظام را به باد انتقاد میگیرند و دشنام نثار آنها میکنند طوری که برخی مقامات هشدار میدهند ادامه این تجمعات به ضرر نظام است.
کاظم غریبآبادی معاون وزیر خارجه جمهوری اسلامی که برای مذاکره بر سر اجرای مفاد «تفاهمنامه» با آمریکا به دوحه سفر کرده بود، خبر داد که در جلسه با مقامات قطری، از جمله رئیس بانک مرکزی این کشور، برخی مسائل مربوط به هزینهی بخشی از شش میلیارد دلار اولیه از پولهای مسدودشدهی ایران، مورد بررسی قرار گرفت.
این در حالیست که استیو ویتکاف و جرد کوشنر فرستادگان دونالد ترامپ نیز همزمان به قطر رفته بودند اما سخنگوی وزارت خارجه جمهوری اسلامی هرگونه مذاکره با آنها را تکذیب کرده است. جیدی ونس معاون دونالد ترامپ گفته بود که به نظر میرسد انکار مذاکره از سوی جمهوری اسلامی یک «تاکتیک» است اما آمریکا «همه برگهای برنده را در اختیار دارد.»
آمریکا همیشه ناظر بر واردات به ایران بوده
آمریکا اعلام کرده است که این پول باید صرف خرید محصولات کشاورزی آمریکایی شود اما مقامات جمهوری اسلامی این موضوع را تکذیب میکنند. گفته میشود بخشی از مذاکرات قطر درباره خرید «کالاهای اساسی» بوده است. از اظهارات وزیر کشاورزی دولت پزشکیان اینطور برداشت میشود که حکومت خرید محصول از آمریکا را پذیرفته است. او در همین ارتباط گفت: «حدود ۱۶ میلیارد دلار سالانه واردات کالاهای اساسی برای کشور داریم. در سالهای گذشته، تامین این کالاها معمولا از محل منابع دولتی مانند درآمدهای نفتی یا سایر درآمدهای دولت انجام شده است. بخشی از این درآمدها به دلیل تحریمها در کشورهای خارجی و همسایه بلوکه شده بود و با توجه به مقررات تحریمی، متاسفانه هزینهکرد آنها باید با نظر ناظر آمریکایی انجام میشد. به همین دلیل، بخشی از هزینهکرد برای تامین کالاهای اساسی عمدتا از طریق شرکتهای آمریکایی انجام میگرفت. این موضوع جدید نیست، در سالهای گذشته نیز وجود داشته و همچنان ادامه دارد، زیرا آن منابع فقط از این مسیر و با توجه به تحریمها، قابلیت آزادسازی داشتند.»
آنطور که منابع غیررسمی و رسانهها گزارش دادهاند، در این مذاکرات درباره غنیسازی اورانیوم، محدودیتهای جمهوری اسلامی برای خرج کردن پولهای آزادشده و انسداد تنگه هرمز بحث شده اما موارد اختلاف همچنان زیاد و باقی مانده است.
بازرسان حق بازدید ندارند
دونالد ترامپ اصرار دارد بازرسان آژانس بینالمللی انرژی اتمی میبایست به همراه نمایندگان آمریکا از تأسیسات اتمی ایران که در جنگ بمباران شدند بازدید کنند. این موضوع اما تا کنون از سوی جمهوری اسلامی مورد موافقت قرار نگرفته است. برخی منابع گفته بودند بازرسیهای آژانس به زودی آغاز خواهد شد اما محمدباقر قالیباف رئیس مجلس شورای اسلامی و مسئول هیات مذاکرهکننده جمهوری اسلامی، گزارشها درباره موافقت تهران با دسترسی بازرسان آژانس به تاسیسات فردو، نطنز و اصفهان را رد کرد و گفت: «بازرسان آژانس بینالمللی انرژی اتمی حق بازرسی از سایتهای هستهای که توسط آمریکا بمباران شدهاند را ندارند.» وی همچنین افزود: «در حال حاضر بازرسان تنها به دو محل دسترسی دارند؛ نیروگاه اتمی بوشهر و رآکتور تهران.»
این اظهارات در حالی مطرح میشود که رافائل گروسی مدیرکل آژانس بینالمللی انرژی اتمی، جمعه ۲۶ ژوئیه در نشست خبری خود در ژاپن گفته بود: «توافقی وجود دارد و برای اجرای آن، آژانس باید به تأسیسات دسترسی داشته باشد و بازرسیهای خود را انجام دهد.» او اما مشخص نکرد که منظورش کدام تاسیسات هستهای است.
دونالد ترامپ چهارشنبه ۱۰ تیر گفته بود که روند خلع سلاح هستهای جمهوری اسلامی در حال پیشرفت است و نشستهای اخیر دو طرف در قطر نیز به خوبی برگزار شده است.
در این میان، درباره وضعیت نامشخص ۴۵۰ کیلوگرم اورانیوم غنیشده ۶۰ درصدی ابهام زیادی وجود دارد. تصاویر ماهوارهای جدید از نطنز، فردو و اصفهان از استقرار خودروهای پشتیبانی، ایجاد موانع در ورودی برخی تونلهای زیرزمینی و تغییرات دفاعی در اطراف این مراکز خبر میدهند؛ تحولاتی که همزمان با افزایش تنشهای لفظی میان جمهوری اسلامی و اسرائیل منتشر شده است.
به نوشته وبسایت خبری جوئیشفید (JFeed) تصاویر ماهوارهای تازه با وضوح بالا که از سوی شبکههای بینالمللی منتشر شدهاند، حاکی از تحرکات جدید در برخی از تاسیسات هستهای ایران، از جمله نطنز، فردو و اصفهان، هستند. این تصاویر، به گفته تحلیلگران، بیانگر فعالیتهای تدارکاتی و تغییرات دفاعی در اطراف تونلهای زیرزمینی این مراکزند.
