وزارت کار جمهوری اسلامی قرار است در نشست شورای عالی کار موضوع افزایش دستمزد کارگران را به علت تورم فزاینده و بر اساس قوانین کار مورد بررسی قرار دهد. فعالان کارگری با اشاره به اینکه دستمزد کنونی کارگران حدود یک هفته از هزینههای زندگی را پوشش میدهد تردید دارند خروجی این نشست بتواند وضعیت زندگی خانوارهای کارگری را بهبود ببخشد.
اسعد صالحی، عضو شورای عالی کار، خبر داده دستمزد ۱۴۰۵ کارگران بار دیگر در شورای عالی کار بررسی میشود و طبق اعلام نماینده جامعه کارگری، جلسه این شورا هفته آینده برای بازنگری میزان دستمزد برگزار خواهد شد. این بازنگری بر اساس بندی از مصوبه مزد سال ۱۴۰۵ و با استناد به نرخ تورم فعلی کشور انجام میشود با اینهمه فعالان کارگری مطمئن نیستند تصمیم نهایی در شورای عالی کار بتواند فاصله عمیق میان درآمد و هزینه زندگی کارگران را کاهش داده و وضعیت معیشتی خانوارهای کارگری را بهبود ببخشد.
در حالی که درآمد کارگران اگر همه مزایای شغلی از حق اولاد تا حق مسکن را دریافت کنند در نهایت به حدود ۲۵ میلیون تومان میرسد، تورم با شتاب در حال افزایش است و هر ماه چند درصد بر قیمت انواع کالاها و خدمات افزوده میشود. محاسبات نشان میدهد رقم سبد معیشت- که شامل هزینههای ضروری زندگی ماهانه یک خانوار سه تا چهار نفره است- در تهران به بیش از ۹۰ میلیون و در دیگر شهرها به ۶۰ تا ۸۰ میلیون تومان افزایش یافته است.
خبرگزاری «ایلنا» در گزارشی تکاندهنده از کاهش شدید سرانه غذا در خانوارهای کارگری خبر داده و نوشته مواد غذایی ضروری در حالی یکی پس از دیگری از سبد خرید کارگران حذف شده که حالا کارگران فقط دنبال موادی هستند که بتواند شکم خانوادههای آنها را سیر کند اما همین غذا نیز به میزان کافی در دسترس این خانوارها نیست.
خبرگزاری «ایلنا» نوشته این دیگر یک بحران صرفاً اقتصادی نیست؛ این نابودی تدریجی جان، سلامت و روان یک طبقه است. وقتی کارگر مجبور میشود برای جبران کرایه خانه، سهم پروتئین و لبنیات کودکانش را خط بزند، ما با یک سیاستگذاری معیوب روبرو هستیم که هزینههایش را از جیب ضعیفترین اقشار جامعه میپردازد.
این گزارش افزوده، فاجعه آنجاست که این فشار استخوانسوز، مرزهای اقتصاد را رد کرده و به بحرانهای تلخ اجتماعی تنه میزند. تصاویری که گهگاه در شبکههای اجتماعی دست به دست میشود، نشاندهنده سقوط طبقاتی و رسیدن کارد به استخوان است. این تصاویر شاید در سکوت آمارهای رسمی گم شوند، اما زنگ خطری برای سیستم سیاستگذاری مزدی هستند که پشت درهای بسته، با درصدهای ناچیز و مصوبات روی کاغذ، برای معیشت میلیونها انسان تصمیم میگیرد.
سیمین یعقوبیان، فعال کارگری، در گفتگو با خبرگزاری «ایلنا» با انتقاد از وضعیت درآمدی اقشار کارگری گفته: «وقتی سرانه مصرف مواد غذایی کاهش پیدا میکند، باید از خودمان بپرسیم مردم چگونه باید زندگی کنند؟ مسئله معیشت کارگران دیگر فقط یک بحث درباره درصد افزایش حقوق نیست. امروز باید همزمان چند شاخص را کنار یکدیگر قرار داد: قدرت خرید دستمزد، سرانه مصرف مواد غذایی، هزینه مسکن و اجاره، هزینه درمان و بهداشت و هزینه آموزش.»
این فعال کارگری توضیح داده: «اگر در سالهای گذشته یک خانواده کارگری میتوانست مقدار مشخصی گوشت، مرغ، لبنیات، میوه، برنج و سایر اقلام ضروری را مصرف کند، امروز به دلیل افزایش قیمتها ناچار است مقدار یا کیفیت این اقلام را کاهش دهد، این یعنی قدرت خرید واقعی خانوار کاهش یافته است؛ حتی اگر روی کاغذ، حقوق او افزایش پیدا کرده باشد.»
