قطع مکرر برق و ناکارآمدی و اقدامات مختلکنندهی دولت در مواجهه با بحران عمیق کمبود برق سبب نارضایتی و اعتراض شهروندان شده است. قطع برق پیامدهای مهم و گاه خطرناک از توقف آسانسورها تا قطع اینترنت و آب دارد که روند زندگی شهروندان را به شدت مختل میکند. در آنسو تغییر آغاز ساعت کار ادارات به ۶ صبح مشکلاتی را برای کارمندان ایجاد کرده که علاوه بر مشکل قطع آب و برق باید صبح زود راهی کار شوند!
قطع برق بخش خانگی در سراسر کشور و در کنار قطع برق بخش صنعت و کشاورزی، «راهکار» معیوبی است که دولت برای آنچه «مدیریت ناترازی برق» میخواند در پیش گرفته است.
قطع برق بخش خانگی که بین دو تا چهار ساعت، و گاهی دو بار در شبانهروز انجام میشود، قطع آب و اینترنت را نیز در پی دارد.
شهروندان در چند شهر ایران از جمله زابل، بهبهان و شهر ری در روزهای گذشته با تجمع مقابل فرمانداری و اداره برق به قطع مکرر برق و مشکلات ناشی از آن اعتراض کردهاند.
قطع برق با قطع پمپ آب سبب قطع آب ساکنان طبقات دوم به بالای ساختمانها میشود. اینترنتها نیز همزمان قطع میشود و دستگاههای مختلفی که بطور روزمره مورد استفاده شهروندان است، از جمله کار خودپردازهای بانک و پمپهای بنزین نیز مختل میشوند.
شهروندان زیادی میگویند با قطع برق ادارات و خاموش شدن کامپیوترها، کارهای اداری آنها نیز انجام نمیشود. در بیمارستانها و کلینیکها نیز قطع برق خدماترسانی به بیماران را به خطر میاندازد.
طی روزهای گذشته ویدئوهایی از نیمهکاره ماندن جراحی دندان بیمار در حالی که بیمار روی صندلی دندانپزشکی با لثه باز شده در حال خونریزی معطل مانده، یا از گیر کردن بیمار در دستگاه امآرآی به علت قطع برق در وسط انجام امآرآی منتشر شده است. اینهمه در حالیست که قطع برق بیمارستانها و کلینیکها در مواردی خطر جانی برای بیماران به دنبال دارد.
در عمل، با قطع برق، کل زندگی شهروندان به ویژه در شهرها مختل میشود. چراغهای راهنمایی سر چهارراهها از کار میافتد و ضمن ایجاد ترافیک شدید، آمار تصادفات را نیز افزایش میدهد.
قطع آسانسورها، ورودی پارکینگها و درهای برقی مجتمعها از دیگر آثار قطع برق است. این موضوع سبب ساعتها معطل ماندن اتومبیلها در پارکینگها و یا عدم امکان استفاده از آسانسور برای شهروندان ساکن ساختمانهای چندین طبقه است.
ویدئوهای زیادی در شبکههای اجتماعی از نانوایانی منتشر شده که به علت قطع برق نتوانستهاند تنور را به کار بیاندازند و خمیر آماده شده از بین رفته است. کسبه نیز از کسادی بیش از پیش بازار به علت قطع برق و اختلال در روند فعالیت کسب و کارشان خبر میدهند.
روزنامه «هممیهن» در شماره امروز شنبه ۲۰ اردیبهشت ۱۴۰۴ به مشکلات شهروندان با قطع برق و اعتراضات آنها پرداخته است.
در این گزارش آمده یک نفر نوشته هزار تخم بلدرچین داخل دستگاه گذاشته و فقط ۱۰۰ قطعه از آن سالم مانده. یک نفر دیگر نوشته است که خانهاش در یکی از روستاهای محمدآباد سیستان بهدلیل نوسان برق، آتش گرفته است.
