صادرات روزانه دستکم ۱۳ میلیون بشکه نفت در مسیر خلیج فارس نشان میدهد که جریان تأمین انرژی جهانی در حال بازیابی است آنهم در حالی که همزمان جمهوری اسلامی با عملیات «طرد اقتصادی» و محاصرهی دریایی آمریکا به شدت تضعیف شده است.
صادرات نفت از منطقهی خلیجفارس در ماه سپتامبر ۲۰۲۶ به حدود ۱۳ میلیون بشکه در روز رسیده و معادل ۷۲ درصد سطح پیش از جنگ است؛ رقمی که نشان میدهد جریان انرژی جهانی در حال بازیابی است، در حالی که جمهوری اسلامی تحت فشار محاصرهی دریایی آمریکا به شدت تضعیف شده است. مقامات آمریکایی میگویند رژیم تهران «خسته» و «خفه» شده و این وضعیت دست واشنگتن را در مذاکرات تقویت کرده است.
به گزارش روزنامه «نیویورکپست»، طبق دادههای شرکت ردیابی دریایی «کپلر»، صادرات کل نفت در خلیج فارس در ماه سپتامبر بطور میانگین بیش از ۱۳ میلیون بشکه در روز بوده است. این رقم حدود ۷۲ درصد از سطح فوریه، یعنی زمانی است که آمریکا و اسرائیل جنگ علیه رژیم ایران را از سر گرفتند.
رقم اعلام شده از سوی شرکت «کپلر» تنها بر مبنای عبور کشتیها با ردیاب روشن است و تعدادی دیگر از نفتکشها به دلیل مسائل امنیتی هنگام عبور، ردیاب خود را خاموش میکنند.
جریان نفت از تنگه هرمز نیز به میانگین ۷.۳ میلیون بشکه در روز رسیده که بالاترین سطح در طول جنگ محسوب میشود، هرچند هنوز کمتر از نیمی از میزان حمل و نقل نفت پیش از درگیریها است. طی یک روز در هفته گذشته حتی بیش از ۲۰ میلیون بشکه نفت از تنگه هرمز عبور کرد که از سطح پیش از جنگ فراتر رفت. کریس رایت وزیر انرژی آمریکا این افزایش را تأیید کرد.
کشتیها تحت حفاظت نظامی نیروی دریایی آمریکا با اطمینان از تنگه هرمز عبور میکنند. همزمان مسیرهای جایگزین مانند انتقال کشتی به کشتی در خلیج عمان و خط لولهی فجیره امارات که تنگه هرمز را دور میزند، به بازیابی صادرات کمک کردهاند.
کنترل و حفاظت نظامی آمریکا و انعطافپذیری تولیدکنندگان در کشورهای خلیج فارس، جمهوری اسلامی را از ابزار اصلی فشار خود یعنی تهدید به بستن تنگه هرمز محروم و ناامید کرده است. تنگهای که اختلال در آن، اکنون گلوی خود رژیم ایران را میفشارد.
مقامات آمریکایی به نیویورکپست گفتهاند که جمهوری اسلامی در حال اتمام منابع خود است. یک مقام رسمی اظهار داشت: «آنها خستهاند. شکی نیست که خستهاند. منابعشان تمام میشود، آب تمام میشود، مواد پالایشگاه تمام میشود، غذا تمام میشود. محاصره آنها را خفه کرده. تقریباً مثل این است که ما آناکوندا [بزرگترین مار از خانواده بوآ که غیرسمّی است ولی طعمهی خود را با خفه کردن از پای در میآورد] هستیم و هر بار که نفس میکشند، کمی بیشتر فشار میآوریم.»
از سوی دیگر، ریال ایران به پایینترین سطح تاریخی ۲.۴۵ میلیون در برابر هر دلار آمریکا سقوط کرده است؛ در حالی که یک سال پیش هر دلار معادل ۴۲ هزار ریال بود. اسکات بسنت وزیر خزانهداری آمریکا در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: «عملیات طرد اقتصادی باعث ثبت این رکورد شده و واشنگتن به تضعیف توانایی رژیم ایران برای تأمین مالی تروریسم و توسعه سلاح هستهای ادامه خواهد داد.»
