تازهترین محاسبات از رقم سبد معیشت نشان میدهد ضروریترین هزینههای ماهانه زندگی یک خانوار کارگری به ۹۰ میلیون تومان رسیده است. در مقابل اما دستمزد کارگران و مستمری بسیاری از بازنشستگان ایران ماهانه در نهایت ۲۵ میلیون تومان است. مقایسه این دو رقم، تصویری گویا از بحران فقر در ایران را به نمایش میگذارد.
فرامرز توفیقی فعال کارگری بر اساس آخرین گزارش مرکز آمار ایران و دیگر نهادهای رسمی حکومت، رقم سبد معیشت برای یک خانوار ۳ نفره را محاسبه کرده که نشان میدهد حداقل هزینه خانوار برای تأمین ضروریترین اقلام زندگی بطور متوسط به ۹۰ میلیون تومان در ماه رسیده است.
وی اختلاف رقم سبد معیشت با درآمد کارگران را «بیسابقه» عنوان کرده و گفته: «امسال حقوق ماهانه یک کارگر متأهل با یک فرزند و یکسال سابقه به شرط پرداخت تمام مزایا ۲۴ میلیون و ۹۰۰ هزار تومان است» او ادامه میدهد: «قدرت پوشش دستمزد در ابتدای سال، ۵۸/۲۴ درصد بوده که برای هزینههای ۱۷.۴۷ روز کفایت میکرد؛ اما در پایان تیرماه، قدرت پوشش دستمزد به ۲۷/۵۸ درصد تنزل یافته یعنی دستمزد فقط ۲۷/۵۸ درصد هزینههای حداقلی زندگی را کفاف میدهد و تنها برای ۸/۲۷ روز کفایت میکند. کارگران بیش از ۲۰ روز ماه، آه در بساط ندارند.»
این فعال کارگری تأکید کرده، محاسبات سبد معیشت و این اعداد و ارقام به وضوح نشان میدهد که «کارگران در گرداب هزینههای نجومی زندگی به سختی دست و پا میزنند و با وجود کار تماموقت، دستمزدی که میگیرند برای ده روز ماه هم کافی نیست.»
به گفته فرامرز توفیقی، «امروز یک خانواده کارگری باید ماهی ۹۰ میلیون درآمد داشته باشد تا بتواند سر پا بایستد و از پس خرج و مخارج زندگی بربیاید اما اکثر طبقه کارگر و مزدبگیر حتی نصف این رقم هم درآمد ماهانه ندارند. قطار تورم با شتاب بسیار به پیش میتازد و زندگی مزدبگیران، دچار یک عقبگرد تاریخی شده است. در این وانفسا با یکی دو درصد کاهش نرخ تورم، مشکلات حاد معیشتی حقوقبگیران حل نمیشود.»
بر اساس گزارش مرکز آمار ایران، نرخ تورم نقطه به نقطه مواد خوراکی در تیرماه امسال به ۱۲۸/۱ درصد رسیده است؛ به این معنا که قیمت یک سبد مشخص از خوراکیها و آشامیدنیها در تیرماه امسال به نسبت تیرماه سال قبل، ۲/۸ برابر گرانتر شده است؛ در عرض یکسال، قیمت حداقل ۸ قلم خوراکی، بیش از ۱۰۰ درصد افزایش یافته است.
روند سریع تورم در کنار دستمزدهایی که زندگی و کرامت اقشار کمدرآمد از جمله کارگران و بازنشستگان را هدف قرار داده، سبب شده با وجود فشارهای شدید امنیتی، بازنشستگان و کارگران در هفتههای گذشته بارها تجمعات اعتراضی برگزار کنند. از جمله بازنشستگان و مستمریبگیران سازمان تأمین اجتماعی که از اقشار «حداقلبگیر» به شمار میروند طی ماه گذشته دستکم سه بار تجمعات سراسری در شهرهای مختلف برگزار کردند.
بازنشستگان تأمین اجتماعی روز یکشنبه ۲۵ امرداد ۱۴۰۵ نیز دور دیگری از تجمعات سراسری در چند شهر کشور را در اعتراض به دستمزدهای ناچیز و اجرا نشدن قانون همسانسازی حقوق برگزار کردند.
شعارهای معترضان رنگ و بوی سیاسی نیز دارد: «ما دیگه جنگ نمیخوایم، فقر و گرونی نمیخوایم»، «جنگ و مذاکره بهانه است، زندگیمون نشانه است»، «نان گران، دارو گران؛ دولت شده دشمن جان»، «کارگر زندانی آزاد باید گردد»، «علیه حکم اعدام، ایستادهایم تا پایان» و «فقط کف خیابون، به دست میاد حقمون» از شعارهای بازنشستگان در تجمع سراسری روز یکشنبه بازنشستگان بود.
کاظم فرجاللهی فعال کارگری نیز در گفتگو با خبرگزاری «ایلنا» با بیان اینکه افزایش مستمر قیمتها و تورم، فشار سنگینی بر زندگی کارگران و بازنشستگان وارد کرده، خواستار جبران ریزش قدرت خرید، اجرای کامل قانون کار و تأمین رایگان هزینههای درمان بر اساس مقررات تأمین اجتماعی شد.
این فعال کارگری تأکید میکند: «کارگر نباید تاوان مشکلات اقتصادی را با افت دستمزد واقعی، تأخیر در دریافت حقوق یا کاهش امنیت شغلی بپردازد. نظارت بر اجرای مقررات ایمنی، پرداخت به موقع مزد و حفظ فرصتهای شغلی موجود در کنار حمایت از قدرت خرید، از مهمترین موضوعاتی است که باید در اولویت قرار گیرد.»
کاظم فرجاللهی با اشاره به تجمعات هفتههای گذشته اقشار بازنشسته نیز گفته: «حضور مداوم بازنشستگان در تجمع یکشنبهها، پیامد بیتوجهیهاست؛ سالها پیگیری، مکاتبه و مطالبهگری برای دریافت مطالبات معوق، افزایش متناسب مستمری، برخورداری از درمان مناسب و صیانت از استقلال صندوق تأمین اجتماعی به جایی نرسیده است.»
از سوی دیگر اقتصاددانان معتقدند تداوم شرایط جنگ و محاصره دریایی، در کنار راهکارهای نادرست دولت برای جبران کسری بودجه سبب افزایش تورم در ماههای آینده خواهد شد. در این میان دولت اقداماتی را تحت عنوان اصلاحات اقتصادی در دست اجرا دارد که همگی بر افزایش تورم موثر خواهد بود.
برای نمونه موضوع افزایش قیمت بنزین در هفتههای گذشته پررنگ شده است. کارشناسان اقتصادی و فعالان کارگری با اشاره به اثرات تورمی افزایش قیمت بنزین بر همه کالاها و خدمات، تأکید دارند افزایش قیمت سوخت سبب تشدید تورم بیشتر بر خانوارهای حقوقبگیر و کمدرآمد میشود.
در آنسو، برنامههای ظاهرا حمایتی دولت برای کمک به معیشت مردم نیز کاملا بیاثر است. مهمترین اقدام حمایتی دولت توزیع یارانه یک میلیون تومانی در طرح کالابرگ الکترونیک بوده که با توجه به قیمت فزاینده مواد غذایی، این یارانه نیز حتی برای تأمین یک هفته مواد غذایی خانوار کافی نیست.