جواد هراتی، مدیر گروه عدالتخواهان سیستان به «هممیهن» گفته برق این شهر بیش از برخی شهرهای بزرگ قطع میشود: «مردم میگویند در حق این شهر ظلم میشود؛ چون این روند در شهرهای دیگر کمتر است. زابل اصلاً کارخانه ندارد و فقط یک بازار و چندکارگاه کوچک دارد. همه کاسبیهای مردم هم در این بازار انجام میشود اما در اوج فروش، برق میرود.»
«هممیهن» نوشته ۱۹۴۲ کیلومتر دورتر از زابل، در شهر دزفول هم وضعیت قطعی برق به همین اندازه آزاردهنده است. برق خوزستانیها دقیقاً زمانی قطع میشود که دمای هوا به گرمترین درجه رسیده و برق شهر، دو ساعت تمام قطع میشود. حالا قرار است کارمندان این استان هم مثل باقی شهرها، از شش صبح تا یک ظهر سرکار بروند تا از میزان مصرف برق کاسته شود.»
خدیجه، ساکن این شهر است و میگوید: «بگو اعتراض مردم به آسیبدیدن وسیلههای برقی است که بسیار گرانند. ما در هر اتاقخواب یک کولر داریم، هرکدام که خراب شود، میدانی چقدر باید هزینه کنیم؟ ما نمیتوانیم برای کارهای روزمره برنامهریزی کنیم. خیابانها خیلی تاریک میشود. تا سال قبل چراغهای خیابان را قطع نمیکردند، حالا وقتی برق میرود، شهر میشود ظلمات. اینجا و قطعی برق، با هم جور درنمیآیند.»
کمبود برق باعث شده که ساعت کاری کارمندان دولت به ساعت ۶ صبح تا ۱۳ تغییر کند؛ دولت همچنین روزهای پنجشنبه را در سراسر کشور تا پایان تابستان تعطیلی اعلام کرد.
تغییر ساعات کار ادارات سبب دردسری جدید برای اقشار کارمند، به ویژه زوجهای دارای فرزند خردسال شده است. کارمندان میگویند برای اینکه ساعت ۶ صبح سر کار حاضر باشند باید کودکان خود را ساعت ۵ صبح به مهدکودک و مدرسه ببرند در حالیکه مهدکودکها و مدارس در آن ساعت تعطیل هستند!
در همین رابطه حسین ایمانی جاجرمی، جامعهشناس شهری است و اعتقاد دارد تخصصهای مختلف، سازمانهای متعدد و انواع خدمات، هزاران فعالیت و کسبوکار، امکانات درمانی و خدماتی به خصوص در کلانشهرها، همه متکی به زیرساختها است.
حسین ایمانی جاجرمی گفته «این بخشها قسمت مهمی از زندگی امروزی را تشکیل میدهند و باید مثل ساعت کار کنند. هر گونه اختلالی در هر کدام از اینها پیش بیاید، نظم زندگی روزمره را تحت تأثیر قرار میدهد و تبعاتی دارد که شاید در طول روزها، ماهها یا سالهای اول متوجه آن نباشیم. به بیان دیگر، اثرات انباشتی دارد و تا جای ممکن نباید اجازه دهیم زیرساختهای انرژی دچار مسئله شوند.»
این جامعهشناش تأکید کرده که دولت باید این موضوع را از قبل پیشبینی میکرد؛ چون هشدارها از قبل داده شده بود: «مسئولان اعلام کرده بودند که زیرساختها کهنه و فرسوده است و نیاز به سرمایهگذاری دارد و جمعیت شهری در حال افزایش است و اتکای ما به برق بیش از گذشته است. در حال حاضر بخش تولید بیشترین آسیب را میبیند. درحالیکه آنها روی وعدههایی که حکومتها به آنها دادند سرمایهگذاری کردند و تبعات بسیار بدی دارد. این در حالی است که مقامات برای تأثیرات اجتماعی و اقتصادی فکری نکردند و برنامهای ندارند. ممکن است همه ما درک کنیم که بهدلیل تحریم یا کوتاهی این مسئله پیش آمده. ضمن اینکه لازم است گفته شود، قرار است چه اقداماتی انجام شود تا این وضعیت تمام شود.»
