جیره‌بندی گاز در صنایع و عدم توزیع مناسب سوخت جایگزین، زنگ خطر تعطیلی صنایع و معادن را به صدا درآورده است. بر اساس اطلاعات منتشر شده، تنها در صنعت فولاد، به عنوان یکی از مهمترین و درآمدزاترین صنایع ایران، ۲۰ درصد از ظرفیت تولید به علت نبود سوخت از دست رفته است. دبیرکل «خانه صنعت و معدن» نیز از احتمال قطع کامل و سراسری بخش صنعت تا ۴۵ روز خبر داده است.
کمبود گاز و ناتوانی دولت در تأمین سوخت جایگزین با سرد شدن هوا به بحرانی جدی تبدیل شده است. در حالی که مقامات دولت از احتمال قطع گاز خانگی در هفته‌های آینده در برخی استان‌های شمالی کشور خبر می‌دهند، اعمال محدودیت توزیع گاز در صنایع آغاز شده است. برخی صنایع مانند صنایع فولاد با جیره‌بندی گاز و برخی از صنایع دیگر مانند صنایع سیمان‌سازی با قطع کامل گاز روبرو شده‌اند.
با اینهمه فشار بر صنایع برای کاهش مصرف سوخت ادامه دارد. حمید بورد، سرپرست وزارت نفت، در نشست کمیسیون انرژی و محیط زیست اتاق بازرگانی تهران، خواستار صرفه‌جویی بیشتر سوخت در صنایع کشور شد. کاهش مصرف یا جیره‌بندی سوخت در صنایع به معنای کاهش تولید و درآمدزایی صنایع است؛ روندی که از یکسو صنایع را دچار زیان و قیمت محصولات تولیدی صنایع را افزایش می‌دهد و از سوی دیگر تهدیدی جدی برای اشتغال کارگران در صنایع کشور به شمار می‌رود.
روح‌الله عباسپور نایب رئیس کمیسیون صنایع و معادن مجلس شورای اسلامی در گفتگو با وبسایت «تجارت‌نیوز»، یکی از اصلی‌ترین مشکلات پیش روی بخش تولید، به ویژه حوزه صنعت، را مسئله کمبود برق و گاز اعلام کرده است.
این نماینده مجلس شورای اسلامی تأکید کرده: «بنا بر اعلام و اذعان وزارت صمت، در برخی از مواقع با ناترازی [کمبود] حدود ۹ ماهه در مجموعه تامین گاز و برق مواجه هستیم. هنگامی که صنعت با چنین ناترازی [کمبود] طولانی‌مدتی روبرو می‌شود، حفظ اشتغال دچار مشکل شده، تولید ثروت کاهش می‌یابد و روند صادرات با تزلزل مواجه می‌شود.»
روح‌الله عباسپور با اشاره به گسترش این مشکلات به سایر بخش‌های اقتصاد کشور گفت: «در حال حاضر در حوزه معادن و همچنین تامین سوخت ماشین‌آلات کشاورزی نیز با مشکلات جدی مواجه هستیم؛ از این رو توصیه می‌شود تمامی فعالان این بخش‌ها اقدام به ذخیره‌سازی سوخت کنند تا مشخص شود در ادامه چه تدابیری اتخاذ خواهد شد. تنها عاملی که می‌تواند شرایط موجود را نجات دهد، مدیریت صحیح است.»
عضو کمیسیون صنایع و معادن مجلس شورای اسلامی بار دیگر تأکید کرده: «اینگونه تصمیمات و محدودیت‌ها تبعات مستقیم و منفی بر حوزه معدن می‌گذارد. کاهش تخصیص سوخت و انرژی، منجر به افت تولید مواد معدنی و بروز اختلال در تامین سوخت تجهیزات می‌شود. در چنین شرایطی، شاهد کاهش حجم تولید، بروز مشکل برای کارگران، تعدیل [اخراج] نیروی انسانی و کاهش صادرات و درآمد ارزآوری خواهیم بود که در نهایت، مشکلات معیشتی متعددی را برای جامعه به دنبال خواهد داشت.»
