بحران کمبود و گرانی دارو همچنان ادامه دارد و بر اساس گزارشها برخی بیماران مبتلا به بیماریهای خاص ماهها برای دسترسی به دارو در انتظار میمانند. کارشناسان هشدار میدهند وابستگی صنعت داروی ایران به واردات در کنار افزایش بیسابقه قیمت ارز و محاصره دریایی، به زودی موج دیگری از گرانی و کمبود دارو را رقم خواهد زد.
خبرگزاری «ایلنا» در گزارشی به کمبود شدید داروهای حیاتی اشاره کرده و نوشته فاصله میان آنچه در آمارهای رسمی از وضعیت تأمین دارو گزارش میشود و آنچه بیماران در زندگی روزمره خود تجربه میکنند، همچنان محل بحث است. برای بیماری که باید درمان خود را بهصورت مستمر ادامه دهد، «کمبود مقطعی» نیز میتواند به معنای هفتهها جستوجو برای یافتن دارو، پرداخت هزینههای سنگین یا تغییر ناخواسته مسیر درمان باشد.
بر اساس این گزارش، بحران گرانی و کمبود دارو برای بیماران تالاسمی اهمیت بیشتری دارد؛ چراکه درمان آنان وابسته به مصرف مستمر داروهای تخصصی است و بسیاری از بیماران علاوه بر بیماری اصلی، با عوارض ناشی از سالها درمان و مشکلات مرتبط با آن نیز مواجهاند. در چنین شرایطی، موضوع فقط پیدا شدن یک دارو در داروخانه نیست؛ بلکه کیفیت دارو، سازگاری بدن بیمار، پوشش بیمهای و میزان پرداخت از جیب نیز در تصمیمگیری درباره ادامه درمان نقش دارد.
این گزارش تأکید کرده در مورد بیماران سرطانی نیز شرایط مشابهی وجود دارد. تنوع داروها، هزینه بالای برخی اقلام و ضرورت استمرار درمان باعث شده است دسترسی به دارو به یکی از مهمترین دغدغههای این بیماران و خانوادههای آنان تبدیل شود. هرگونه وقفه در روند درمان میتواند فشار روانی و اقتصادی مضاعفی بر خانوادهها وارد کند.
در آنسو افزایش قیمت دارو نیز به بحرانی جدی برای شهروندان تبدیل شده است. اگر چه پیشتر داروهای خاص از جمله داروهای درمان سرطان با افزایش قیمت روبرو بودند اما در ماههای گذشته افزایش قیمت شامل تمام داروهای موجود در بازار شده است.
وبسایت «تجارت نیوز» در گزارشی از افزایش چند برابری پنج داروی پرمصرف اعصاب و روان خبر داده است. بر اساس این گزارش قیمت «آسنترا ۱۰۰» از ۲۴۰ هزار تومان در سال ۱۴۰۳ به یک میلیون و ۲۰۰ هزار تومان در سال ۱۴۰۵ رسیده؛ یعنی ۴۰۰ درصد افزایش.
همچنین داروی «کلرودیازپوکساید ۱۰» نیز از ۷۰ هزار تومان به ۴۰۰ هزار تومان رسیده و با رشد حدود ۴۷۱ درصدی، بیشترین افزایش در میان داروهای مورد بررسی را داشته است.
«تجارت نیوز» نوشته، فرد بیمار با یک مشکل دوگانه مواجه است؛ از یکسو دارو گران شده و از سوی دیگر ممکن است حتی با داشتن توان مالی، داروی تجویزشده را در داروخانه پیدا نکند.
روزنامه «جهان صنعت» نیز در گزارشی به بحران پیشروی صنعت دارویی ایران با توجه به افزایش قیمت ارز و محاصره دریایی ایران اشاره کرده و نوشته، اختلال در زنجیره تامین، افزایش قیمت، کمبود، تحریم، جنگ، محاصره دریایی و سیاستگذاریهای نادرست این صنعت را چنان آشفته کرده که کارشناسان نسبتبه وضعیت آینده آن هشدار دادهاند.
