جمهوری اسلامی ایران پیشنهاد قطر برای پایان دادن به درگیریها را رد کرده و گزینه پیشنهادی آنها را «غیرقابلقبول» خوانده است. جمهوری اسلامی همچنین هرگونه دادن امتیاز در برنامه هستهای خود را منتفی دانسته است.

خبرگزاری رویترز ششم آبان ۱۴۰۵ به نقل از یک مقام ارشد جمهوری اسلامی گزارش داد که تهران با مفاد طرح پیشنهادی قطر موافقت نکرده است. این مقام تأکید کرد: «ایران در موضوع هستهای هیچ انعطافی نشان نخواهد داد.»
به گفته یک منبع مطلع از مذاکرات، در طرح ارائهشده از سوی قطر یک جدول زمانی هفتروزه برای رسیدگی به نگرانیهای تهران و واشنگتن تعیین شده است. این طرح شامل اقدامات روزانه برای اعتمادسازی است که هر یک از طرفین باید انجام دهند و چند کشور نیز به عنوان تضمینکنندگان توافق در آن نقش دارند.
رد پیشنهاد قطر در حالی صورت میگیرد که تلاشهای دیپلماتیک برای پایان دادن به درگیری ادامه دارد و نگرانیها درباره احتمال از سر گرفتن عملیات نظامی آمریکا و اسرائیل علیه جمهوری اسلامی افزایش یافته است.
پیش از این مقامات آمریکایی گفته بودند که حکومت ایران برای پایان دادن به جنگ باید فعالیتهای غنیسازی اورانیوم را کاهش دهد.
با این حال، مقامات جمهوری اسلامی بارها تأکید کردهاند که برنامه هستهای ایران صرفاً با اهداف صلحآمیز و غیرنظامی دنبال میشود.
به گزارش رویترز، اختلاف بر سر غنیسازی اورانیوم همچنان مذاکرات را با پیچیدگی مواجه کرده است؛ واشنگتن خواستار اعمال محدودیتهایی در این زمینه است، در حالی که تهران بر موضع خود درباره برنامه هستهای پافشاری میکند.
در همین حال، تحولات در اسرائیل بُعد دیگری به وضعیت امنیتی منطقه افزوده است.
بنیامین نتانیاهو نخستوزیر اسرائیل، در شرایطی که برای حفظ قدرت پس از انتخابات پارلمانی این کشور تلاش میکند، احتمال انجام حملات نظامی بیشتر علیه رژیم ایران را مطرح کرده است.
به نوشته رویترز، با شمارش ۷۷ درصد آرا، بلوک سیاسی نتانیاهو بزرگترین بلوک در پارلمان خواهد بود؛ با این حال، روند تشکیل دولت جدید همچنان به نتیجه نرسیده است.
نتانیاهو اعلام کرد که قصد دارد با دونالد ترامپ رئیسجمهور آمریکا برای از بین بردن آنچه او «تهدید وجودی» ناشی از رژیم ایران توصیف کرد، همکاری کند.
البته احتمال اقدام نظامی بیشتر توسط اسرائیل تنها به اردوگاه سیاسی نتانیاهو محدود نمیشود.
گادی آیزنکوت رقیب اصلی انتخاباتی او نیز از حملات نظامی علیه جمهوری اسلامی ایران در کنار اعمال فشار اقتصادی حمایت کرده است.
مواضع چهرههای اصلی سیاسی اسرائیل نشان میدهد که صرف نظر از ترکیب نهایی دولت آینده این کشور، احتمال ادامه فشار بر تهران وجود دارد.
در حال حاضر، ناکامی تلاش میانجیگری قطر بار دیگر اختلافات مداوم میان واشنگتن و تهران را برجسته کرده است؛ اختلافاتی که به ویژه بر سر آینده برنامه هستهای جمهوری اسلامی ایران متمرکز است.
جزئیات طرح قطر هنوز مشخص نیست اما گفته شد یکی از محورهای اصلی آن، بازگشایی تنگه هرمز از سوی جمهوری اسلامی در مقابل رفع محاصره دریایی بنادر ایران از سوی آمریکاست.
این طرح، البته روی کاغذ، میتواند از اوایل هفتهی آینده آغاز شود. یک مقام مطلع از مذاکرات که «ایرانی» نیست، گفت پیشنویس روز یکشنبه (۲۵ اکتبر) ارائه شده و جمهوری اسلامی در حال بررسی است و انتظار میرود پاسخ رسمی آن تا پایان هفته اعلام شود.
اینهمه در حالیست که واشنگتن میخواهد برنامه هستهای رژیم ایران از ابتدا بخش مهم مذاکرات برای پایان جنگ باشد، در حالی که جمهوری اسلامی میگوید ابتدا باید شرایط آن از جمله پایان محاصره دریایی بنادر و لغو تحریمهای صادرات نفت برآورده شود.
در ماه سپتامبر، خود جمهوری اسلامی یک طرح «هفتروزه» ارائه کرده بود که بر اساس آن، تنگه هرمز میتوانست در صورت برآورده شدن شرایط آن از جمله آتشبس در لبنان بازگشایی شود. آنهم در حالی که به گفتهی مقامات آمریکایی انتقال نفت منطقه خلیج فارس بیش از پیش جریان دارد و انسداد تنگه هرمز با حمله به کشتیها نتوانسته آن را برای مدتی طولانی متوقف کند.
گزارشهای تکمیلی از منابع دیگر نشان میدهد که جمهوری اسلامی ممکن است به دنبال کوتاه کردن دورهی اجرای این طرح از هفت روز به چهار روز باشد.
در این میان، میانجیها در حال تلاش برای برگزاری نشستی در ترکیه پیش از ۴ نوامبر هستند تا از درگیری نظامی تازه جلوگیری کنند. همزمان قطر تلاش میکند رژیم ایران را متقاعد سازد که به بازرسان سازمان ملل اجازهی بازدید از سایتهای هستهای بمبارانشده را در ازای تسهیل بعضی از تحریمها بدهد.
تلاش قطر برای جلوگیری از آغاز حملات آمریکا و اسرائیل به جمهوری اسلامی، در حالیست که انتخابات میاندورهای آمریکا در ۳ نوامبر نزدیک است و ترامپ تهدید کرده که پس از آن ممکن است عملیات تازهای علیه رژیم ایران انجام دهد.
در مجموع، با نزدیک شدن به مهلت پاسخ رسمی رژیم ایران و انتخابات میاندورهای آمریکا، چند روز آینده میتواند مشخص کند که آیا میانجیگری قطر- با توجه به اینکه جمهوری اسلامی امتیازهای تفاهمنامهی اسلامآباد را نیز رد کرد- به نتیجه میرسد یا همانطور که دونالد ترامپ تاکید کرده این دور از مذاکرات نیز «اتلاف وقت» بوده و فشار نظامی ادامه خواهد یافت.

