بر اساس داده‌های اطلاعاتی کشتیرانی و اظهارات کارشناسان امنیت دریایی، جمهوری اسلامی ایران با وجود محاصره دریایی آمریکا توانسته از ماه ژوئیه (تیر و امرداد) تا کنون، مقادیری گاز مایع و سوخت جت صادر کند. این محموله‌ها در حالی از محاصره عبور کرده‌اند که صادرات نفت خام ایران عملا متوقف شده است.
چهار منبع به خبرگزاری رویترز گفته‌اند، جمهوری اسلامی ایران در هفته‌های اخیر محموله‌های خود را در میان حجم فزاینده انتقال محموله از کشتی به کشتی متعلق به دیگر تولیدکنندگان نفت و گاز خلیج فارس در آب‌های نزدیک عمان پنهان کرده است.
رویترز برای نخستین بار جزئیات این صادرات و شیوه انجام آن را منتشر کرده است.
اگرچه حجم این محموله‌ها تنها بخش کوچکی از صادرات پیشین انرژی ایران است، عبور آنها از محاصره دریایی آمریکا نشان می‌دهد که با وجود توقف صادرات نفت خام، همچنان مقادیری از فرآورده‌های نفتی ایران به بازارهای خارجی راه پیدا می‌کند.
بررسی‌های سازمان آمریکایی «اتحاد علیه ایران هسته‌ای» (UNAI) که با استفاده از داده‌های ردیابی کشتی‌ها و تصاویر ماهواره‌ای، رفت و آمد نفتکش‌های مرتبط با جمهوری اسلامی ایران را زیر نظر دارد، نشان می‌دهد که از اواسط ژوئیه تا کنون دست‌کم هشت نفتکش حامل گاز مایع ایران از دریای عمان خارج شده‌اند.
همچنین تصاویر ماهواره‌ای و بررسی‌های شرکت اطلاعات دریایی «سین‌مکس» (SynMax) نشان می‌دهد که یک نفتکش دیگر حامل سوخت جت ایرانی در ماه سپتامبر به میانمار رسیده است.
آمریکا در سال ۲۰۲۳ تحریم‌های هدفمندی علیه صنعت سوخت هواپیما در میانمار وضع کرد. دلیل این اقدام، حملات هوایی ارتش میانمار به غیرنظامیان بود که به گفته سازمان ملل متحد، هزاران کشته برجای گذاشت.
حکومت نظامی میانمار بارها هدف قرار دادن غیرنظامیان را رد کرده و مدعی شده است که عملیات نظامی این کشور تنها علیه گروه‌های مسلح انجام می‌شود.
بررسی رویترز از فهرست تحریم‌های وزارت خزانه‌داری آمریکا نشان می‌دهد که شش فروند از هشت نفتکش حامل گاز مایع و همچنین نفتکش حامل سوخت جت، به دلیل مشارکت در حمل‌ونقل نفت و فرآورده‌های پتروشیمی ایران تحت تحریم آمریکا قرار دارند.
جمیما شلی، تحلیلگر ارشد پژوهشی سازمان اتحاد علیه ایران هسته‌ای، گفت: «آنچه شاهد عبورش بوده‌ایم، شمار اندکی نفتکش حامل گاز مایع ایران بوده است، اما نیروهای آمریکایی مسیر اکثریت قاطع نفتکش‌های حامل فرآورده‌های ایرانی را تغییر داده‌اند.»
به گفته او، برخی نفتکش‌های حامل گاز مایع ایران محموله‌های خود را در نزدیکی شهرهای ساحلی شناص و صحار در عمان به کشتی‌های دیگر منتقل کرده‌اند، در حالی که شماری دیگر پیش از عبور از محاصره آمریکا، مدتی در دریای عمان منتظر مانده‌اند.
فرماندهی مرکزی ارتش آمریکا (سنتکام) پیشتر اعلام کرده بود که محدوده محاصره دریایی در دریای عمان و در نزدیکی مرز دریایی ایران و پاکستان قرار دارد.
جمیما شلی حجم مجموع محموله‌های گاز مایع عبوری را حدود ۴ میلیون و ۱۰۰ هزار بشکه برآورد کرده است.
او تأکید کرد که این محموله‌ها بیش از آنکه نشانه شکل‌گیری روندی تازه در تلاش جمهوری اسلامی برای صادرات نفت و محصولات پتروشیمی با استفاده از کشتی‌های کوچک‌تر باشند، حاصل بهره‌برداری از فرصت‌های پیش‌آمده هستند.
بر اساس بررسی‌های سازمان «اتحاد علیه ایران هسته‌ای»، بیشتر این محموله‌ها به منطقه موسوم به «محدوده بیرونی بندر شرقی» مالزی منتقل شده‌اند تا بار دیگر از کشتی به کشتی جابجا شوند و احتمالا در نهایت به چین برسند.
فرماندهی مرکزی ارتش آمریکا (سنتکام) تأکید کرده است که محاصره دریایی ایران همچنان «نفوذناپذیر» است.
یک مقام نظامی آمریکا به رویترز گفت که عبور یک کشتی لزوما به معنای دور زدن محاصره نیست.
به گفته او، وضعیت هر کشتی به صورت جداگانه و از جمله با بررسی اسناد و مدارک آن ارزیابی می‌شود و ممکن است برخی شناورها به دلایل بشردوستانه اجازه عبور دریافت کنند.
این مقام افزود که قرار داشتن نام یک کشتی در فهرست تحریم‌های آمریکا، به تنهایی به معنای مشمول بودن آن در محاصره دریایی نیست.
