رئیس هیئت مدیره سندیکای صنعت برق ایران با هشدار درباره وضعیت تأمین انرژی در فصل سرد اعلام کرد که کمبود گاز می‌تواند زمستان امسال نیز شبکه برق کشور را با محدودیت روبرو کرده و احتمال اجرای خاموشی‌ها را افزایش دهد.
در حالی که کارشناسان انرژی از ماه‌ها پیش درباره کمبود سوخت و انرژی در پاییز و زمستان امسال هشدار می‌داده‌اند، محمدهادی فقیه‌زاده رئیس هیئت مدیره سندیکای صنعت برق گفته است، در صورت کمبود گاز و محدود شدن سوخت‌رسانی به نیروگاه‌ها، احتمال بروز خاموشی در زمستان وجود دارد.
محمدهادی فقیه‌زاده گفته: «ما همیشه از سال‌های قبل هم در حقیقت وارث یک ناترازی [کمبود] در تولید گاز و مصرف گاز در کشور بودیم. این ناترازی [کمبود] امسال تشدید پیدا کرده، به علت اتفاقاتی که در جنگ اتفاق افتاده و بخشی از ظرفیت تولید گاز کشورمان کم شده است.»
او افزوده: «طبیعتاً ناترازی در تولید گاز منجر می‌شود به اینکه به مخازن سوخت مایع نیروگاه فشار بیشتری در دوره طولانی‌تری وارد شود و اینکه در حقیقت ما خاموشی در نیروگاه‌ها داشته باشیم به علت کمبود سوخت، می‌تواند یک واقعیت محتمل باشد که باید برای آن چاره‌اندیشی کنیم.»
همانطور که رئیس هیئت مدیره سندیکای صنعت برق ایران توضیح داده، بخش قابل توجهی از نیروگاه‌های کشور برای تولید برق به گاز وابسته‌اند و کاهش سهم آنها از این سوخت در ماه‌های سرد می‌تواند استفاده از سوخت‌های جایگزین یا اعمال محدودیت در تولید برق را ضروری کند.
به این ترتیب، چالش برق که در ماه‌های گرم با افزایش مصرف خود را نشان می‌دهد، ممکن است در زمستان نیز این‌بار از مسیر کمبود سوخت نیروگاه‌ها ادامه پیدا کند.
با آغاز فصل سرد و افزایش مصرف گاز در بخش خانگی و تجاری، میزان گاز قابل تحویل به نیروگاه‌ها یکی از عوامل تعیین‌کننده در پایداری تولید برق محسوب می‌شود. تأمین پایدار گاز نیروگاه‌ها و مدیریت مصرف در ماه‌های سرد، اکنون به یکی از عوامل اصلی عبور شبکه برق از زمستان بدون خاموشی گسترده تبدیل شده است.
با اینهمه صنعت برق ایران تنها متأثر از کمبود گاز نیست. کمبود شدید منابع و سالها بی‌توجهی به سرمایه‌گذاری کارآمد نیز از مشکلات جدی صنعت برق ایران به شمار می‌رود. به گفته محمدهادی فقیه‌زاده، حفظ وضعیت موجود و پاسخ به رشد مصرف برق نیازمند سرمایه‌گذاری سالانه ۱۰ میلیارد دلار است.
او همچنین گفته: «بر پایه آخرین صورت‌های مالی حسابرسی‌شده شرکت توانیر، میزان بدهی دولت به وزارت نیرو به بیش از ۲۴۰ هزار میلیارد تومان می‌رسد که پیش‌بینی می‌شود با انجام حسابرسی‌های سال ۱۴۰۴، بیش از ۱۰۰ همت دیگر به این بدهی افزوده شده و از ۳۴۰ هزار میلیارد تومان بالاتر رود.»
رضا سپهوند سخنگوی کمیسیون انرژی مجلس شورای اسلامی نیز کمبود گاز و در نتیجه کمبود گاز را تأیید کرده و گفته: «نسبت به سال قبل، به دلیل حمله دشمن به فازهای پارس جنوبی، ۱۳۰ میلیون مترمکعب ناترازی بیشتری داریم بنابراین ناترازی به حوزه‌های مختلف منتقل می‌شود.»
سخنگوی کمیسیون انرژی مجلس شورا اسلامی افزوده: «در حال حاضر با ترکمنستان در حال مذاکره هستیم تا بتوانیم برای استان‌های شمالی گاز وارد کنیم و تمام تلاش ما این است که نیروگاه‌های برق هم بتوانند کار خودشان را انجام دهند،ولی چون این مناطق در انتهای خط قرار دارند ناچاراً در آنجا هم مقداری قطع برق خواهیم داشت.»
همچنین در حالی که برخی تحلیل‌ها از احتمال بروز دور جدیدی از حملات نظامی آمریکا به جمهوری اسلامی در ماه نوامبر (آبان) حکایت دارد، رضا سپهوند تأکید کرده: «اگر به زیرساخت‌های ما حمله کنند، قطعاً ناترازی‌ها [کمبودها] بیشتر می‌شود و شرایط دیگر عادی نیست که بخواهیم بگوییم در بخش صنعت، ناترازی چقدر است یا میزان قطعی در هر بخش چقدر خواهد بود لذا اگر جنگ رخ دهد، متأسفانه آسیب‌های خودش را دارد.»
