مهدی نوذر – تحولات دو روز گذشته نشان میدهد که جنگ میان جمهوری اسلامی و آمریکا وارد مرحلهی تازهای از تنش شده است. حملهی آمریکا به موضع موشکی سپاه در جزیرهی قشم، در پی حملات ایران به مواضع و تأسیسات نظامی آمریکا در منطقه، بار دیگر احتمال گسترش درگیریها را افزایش داده است. بحرین و کویت از رهگیری حملات ایران خبر دادهاند و گزارشها از هدف قرار گرفتن یک کشتی متعلق به شرکت نفتی امارات در تنگهی هرمز حکایت دارد.
در همین شرایط، دونالد ترامپ اعلام کرده حمله به زیرساختهای انرژی ایران را پنج روز به تعویق میاندازد؛ تصمیمی که از ادامهی تلاشهای دیپلماتیک برای پایان دادن به جنگ حکایت دارد، اما به معنای توقف درگیریهای نظامی نیست. جمهوری اسلامی همچنان بر سیاست تقابل اصرار دارد و هر روز دامنهی تنش را به کشورهای بیشتری در منطقه میکشاند.
اما جبههی خارجی تنها مسئلهی حکومت نیست. در داخل ایران نیز نشانههای نارضایتی اجتماعی همچنان آشکار است. اعتراضات اخیر در آبدانان پس از کشته شدن ۱۳ کارگر در یک سانحهی جادهای، نمونهای قابل تأمل از این وضعیت است. تجمعی که ابتدا با مطالبهی پاسخگویی مسئولان و اعتراض به شرایط حادثه شکل گرفت، به شعارهای صریح ضدحکومتی رسید. این اتفاق نشان میدهد که نارضایتی عمومی در جامعهی ایران همچنان زنده است و زمینههای اعتراض، حتی در دل حوادث روزمره، وجود دارد.
برای جمهوری اسلامی، این همزمانی اهمیت زیادی دارد. حکومتی که در خارج از مرزها با فشار نظامی و بحران امنیتی روبروست، در داخل نیز با انباشت نارضایتی، مشکلات اقتصادی، کمبود انرژی و بیاعتمادی عمومی دستوپنجه نرم میکند. گزارشها دربارهی نگرانی مقامهای حکومتی از گسترش اعتراضات و استقرار نیروهای امنیتی در برخی شهرها نیز نشان میدهد که مسئلهی نارضایتی داخلی برای حکومت به دغدغهای جدی تبدیل شده است.
واقعیت این است که جمهوری اسلامی سالها منابع و توان کشور را صرف سیاستهایی کرده که نتیجهی آن نه امنیت پایدار برای ایران، بلکه تنش با همسایگان، انزوای بینالمللی و فشار سنگین بر زندگی مردم بوده است. امروز همان سیاستها در دو جبهه به حکومت بازگشتهاند: در بیرون، رویارویی نظامی و در داخل، جامعهای که دیگر حاضر نیست هزینهی تصمیمهای حاکمان را بیپایان تحمل کند.
البته فشار خارجی بهتنهایی سرنوشت سیاسی یک کشور را تعیین نمیکند. آیندهی ایران به اراده و نقش مردم ایران وابسته است. اگر بحران خارجی با نارضایتی داخلی و حضور مردم در خیابان پیوند بخورد، شرایط سیاسی کشور میتواند وارد مرحلهای متفاوت شود. در چنین وضعیتی، نقش مؤثر شاهزاده رضا پهلوی که مورد اعتماد است و از پایگاه اجتماعی بسیار قوی برخوردار است، نباید نادیده گرفته شود.
جمهوری اسلامی امروز با بحرانی روبروست که نمیتوان آن را صرفا با موشک، تهدید نظامی یا سرکوب خیابانی مهار کرد. جنگ در بیرون مرزها شاید روزی متوقف شود، اما بحران مشروعیت، ناکارآمدی و نارضایتی در داخل با یک آتشبس از میان نخواهد رفت و تجربهی تاریخی نشان داده است که این موضوع بهتنهایی میتواند باعث فروپاشی حکومتها شود.
مسئلهی اصلی آیندهی ایران است؛ ایرانی که نباید بیش از این، قربانی بقای حکومتی شود که منافع خود را بر منافع ملت مقدم دانسته است. پایان این وضعیت و بازسازی کشور، تنها زمانی ممکن خواهد بود که سرنوشت ایران دوباره به دست مردم ایران سپرده شود.
توضیح:
«کیهان لندن» با باور به آزادی بیان بخش «دیدگاه» را برای انتشار نظرات و مطالب علاقمندان، نویسندگان، تحلیلگران و کارشناسان فارسیزبان فراهم کرده اما مسئولیت محتوای منتشر شده با نویسنده است.

