افزایش قیمتها در بازار ارز ایران ادامه دارد و قیمت هر دلار آمریکا روز شنبه ۱۴ شهریورماه به مرز ۲۳۰ هزار تومان نزدیک شد. قیمت دیگر ارزها و طلا نیز در ایران روندی افزایشی را طی میکند اما رئیس کل بانک مرکزی کمبود منابع ارزی را رد و ادعا کرده انتظارات تورمی علت افزایش بیوقفه قیمت ارز است.
قیمت هر دلار آمریکا روز شنبه ۱۴ شهریورماه با ثبت رکورد قیمتی جدید به ۲۲۸ هزار و ۲۶۰ تومان افزایش یافت. قیمت یورو ۳۶۵ هزار و ۳۳۰ تومان، پوند ۳۱۰ هزار و ۱۰۰ تومان، درهم اماران ۶۲ هزار و ۱۰۰ تومان و لیر ترکیه نیز ۴۷۳۰ تومان اعلام شد.
در بازار طلا نیز قیمت هر سکه طلا ۲۳۷ میلیون تومان و هر گرم طلا ۱۸ عیار هم ۲۴ میلیون و ۳۸۰ هزار تومان قیمتگذاری شد.
افزایش قیمتها در بازار ارز و طلا از ابتدای شهریورماه جاری با سرعت بیشتری نسبت به گذشته ادامه داشته است.
دلار امروز در حالی به مرز ۲۳۰ هزار تومان نزدیک شد که روز گذشته عبدالناصر همتی رئیس کل بانک مرکزی کمبود ذخایر ارزی در کشور را رد کرده و مواردی چون انتظارات تورمی را علت افزایش بیوقفه قیمت ارز قلمدادکرد.
رئیس کل بانک مرکزی جمهوری اسلامی گفت: «میزان تأمین ارز برای واردات از ابتدای سال تا کنون نسبت به مدت مشابه در سال گذشته تنها ۱۵ درصد کاهش یافته است.»
عبدالناصر همنتی افزود وقتی تقاضای تجاری با «کمبود جدی ارز» مواجه نباشد، بخش قابل توجهی از فشارهایی را که در بازار ارز مشاهده میشود باید در «افزایش تقاضای احتیاطی، سفتهبازانه و تقاضای خروج سرمایه» جستجو کرد.
رئیس کل بانک مرکزی هفته گذشته در اظهار نظر دیگری با بیان اینکه «ارز داریم، به اندازه کافی هم داریم، بازار ارز هم آرام خواهد شد»، مدعی شد: «ذخایر مسدودنشده، منابع پایدار و درآمدهای نفتی و غیرنفتی متعددی در دسترس بانک مرکزی قرار دارد.»
در آنسو اما مسعود پزشکیان در چند اظهار نظر طی هفتههای گذشته از بحران در تجارت خارجی جمهوری اسلامی به علت افزایش فشارهای اقتصادی جمهوری اسلامی، کاهش درآمدهای ارزی و کسری بودجه دولت خبر داده بود.
همچنین کمبود ارز برای واردات مواد اولیه از جمله دارو علت افزایش قیمت کالاها در بازارهای داخلی ایران عنوان شده است.
محمدجعفر قائمپناه معاون اجرایی مسعود پزشکیان نیز هفته گذشته گفته بود دولت به دلیل ناترازی بودجه ناچار به چاپ پول است و جنگ نیز عامل دیگری برای تشدید تورم است.
برخی تحلیلگران معتقدند، اظهار نظرهای متناقض مقامات دولت از جمله دلایل اصلی التهاب در بازارهای ارز و طلا است. بر اساس این تحلیل، مواضع متناقض و اظهارات اخیر برخی مسئولان اجرایی مبنی بر افت شدید درآمدها و نزدیکشدن صادرات نفت به سطوح کمسابقه، شوک روانی متقابلی را به انتظارات تورمی جامعه وارد کرده است. همچنین تشدید فشارهای تحریمی، در کنار رشد تجمعی نقدینگی و ناترازی مزمن سیستم بانکی، تقاضای سرمایهای برای تبدیل ریال به داراییهای امن مانند دلار، سکه و طلا را به اوج رسانده است.
آلبرت بغزیان اقتصاددان و استاد دانشگاه روز شنبه ۱۴ شهریورماه در گفتگو با وبسایت «اقتصاد۲۴» درباره سرعت افزایش نرخ ارز در دو هفته اخیر گفته: «بدون آنکه بخواهیم دوباره بحثهای تکراری ناترازی بانکها و رشد نقدینگی را مطرح کنیم، متغیر جدیدی که باعث شد قیمت دلار از کانال ۲۰۰ هزار تومان در هفته گذشته به سطوح فعلی برسد، سیگنالهای منفی و تهدید به تشدید تحریمها بوده است.»
این اقتصاددان افزوده: «در سمت تقاضای واقعی بازار تغییر شدیدی رخ نداده بود که بخواهد قیمت را اینگونه بالا ببرد، بلکه این عرضه قطرهچکانی و نحوه مدیریت بازارساز بود که قیمت را گرانتر کرد.»
او همچنین توضیح داده، وقتی تورم از مواد غذایی آغاز شده و به سادهترین کالاها میرسد، هیچ فروشندهای حاضر نیست جنس خود را ارزانتر بفروشد. همین تورم کالایی، نرخ ارز را بالا میبرد و رشد نرخ ارز نیز دوباره به تورم کالاها دامن میزند؛ دور باطلی که حیات خود را از افزایش قیمت دلار میگیرد.
بانک مرکزی جمهوری اسلامی سه هفته پیش مدعی عرضه ۵۰۰ میلیون دلار ارز در بازار با هدف کاهش و کنترل قیمتها شد اما این ارزپاشی نتوانست از افزایش قیمت ارز جلوگیری کند. در این رابطه آلبرت بغزیان معتقد است: «ارزپاشی تنها زمانی یک اقدام مثبت و کارآمد محسوب میشود که بتواند اثر پایدار و طولانیمدت بر بازار بگذارد، نه اینکه صرفاً بهصورت مداوم منابع را تلف کنیم. وقتی تزریق ارز در شرایط تنشهای شدید سیاسی انجام شود، ارزپاشی درست مانند ریختن آب در بیابان است و اثر ملموسی برجای نمیگذارد. اقدام هفته گذشته بانک مرکزی برای عرضه ارز با اختلاف جزئی نسبت به نرخ بازار نیز جذابیت یا شوک مثبتی برای مهار قیمتها ایجاد نکرد.»
این اقتصاددان سیاستهای نرخگذاری دستوری دولت را اقدامی خسارتبار در بازار ارز ایران دانسته و گفته: «افزایش نرخ ارز بلافاصله قیمت کالاها را بالا میبرد، اما با کاهش نرخ ارز، قیمت کالاها هرگز پایین نمیآید. چون مردم اطمینان دارند که پایین آمدن قیمتها مقطعی است. تا زمانی که تنش در منطقه وجود دارد، نمیتوان انتظار ثبات پایداری را در بازار ارز داشت.»