این فعال کارگری تبعات این وضعیت را فراتر از مسائل مالی دانسته و هشدار داده: «موضوع نگرانکننده این است که کاهش مصرف مواد غذایی فقط یک مسئله اقتصادی نیست؛ مستقیماً با سلامت نسل آینده، توان کاری نیروی انسانی و آینده اجتماعی کشور ارتباط دارد. ما باید صریح بپرسیم: چرا باید سرانه مصرف اقلام ضروری غذایی خانوارهای کمدرآمد سال به سال تحت فشار قرار گیرد و کاهش یابد؟»
علی محمد عزیزی نایب رئیس مجمع عالی کارگران ایران نیز درباره شرایط معیشتی کارگران گفته که کارگر امروز دیگر زیر خط فقر نیست بلکه از آن عبور کرده و به مرز فلاکت رسیده است.
به گفته این فعال کارگری، «در شرایطی که موضوع ترمیم مزد کارگران در سال ۱۴۰۵ وارد مرحله جدیدی شده و بحث تشکیل کمیته بررسی و بازنگری مزد مطرح است، جامعه کارگری انتظار دارد این بار تصمیمگیریها نه بر اساس برآوردهای اداری و اعداد روی کاغذ، بلکه بر اساس واقعیت سفره مردم و هزینه واقعی زندگی انجام شود.”
علی محمد عزیزی افزوده: «امروز درباره یک مطالبه صنفی معمولی صحبت نمیکنیم؛ درباره مسئلهای صحبت میکنیم که مستقیماً با معیشت، سلامت، امنیت اقتصادی و آینده میلیونها خانواده کارگری ارتباط دارد؛ وقتی قیمت کالاهای اساسی با چنین سرعتی افزایش پیدا میکند، نمیتوان انتظار داشت دستمزدی که ماهها قبل تعیین شده، همچنان قدرت خرید قبلی خود را حفظ کند.»
این فعال کارگری تأکید کرده: «کارگر امروز با یک واقعیت تلخ مواجه است؛ حقوقش ثابت و محدود است، اما قیمت کالاها و خدمات مرتباً افزایش پیدا میکند. نتیجه روشن است، هر روز بخشی از قدرت خرید کارگر از بین میرود؛ این یعنی حتی اگر روی کاغذ درصدی به مزد اضافه شده باشد، در زندگی واقعی ممکن است کارگر فقیرتر شده باشد.»
او هشدار داده: «جامعه کارگری امروز بیش از هر زمان دیگری نیازمند تصمیم عملی است؛ زمان وعده دادن تمام شده است؛ سفره کارگر منتظر گزارش کارشناسی نمیماند؛ اجارهخانه هر ماه باید پرداخت شود و هزینه درمان و زندگی هم متوقف نمیشود.»
فتحالله بیات فعال کارگری ساکن تهران نیز تأکید کرده: «افزایش نرخ ارز و دلار، با وجود اینکه پول رایج کشور نیست، تأثیر مستقیم بر اقتصاد داخلی دارد و موجب افزایش قیمت کالاهای وارداتی و حتی کالاهای تولید داخل میشود. تولیدکنندگان داخلی برای تهیه مواد اولیه ناچار به خرید با ارز خارجی هستند و همین موضوع قیمت تمامشده کالاهای داخلی را بالا میبرد.»
فتحالله بیات افزوده: «نوسانات ارزی در ماههای اخیر اثر قابل توجهی بر سفره کارگران گذاشته و قدرت خرید آنان را کاهش داده است. افزایش حقوق و دستمزد که هر سال در اسفند تعیین میشود، در همان ماههای ابتدایی سال اثر خود را از دست میدهد؛ زیرا تورم مهار نمیشود و قیمت کالاهای مصرفی بهصورت روزانه افزایش مییابد.»
همانطور که فعالان کارگری تأکید دارند، سقوط قدرت خرید کارگران اکنون به فاجعهای تبدیل شده که در عمل آنها و خانوادههایشان را گرسنه نگه داشته است. اغلب مواد غذایی ضروری مانند گوشت، لبنیات و میوه از سبد مصرفی خانوارها حذف شده است و آنها اندک بودجهای را که دارند برای خرید مواد غذایی شکم پرکن مانند نان و ماکارونی هزینه میکنند که دارای ارزش غذایی پایینی است.