این فشار اقتصادی و دریایی موقعیت آمریکا را در مذاکرات احتمالی تقویت کرده است. مقامات آمریکایی میگویند، هرچه صادرات نفت در خلیج فارس بیشتر شود، قدرت چانهزنی واشنگتن نیز افزایش مییابد.
در این میان، اکسیوس اعلام کرده بود که دونالد ترامپ ظاهراً آماده است در ازای یک توافق هستهای مشخص، تخفیف تحریمها و آزادسازی داراییهای مسدودشده را ارائه دهد اما رئیس جمهور آمریکا با انتشار پستی در شبکه تروثسوشیال، این خبر را رد کرد و آن را «جعلی» خواند.
با این حال، جمهوری اسلامی هرگونه تسلیم هستهای را رد کرده و حتی برخی مقامات آ» خواستار قطع همکاری با پیمان منع گسترش سلاحهای هستهای (NPT) شدهاند.
محاصرهی دریایی نیروی دریایی آمریکا که بنادر ایران را بسته و تجارت جمهوری اسلامی را به شدت کاهش داده، ستون اصلی این استراتژی است. رژیم ایران دیگر قادر نیست تهدید مؤثری علیه کشتیرانی در تنگه هرمز ایجاد کند.
با وجود ادعاهای رسانههای رژیم ایران مبنی بر حمله به ۱۹ کشتی در آخر هفته، هیچ حملهی مستقلی از چهارشنبهی گذشته تأیید نشده است. سپاه پاسداران انقلاب اسلامی همچنان تهدید به تشدید تنشها میکند و سخنگوی نیروهای مسلح جمهوری اسلامی هشدار داده اگر آمریکا به مداخله در تنگه هرمز ادامه دهد «ضربه» خواهد خورد.
بازگشت نسبی صادرات نفت نشاندهندهی توانایی آمریکا در حفظ جریان انرژی جهانی همزمان با اعمال فشار حداکثری بر رژیم ایران است. نیروی دریایی ایالات متحده نه تنها مسیرهای حیاتی را امن کرده، بلکه با محاصرهی بنادر ایران اقتصاد جمهوری اسلامی را به نقطهی فروپاشی نزدیک کرده است. گزارشهای خبری دیگر نیز افزایش صادرات در منطقهی خلیج فارس را تأیید میکنند، هرچند هنوز فاصله با سطح ۱۹ میلیون بشکهای صادرات پیش از جنگ باقی مانده است.
کاهش شدید ارزش ریال، کمبود مواد اولیه و مواد غذایی، و از دست رفتن اهرم تنگه هرمز، همگی نشاندهنده برتری قدرت ترکیبی نظامی، اقتصادی و دیپلماتیک آمریکا است.
در حالی که جمهوری اسلامی مانند همیشه تهدید میکند، اما واقعیت میدانی این است که کشتیها تحت چتر امنیتی آمریکا حرکت میکنند و بازار جهانی نفت در حال تطبیق با شرایط جدید است. این وضعیت به واشنگتن اجازه میدهد از موضع قدرت وارد گفتگوهای احتمالی شود؛ موضعی که مقامات آمریکایی صریحاً آن را نتیجهی مستقیم خستگی و فرسایش رژیم ایران میدانند.
در هر حال، قدرت انتظامی آمریکا در این درگیری از چند جهت آشکار شده است: حفاظت مستقیم از کشتیرانی تجاری، اجرای محاصرهی مؤثر که تجارت جمهوری اسلامی را فلج کرده، مدیریت پیامدهای اقتصادی جهان از طریق همکاری با تولیدکنندگان خلیج فارس، و همچنین حفظ اهرم مذاکراتی در شرایطی که طرف مقابل چارهای جز سوزاندن یا تسلیم کارتهای تهدید خود ندارد.