در این گزارش آمده، ادامه این وضعیت میتواند صنعت دارو را با مخاطرات جدی روبهرو کند. از سوی دیگر افزایش قیمتها بیماران را در شرایطی قرار داده که دیگر توان خرید بسیاری از داروها را ندارند. حالا صنعت دارو از یکسو با افزایش هزینههای تولید و تامین دستوپنجه نرم میکند و از سمتی دیگر، بیمارانی قرار دارند که هر افزایش قیمت فاصله آنها را با درمان بیشتر میکند. روز داروساز در شرایطی فرارسیده که فعالان این صنعت با انبوهی از مشکلات و چالشهای اقتصادی و تامین دستوپنجه نرم میکنند و بیماران نیز بیش از همیشه نگران دسترسی و توان خرید دارو هستند.
علیرضا چیذری، رئیس انجمن صنفی تولید، تأمین، توزیع و صادرکنندگان تجهیزات پزشکی و دارویی در گفتگو با روزنامه «جهان صنعت» گفته: «صنعت دارو و تجهیزات پزشکی بیش از هر چیز تحتتأثیر بیثباتی اقتصادی و کاهش ارزش پول ملی قرار گرفته است. وقتی ارز با نگاه کالایی و بدون ثبات قیمتگذاری شود، طبیعی است که هزینههای تولید و تأمین مواد اولیه افزایش پیدا کند و در نهایت مصرفکننده نهایی یعنی بیمار و مردم متضرر شوند.»
این فعال صنفی افزوده: «یک کشور برای تولید و برنامهریزی اقتصادی به ثبات ارزش پول ملی نیاز دارد. اینکه تصور کنیم با افزایش قیمت دلار، فقط نرخ ارز بالا رفته است نگاه دقیقی نیست در واقع ارزش پول ملی کاهش پیدا کرده است. اگر ارزش پول ملی ثبات داشته باشد، امکان برنامهریزی برای تولید، تامین سرمایه، دریافت تسهیلات و انجام سرمایهگذاری فراهم میشود اما در شرایط بیثباتی، هزینه تامین سرمایه افزایش پیدا میکند و مشکلاتی مانند کمبود نقدینگی، نیاز به افزایش سرمایه و حتی کمبودهای پیشبینینشده شکل میگیرد.»
علیرضا چیذری همچنین با اشاره به عبور نرخ دلار از ۲۰۰ هزار تومان گفته: «افزایش نرخ ارز بطور مستقیم هزینه تولید و تأمین دارو را تحتتأثیر قرار میدهد. وقتی قیمت یک کالا چند برابر میشود اما قدرت خرید مردم متناسب با آن افزایش پیدا نمیکند، مصرفکننده توان خرید آن کالا را از دست میدهد. در این شرایط، بازندههای اصلی میتوانند مراکز دولتی، آزمایشگاهها و بیمارستانهای دولتی باشند چرا که توان افزایش سرمایه و جایگزینی تجهیزات و اقلامی را که گران شدهاند، ندارند.»
یکی دیگر از مشکلات بخش دارویی ایران طلب کلان داروسازان از دولت و شرکتهای بیمه است. طلبی که به گفته محمد منفرد، رئیس انجمن داروسازان استان فارس، پرداخت آن با عقبافتادگی یک ساله روبرو شده است.
محمد منفرد گفته: «داروخانهها با اقتصادی ضعیف، ماهها هزینههای خود را پرداخت میکنند اما مطالباتشان با چنین تأخیر طولانی پرداخت میشود. تحمل این شرایط نیازمند توان بسیار بالایی است و ادامه این وضعیت در نهایت میتواند به کمبود دارو منجر شود.»
محمدرضا دیدبان رئیس هیئتمدیره نظام پزشکی فارس، نیز گفته: «چکهای برگشتی داروسازان در داروخانهها بیش از پنج همت شده است و فشارهای معیشتی و چالشهای حوزه سلامت نباید باعث تضعیف این صنف شود.»