در این میان، آرمان خالقی دبیرکل خانه صنعت و معدن در گفتگو با روزنامه «پیام ما» گفته: «برای قطع گاز صنایع هم، شهرک‌های صنعتی که تراکم بیشتری دارند در اولویت‌اند، چراکه برای شرکت گاز صرفه ندارد که بخواهد گاز صنایع دورافتاده و تک‌مانده را قطع کند. امسال ممکن است به این صنایع بگویند که دو هفته، یک ماه و حتی تا چهل و پنج روز گاز ندارید! حالا اگر فرض کنیم که قطعی ۴۵ روزه باشد، باید هرچه زودتر فکری به حال صنایع کرد.»
او هشدار داده، در صورت عدم حمایت موثر دولت از صنایع ممکن است پس از یک دوره قطع سوخت، بسیاری از صنایع توان بازگشت به چرخه تولید را نداشته باشند: «اگر در این میان، وزارت نیرو هزینه ترانزیت (فرایند انتقال و جابجایی انواع انرژی) نگیرد، یا بانک اقساط خود را تا بهبود شرایط برای صنعت دریافت نکند، می‌توان به نحوی از این بحران عبور کرد؛ اما این اتفاق در واقعیت نمی‌افتد. در چنین شرایطی، بهم‌ریختگی در روابط اقتصادی پیش می‌آید و ممکن است پس‌از ۴۵ روز، بسیاری از صنایع هرگز دوباره به کار بازنگردند.»
آرش نجفی، رئیس هیئت‌مدیره «انجمن بهینه‌سازی مصرف انرژی» و رئیس «کمیسیون انرژی اتاق ایران»، نیز با اشاره به افزایش کمبود گاز به علت حملات نظامی گفته است: «امسال استراتژی اصلی کشور باید کاهش مصرف انرژی، کاهش مصرف گاز و حتی کاهش مصرف برق باشد، وگرنه صنعت ما قربانی رفاه جامعه می‌شود. این کار کسری بودجه، کمبود منابع مالی و میزان بیکاری را افزایش می‌دهد. همچنین شاید نتوانیم به تولید ادامه دهیم و گردش مالی هم متوقف شود. همه اینها در میان‌مدت به جامعه و صنعت ما آسیب می‌زند.»
با اینهمه دولت نه تنها برنامه‌ای برای حمایت از صنایع ندارد بلکه هزینه‌های آنها را نیز به شکل مضاعف افزایش داده است. برای نمونه صنایع سیمان در شرایطی از ابتدای آبان‌ماه جاری با قطع کامل گاز روبرو هستند که تعرفه سوخت مازوت و گازوئیل نیز برای آنها افزایش یافته است. طبق داده‌های انجمن سیمان نرخ مازوت از مهر امسال از حدود هزار و ۳۰۰ تومان به چهار هزار و ۴۰۰ تومان در هر لیتر افزایش پیدا کرده و کارخانه‌ها ملزم به پرداخت نقدی و پیش‌خرید وجه حواله هستند.
از سوی دیگر هزینه حمل سوخت نیز افزایش یافته است. بر اساس گزارش‌ها، تانکرها برای حمل مازوت از پالایشگاه‌های جنوب کشور بین دو هزار تا دو هزار و ۵۰۰ تومان به ازای هر لیتر هزینه مازاد روی دست تولیدکننده می‌گذارد که فاصله زیادی با نرخ خود سوخت ندارد.
همچنین گزارش‌های اتاق بازرگانی ایران و وزارت صمت نشان می‌دهد، نتیجه قطع گاز و برق در زمستان حدود ۲۰ میلیارد دلار خسارت مستقیم به بار می‌آورد. قابل توجه اینکه کل بودجه کشور در سال‌های ۱۴۰۴ و ۱۴۰۵ حدود ۹۰ میلیارد دلار تخمین زده شده است. یعنی خسارت ناشی از قطع گاز و برق در زمستان به‌اندازه ۲۰ درصد کل بودجه کشور است!
افزایش هزینه‌ها و کاهش تولید در بخش صنعت بطور مستقیم بر قیمت تمام شده کالاهای تولیدی در این صنایع تأثیر دارد. به بیان دیگر هزینه کمبود سوخت که ناشی از سال‌ها ناکارآمدی مدیریتی جمهوری اسلامی و عدم سرمایه‌گذاری پایدار در صنعت نفت و برق کشور است، در نهایت به جیب و سفره خانوارهای ایران تحمیل می‌شود.
