کمبود پرستار در ایران سبب تعطیلی برخی بخشهای بیمارستانی شده است. پیشتر فعالان صنفی اعلام کرده بودند پرستاران به علت درآمدهای ناچیز، شرایط دشوار کاری و عدم پرداخت مزایای شغلی عادلانه علاقهای به کار ندارند و این موضوع میتواند به تهدیدی علیه ساختار درمانی کشور تبدیل شود.
خبرگزاری «مهر» گزارش داده مشکل کمبود پرستار در بیمارستانها و مراکز درمانی کشور، روز به روز در حال حادتر شدن است؛ بطوری که زنگ خطر تعطیلی برخی از بخشهای بیمارستانی به گوش میرسد.
وحید اسماعیلی رئیس هیئت مدیره نظام پرستاری اسلامآباد غرب خبر داده در این شهر با کمبود شدید پرستار مواجه هستند که لاجرم منجر به تعطیلی پنج بخش بیمارستانی شده است.
رئیس هیئت مدیره نظام پرستاری اسلامآباد غرب گفته در بخشهای «جنرال» (عمومی) هر پرستار بطور میانگین در هر شیفت به ۹ بیمار خدمت ارائه میکند که حداقل دو نفر از آنها بدحال هستند.
وحید اسماعیلی افزوده: «متأسفانه پرستاران جایگاه مستقلی در نظام سلامت ندارند و حتماً باید زیر نظر پزشک فعالیت کنند. بر همین اساس در جایگاههای مدیریتی در نظام سلامت نمیبینیم که از پرستاران استفاده شود.»
احمد نجاتیان رئیس کل سازمان نظام پرستاری نیز چند ماه پیش نسبت به تعطیلی برخی از بخشهای بیمارستانی به دلیل کمبود نیروی پرستاری هشدار داده بود.
خبرگزاری «مهر» نوشته هشدار رئیس کل سازمان نظام پرستاری در فاصله کوتاهی تبدیل به تهدید برای نظام سلامت کشور شده و زنگ خطر تعطیلی برخی از بخشهای بیمارستانی به صدا در آمده است.
احمد نجاتیان گفته بود که سالانه سه تا چهار هزار پرستار بازنشسته میشوند و تأکید کرده بود که سالانه حدود ۱۷۰۰ نفر نیز داوطلبانه از کار پرستاری خارج میشوند. با این حساب هر سال بیش از ۵ هزار نفر از حرفه پرستاری در ساختار درمانی ایران خارج میشوند.
این در حالیست که در چهار سال گذشته فقط ۱۰ هزار نفر نیروی پرستاری در وزارت بهداشت استخدام شدهاند.
احمد نجاتیان افزوده: «جبران کمبود نیرو وظیفه دولت بوده که نیرو استخدام کند، اما به وظیفه خود عمل نکرده و اکنون بار آن به صورت اضافه کار بر دوش پرستاران افتاده و آسیب آن را مردم میبینند.»
آمارها درباره کمبود پرستار و خروج پرستاران از ساختار درمانی کشور تکاندهنده است. عباس عبادی معاون پرستاری وزارت بهداشت هم اعلام کرده حدود ۱۲ هزار پرستار طی ۳ سال گذشته از چرخه خدمت خارج شدهاند.
عباس عبادی افزوده: «نسبت پرستار به تخت در کشور مناسب نیست و از نُرم جهانی پایینتر است. همچنین به دلیل اینکه مجوزهای استخدامی سالهای اخیر برای تختهای تازه تأسیس بوده، نسبت پرستار به تخت در کشور تغییر نکرده است.»
محمد شریفی مقدم دبیر کل خانه پرستار ایران، میگوید: «در ۹ ماه دولت چهاردهم هیچ اتفاق جدیدی برای پرستاران نیفتاده است، به نحوی که مشکلات پرستاران همچنان پابرجاست.»
دبیر کل خانه پرستاران افزوده جالب این است که پس از ۹ ماه که از شروع دولت پزشکیان، تنها معاونتی که در وزارت بهداشت تعیین تکلیف نشده، معاونت پرستاری است و به نظر میرسد حوزه پرستاری رها شده است.»
محمد شریفی مقدم همچنین گفته «سالانه حدود ۱۵ هزار پرستار فارغالتحصیل میشوند، اما جذب وزارت بهداشت حتی نزدیک به این رقم هم نیست. آخرین استخدام رسمی برمیگردد به سال ۱۳۹۹ با حدود ۱۱ هزار نیرو. هزاران پرستار بیکارند یا مهاجرت کردهاند یا این حرفه را ترک کردند و یا در فکر ترک این حرفه هستند. علت روشن است: حقوقهای ناچیز، فشار کاری بیسابقه، بیانگیزگی، و نبود امنیت شغلی و روانی.»