حسین ایمانی جاجرمی توضیح داده که در این شرایط نهفقط مردم بلکه مدیران هم غافلگیر میشوند و گستردگی این موضوع ما را از تدبیر و خردمندی که باید در دستگاههای اداری امروز باشد، ناامید میکند. تأکید جاجرمی بر این است که زندگی امروز باید پیشبینیپذیر باشد؛ چون ما برای زندگی روزمره باید به سازمانهای عمومی اعتماد کنیم و اگر نباشد فشارهای عصبی به افراد وارد میشود.
به عقیده او این اتفاقات سبب از دسترفتن جنبه پیشبینیپذیری میشود و فشارهای عصبی و روانی دارد و تنها محدود به تبعات اقتصادی نیست: «عوارض روحی و روانی این شرایط، روحیه جامعه را که خیلی هم خوب نیست، بدتر میکند. اگر نتوانند این مسائل را حل کنند در بلندمدت میتواند تبدیل به بحرانهای اجتماعی شود. جامعه ایران همین حالا هم طبقاتی و قطبی شده است. ثروتمندان پیشبینی این مسائل را از قبل کردند و من شنیدم، در زمستان برخی از افرادی که در مناطق خوش آب و هوا زندگی میکنند، منابع آب عظیم و ژنراتور برق خریداری کردند که فشاری به آنها نیاید.»
افزایش نارضایتی مردم به علت قطع مکرر برق؛ کاهش ساعات ادارات و تعطیلی پنجشنبهها
قابل توجه اینکه هفته گذشته مسعود دانشمند فعال اقتصادی و عضو اتاق بازرگانی ایران با انتقاد از راهکارهای دولت برای عبور از بحران کمبود برق گفته بود «طرح جدید دولت برای کاهش ساعت کاری کارمندان در بهترین حالت ۵ تا ۶ درصد مصرف را کاهش میدهد.»
مسعود دانشمند افزوده بود «آن تصمیم گیرانی که برای ساخت آپارتمانهای بلندمرتبه مجوز میدهند چرا فکری به حال وضعیت مصرف آب، برق و سایر انرژیها نمیکنند؟ نمیشود که ظاهر شهر را مدرن جلوه دهیم و مدام برج و مجتمعهای چند ده واحدی بسازیم اما در نهایت وقتی به مرحله بهره برداری و استفاده میرسیم، مثل عهد قاجار باشیم.»
عضو اتاق بازرگانی ایران تأکید کرده بود که «بطور طبیعی سالانه حدود ۷ تا ۸ درصد، رشد مصرف برق داریم. اما متاسفانه مسئولان به این وضعیت رشد، توجه کافی نشان نداده اند. درواقع در هیچ سالی نبوده که این ۷/۸ درصد را در بخش تولید رسما افزایش دهیم. امسال افزون بر این مشکل، با مشکل نیروگاههای برق آبی مواجهایم و این نیروگاهها عملا در دسترس نیستند. یعنی سطح آبی که پشت سدهای ما از جمله سد کرج است، پایینتر از سطح مورد نیاز نیروگاهها است. بنابراین ما از نعمت نیروگاههای برق آبی نیز محرومیم.»
مسعود دانشمند تأکید کرده بود که «اکنون بهترین کار این است که با اعطای تسهیلات گسترده، نیروگاههای خورشیدی را توسعه دهیم. تمام شهرهای آفتاب خیز، از یزد تا اصفهان و کرمان، این امکان را دارند که میزبان نیروگاههای خورشیدی شوند.»
