مهدی نوذر – گاهی یک اتفاق در ظاهر ساده میتواند ابعادی بسیار بزرگتر از خودش پیدا کند. ماجرای تلاش جمهوری اسلامی برای اعزام کاروان نفتکشها به مقصد چین، در شرایطی که آمریکا محاصرهی دریایی ایران را برقرار کرده، یکی از همین اتفاقهاست.
پیام تهران روشن است: اگر آمریکا بخواهد جلوی عبور نفتکشهای ایران را بگیرد، با واکنشی روبرو خواهد شد که میتواند دامنهی جنگ را به زیرساختهای نفتی و اقتصادی منطقه بکشاند.
اما این بار موضوع فقط چند محمولهی نفتی نیست؛ آمریکا با آزمونی برای اعتبار قدرت جهانی خود روبروست. واشنگتن سالهاست با تکیه بر برتری نظامی و دریایی خود، قواعد بازی را در بسیاری از نقاط جهان تعیین میکند. حالا اگر جمهوری اسلامی بتواند نفتکشهایش را بدون پرداخت هزینهی جدی از محاصره عبور دهد، این پرسش در سطح بینالمللی مطرح خواهد شد که آیا آمریکا هنوز قادر است تهدیدهایش را به واقعیت تبدیل کند؟
قدرت یک ابرقدرت فقط به تعداد ناوهای هواپیمابر، موشکها و هواپیماهای جنگی آن نیست؛ قدرت واقعی زمانی معنا پیدا میکند که تهدیدهایش اعتبار داشته باشند و تصمیماتش اجرا شوند. اگر کشوری اعلام کند اجازهی عبور نفت ایران را نمیدهد، اما طرف مقابل بتواند بدون هزینهی جدی این محدودیت را دور بزند، ضربه فقط به سیاست تحریمی آمریکا وارد نشده؛ اعتبار بازدارندگی آن نیز زیر سؤال رفته است.
واشنگتن حالا با یک معادلهی دشوار روبروست: اگر نفتکشها را متوقف کند، خطر درگیری مستقیم و گسترش جنگ را میپذیرد؛ اگر اجازهی عبور بدهد، این پیام به جهان مخابره میشود که حتی قدرت دریایی آمریکا هم در اجرای تصمیماتش با محدودیت روبروست.
در این میان، چین هم بازیگر مهمی است. مقصد این نفتکشها بازاری است که برای اقتصاد ایران اهمیت حیاتی دارد. هرگونه تقابل بر سر انتقال نفت میتواند به آزمونی برای مناسبات قدرت میان واشنگتن و پکن نیز تبدیل شود.
البته افول یک قدرت جهانی با عبور چند نفتکش اتفاق نمیافتد؛ اما قدرتهای بزرگ همیشه پیش از آنکه در میدان نبرد شکست بخورند، ممکن است در میدان اعتبار و بازدارندگی دچار فرسایش شوند. اگر آمریکا نتواند محدودیتی را که اعلام کرده اجرا کند، دیگر کشورها نیز این پیام را دریافت خواهند کرد که میتوان حدود قدرت واشنگتن را به چالش کشید.
امروز موضوع فقط عبور چند نفتکش ایرانی نیست؛ موضوع این است که آیا آمریکا همچنان قدرتی است که جهان ناچار به محاسبهی ارادهاش باشد، یا تهران توانسته نخستین ترک جدی را بر تصویر شکستناپذیری این قدرت وارد کند؟
توضیح:
«کیهان لندن» با باور به آزادی بیان بخش «دیدگاه» را برای انتشار نظرات و مطالب علاقمندان، نویسندگان، تحلیلگران و کارشناسان فارسیزبان فراهم کرده اما مسئولیت محتوای منتشر شده با نویسنده است.