کمبود سوخت و انرژی اگرچه با حملات ماه‌های گذشته آمریکا و اسرائیل به برخی زیرساخت‌ها در استان‌های جنوبی تشدید شد اما علت اصلی کسری انرژی و سوخت، سالها عدم سرمایه‌گذاری و توسعه هدفمند صنایع نفت، گاز و برق است. کمبود گاز و برق از چند سال پیش سبب جیره‌بندی گاز و برق در بخش صنعت در ماه‌های گرم و جبره‌بندی گاز در صنایع در ماه‌های سرد سال بود.
امسال اما با تشدید کسری گاز، نه تنها کارشناسان از احتمال جیره‌بندی گاز در بخش خانگی در کنار بخش صنعت خبر داده‌اند بلکه خبرهایی درباره جیره‌بندی برق نیز مطرح شده است.
فاطمه مهاجرانی هفتم مهرماه جاری در گفتگو با خبرنگاران به کمبود گاز برای تأمین نیاز کشور در هفته‌های آینده اعتراف کرد و گفت: «دولت تلاش می‌کند به کمبود گاز برنخوریم اما ممکن است در استان‌های شمالی مشکل داشته باشیم. اما تمهیدات آن اتخاذ و به استانداران هشدار داده شده است.»
هادی حق‌شناس، استاندار گیلان، در گفتگو با «اقتصادنیوز» گفته: «هشدار مطرح‌شده از سوی سخنگوی دولت مشخصاً متوجه سه استان مازندران، گلستان و خراسان شمالی بوده است اما احتمال دارد که استان گیلان نیز متأثر از شرایط ناترازی گاز در کشور قرار گیرد.»
مهدی محیایی، معاون هماهنگی امور عمرانی استانداری گلستان، در شهریورماه گفته بود که سه استان گلستان، مازندران و خراسان شمالی در پاییز و زمستان بین ۶۰ تا ۹۰ روز با قطع گاز روبرو خواهند شد.
یونس رستمی، استاندار مازندران، نیز احتمال قطع گاز در این استان را تأیید کرد. در استان گلستان نیز از هفته‌های گذشته مانور قطع گاز و راه‌اندازی سوخت جایگزین در نانوایی‌ها اجرا شده است.
عبدالعلی کیان‌مهر، معاون هماهنگی امور اقتصادی استانداری گلستان، گفته بر پایه مصوبه کارگروه تنظیم بازار استان، همه فرمانداری‌ها موظف شده‌اند مانورهای سوخت دوم و سوم نانوایی‌ها را به‌صورت هفتگی و مستمر برگزار کنند.
ارقام نشان می‌دهد آمادگی برای استفاده از سوخت دوم در همه استان‌ها یکسان نیست. بر پایه گزارش روزنامه همشهری، در مازندران تا کنون تنها ۳۰ درصد ادارات و کمتر از ۴۰ درصد نانوایی‌های استان به تجهیزات سوخت دوم مجهز شده‌اند.
مصرف روزانه گاز در مازندران بیش از ۴۲ میلیون مترمکعب، در گلستان نزدیک ۲۰ میلیون و در خراسان شمالی ۹ میلیون مترمکعب است.
بهمن نوری، استاندار خراسان شمالی، هفته گذشته خواستار پیگیری طرح سوآپ گاز ترکمنستان و تدوین سناریوهای مدیریت بحران شد.
فرشید شکرخدایی، عضو هیئت نمایندگان اتاق بازرگانی ایران، در گفتگو با وبسایت «تجارت نیوز» گفته بود: «مطمئناً در زمستان با کمبود گاز مواجه خواهیم بود؛ به واسطه این کمبود گاز، ما احتمالاً حجم زیادی سوزاندن مازوت در نیروگاه‌ها و احتمالاً متعاقب آن، آلودگی شدید هوا خواهیم داشت.»
عضو هیئت نمایندگان اتاق بازرگانی با تأکید بر اینکه بحران کمبود گاز جدی است، درباره راهکارهای عبور از این بحران گفته: «راه‌حل‌های متعددی مطرح است. یکی از آنها موضوع آنلاین شدن حوزه فعالیت‌های دولتی است. در بحث ادارات که احتمال آن بسیار زیاد است. بعد از آن می‌رسیم احتمالاً به دانشگاه‌ها و شاید به مدارس. نه به خاطر موضوعات دیگر، بلکه به خاطر اینکه گرم کردن این همه کلاس و این همه فضای آموزشی، خود بار سنگینی را طلب می‌کند.»
دولت نیز طرحی با عنوان «دورکاری ترکیبی کارکنان دولت» را با هدف کاهش مصرف سوخت و انرژی در دست تصویب و اجرا دارد تا بخشی از کارمندان ادارات از خانه مشغول به کار باشند.
همچنین برخی مقامات و تحلیلگران نیز از احتمال تعطیلی مدارس و دانشگاه‌ها به علت کمبود گاز و برق در کشور خبر داده‌اند.
