جمهوری اسلامی در حالی تحریمهای شدید اقتصادی آمریکا را با هیاهوی تبلیغاتی «حاکمیت فراسرزمینی» میخواند که همزمان خواستار پایان جنگ از موضع قدرت نیز شده است.
در بحبوحهی توقف نسبی حملات نظامی مستقیم، جنگ لفظی و اقتصادی میان ایالات متحدهی آمریکا و جمهوری اسلامی ادامه دارد. در حالیکه آمریکا در آستانهی اعلام «نرماندی اقتصادی» علیه جمهوری اسلامی قرار دارد، زمامداران رژیم این اقدامات را تجاوز به حاکمیت کشورها میدانند و تحلیلگران تردید دارند که فشار اقتصادی رژیم ایران را به تسلیم وادارد.
بر اساس گزارش خبرگزاریهای بینالمللی از جمله گزارش سیانبیسی، ایالات متحده قصد دارد روز دوشنبه جزئیات «سختترین و هماهنگترین انزوای اقتصادی تاریخ» علیه بقایای جمهوری اسلامی را اعلام کند. اسکات بسنت وزیر خزانهداری آمریکا به سیانبیسی گفته، این اقدامات نیاز به عملیات نظامی بیشتر را از بین میبرد و به متحدان خواهد گفت: «یا با ما هستید یا علیه ما».
دونالد ترامپ رئیس جمهور آمریکا نیز این برنامه را «کوبندهترین عملیات اقتصادی تاریخ علیه هر کشوری» و «جنگ اقتصادی و انزوا در مقیاسی بیسابقه» توصیف کرده و تهدید کرده هر کشوری که به جمهوری اسلامی ایران در دور زدن تحریمها کمک کند با مجازاتهای شدید مالی روبرو خواهد شد. جی. دی. ونس معاون اول ترامپ فشار اقتصادی را «موثرترین ابزار» آمریکا علیه جمهوری اسلامی خوانده است.
حالا پیش از اعلام رسمی تحریمهای آمریکا، جمهوری اسلامی به شدت واکنش نشان داده است. اسماعیل بقایی سخنگوی وزارت خارجه رژیم تهران گفته است: «بسیار فراتر از ادامهی جنگ اقتصادی غیرقانونی علیه یک کشور» است و «اعمال حاکمیت فراسرزمینی بر تمام کشورهای مستقل عضو سازمان ملل» محسوب میشود. محمدباقر قالیباف رئیس مجلس شورای اسلامی نیز از کشورهای اسلامی خواسته برنامهای برای غلبه بر تحریمهای «ظالمانه» تدوین کنند!
مسعود پزشکیان رئیس دولت اسلامی هم با ادعای پیروزی در جنگ با آمریکا، با اشاره به «یادداشت تفاهم» هفدهم ژوئن گفته است: «بهتر است جنگ امروز که جمهوری اسلامی در موقعیت قدرت و عزت است، پایان یابد!» اما خبرگزاری فارس نزدیک به سپاه پاسداران انقلاب اسلامی بدون نام بردن از مسعود پزشکیان با اشاره به صحبتهای او، مواضع وی را به «اعلام عجز راهبردی» تشبیه کرده است.
روزنامه تلگراف روز شنبه ۲۲ اوت، استدلال کرده است که «نرماندی اقتصادی» دونالد ترامپ بعید است ملاهای ایران را به سمت تسلیم خواستهای او بکشاند. ترامپ گفته است: «این دیوانهها روی یک بند راه میروند و این اقدامات تاریخی آنها را فلج میکند». اما بعضی تحلیلگران معتقدند او تحمل درد جمهوری اسلامی را به دلیل اینکه این رژیم بنا بر سابقه، دشواریها را مستقیم به مردم منتقل میکند، نادیده گرفته است. الکس واتانکا پژوهشگر ارشد موسسه خاورمیانه میگوید: «جمهوری اسلامی از نظر اقتصادی در وضعیت بسیار بدی قرار دارد و خود نیز میداند؛ اما دونالد ترامپ در طول درگیری ششماهه آستانهی درد جمهوری اسلامی و نحوهی برخورد با آن را کمتر از واقع برآورد کرده است.»
اینهمه در حالیست که اقتصاد ایران تحت حاکمیت جمهوری اسلامی زیر فشار شدید قرار دارد: قیمت نان باز هم دو برابر شده، حدود یک میلیون شغل از بین رفته، صادرات نفت به شدت کاهش یافته، تورم سالانه تا ژوئیه به ۸۷.۹ درصد رسیده (از شصت درصد ژانویه) و ارزش ریال نسبت به دلار حدود پنجاه درصد افت کرده است.
با این حال، رژیم توانسته با منتقل کردن تحمل درد اقتصادی بر دوش مردم، از آن به نفع خود استفاده نماید. تحریمهای اقتصادی لزوما به سرنگونی دیکتاتورها منجر نمیشود اما، عمده تفاوت این دور از تحریمهای آمریکا با ادوار گذشته، همزمانی محاصرهی سخت دریایی و فشار بر متحدان برای اجرای این تحریمها است. تلاش جمهوری اسلامی اکنون این است که میخواهد از دچار شدن خودن به سرنوشت کشورهایی مانند کوبا یا کره شمالی که تحریمها برای همیشه باقی میمانند، جلوگیری کند.
جمهوری اسلامی در تبلیغات روزانهی خود در راستای عادینماییِ شرایط اقتصادی، نشان میدهد فروشگاهها از کالاها پر هستند در حالی که قدرت خرید مردم و توان دسترسی آنان به پول را ملاک قرار نمیدهد.
برخی کارشناسان در حالی به مؤثر بودن فشارهای اقتصادی تازهی ایالات متحدهی آمریکا علیه جمهوری به دیدهی تردید نگاه میکنند که به راحتی از کنار این مسئله که مردم ایران حتی بدون اعمال هیچگونه تحریم بینالملی، مورد تحریم خود جمهوری اسلامی هستند، میگذرند.
هلیما کرافت مدیرعامل و رئیس جهانی «استراتژی کالا در آربیسی کاپیتال» گفته است: «ایران از قبل یکی از تحریمشدهترین کشورهای جهان است و مشخص نیست آمریکا علیه چین و روسیه به عنوان شرکای جمهوری اسلامی اقدام نماید؛ رژیم تهران هنوز با اصرار معتقد است میتواند آمریکا را از پای درآورد!»
با اینهمه، معمولا تحلیلگران در مواجهه با تحریمهای اقتصادی علیه زمامداران اسلامیست در تهران، این موضوع مهم را لحاظ نمیکنند که حتی اگر تمام تحریمها لغو شوند، فشارهای اقتصادی و سرکوبها علیه مردم، توسط جمهوری اسلامی حتی بیشتر هم میشوند و درآمدها از منابع سرزمینی ایران مانند همیشه صرف اهداف ایدئولوژیک سپاه پاسداران انقلاب اسلامی خواهد شد.