گزارش فعالان صنفی از کمبود ۱۰۰ هزار پرستار در ساختار درمانی ایران خبر میدهند؛ کمبودی که بخشی از آن با پرستاران افغانستانی و بخشی دیگر با نیروهای غیرحرفهای و دانشجویان پرستاری جبران شده است!
سلمان اسحاقی سخنگوی کمیسیون بهداشت و درمان مجلس شورای اسلامی اواخر سال گذشته از به کار گرفتن پرستاران خارجی غیرمجاز در یکی از بیمارستانهای تهران خبر داد.
منابع صنفی این پرستاران را افغانستانی معرفی کرده و میگویند پرستاران افغانستانی هم علاقمند به کار در ساختار درمانی ایران با دستمزدهای ناچیز نیستند و اکثر آنها به دنبال مهاجرت از ایران هستند.
محمد شریفی مقدم دبیر کل خانه پرستار اما وضعیت پرستاری در ایران را «بحرانی» میداند و معتقد است «در حوزه پرستاری عملا دچار بحران هستیم و مردم حداقل خدمات پرستاری مناسب را نمیگیرند و هیچ کس هم به داد مردم نمیرسد. پرستاران هم که اعتراض میکنند میگویند آنها را به حراست بفرستیم و مسئولان با ایجاد جو رعب و وحشت میخواهند این کمبود پرستار و وضعیت بحرانی فعلی را مدیریت کنند.»
او تأکید کرده بود که پرستاران افغانستانی تحصیلکرده در ایران هم ترجیح میدهند به کشورهایی مثل کانادا بروند و به جای کمتر از ۲۰۰ دلار حقوق، ۶۰۰۰ هزار دلار حقوق بگیرند.
پرستاران شاغل سالهاست از مشکلات صنفی، از جمله حقوق ناچیز، مزایای شغلی ناعادلانه، شیفتهای طولانی، اضافهکاری اجباری و شرایط دشوار شغلی ناراضی هستند. بسیاری از پرستاران ماهها معوقات مزدی دارند و وزارت بهداشت نیز به طور کامل نسبت به شرایط پرستاران بیتفاوت است.
در این میان پرستارانی که امکان مهاجرت از ایران را دارند دسته دسته کشور را ترک میکنند و شمار دیگری نیز خانهنشینی یا کاری خارج از تحصیلات حرفهای خود را به ماندن در ساختار درمانی ایران ترجیح دادهاند.
روزنامه «هممیهن» اسفندماه گذشته گزارشی از وضعیت زندگی پرستارانی منتشر کرد که برای کار به تهران آمده اما در پانسیون یا حتی در اتومبیلهایشان زندگی میکنند.
در این گزارش آمده بود که «ماهانه ۱۴ تا ۱۵ میلیون تومان، کفاف زندگیشان را نمیدهد. اضافه کاری ساعتی ۲۵ هزار تومان. هشت ساعت اضافه کار کنند، ۲۰۰ هزار تومان بیشتر نمیگیرند. همان را هم باید برای رفت و آمد بدهند. در یک سال گذشته ۴۰۰ پرستار از استان گیلان به تهران مهاجرت کردهاند، در کرمانشاه پرستاران، با هم همکار میشوند، شرکت خدمات پرستاری در خانه راهاندازی میکنند، با هم خانهای در تهران کرایه میکنند و راهی میشوند.»
در بخش دیگری از این گزارش آمده بود که «در یزد، پرستار را به دلیل مطالبهگریاش انفصال از خدمت میکنند و در شهری دیگر تبعیدش میکنند. نتیجه؟ فرار پرستاران از بیمارستانها، کار کردن در آپاراتی و میوهفروشی و لبنیاتی، توزیع تخممرغ و آرایشگری و حتی دستفروشی. گروهی هم از کشور مهاجرت میکنند، به کشورهای حاشیه خلیج فارس و حقوقهای چند صد میلیون تومانی میگیرند یا به اروپا میروند و ۳ هزار یورو و ۴ هزار دلار درآمد دارند. خبرها حکایت از خانهبهدوشی پرستاران مجرد در شهرهای بزرگ مانند تهران دارد؛ تهران که انتخاب اولشان برای کار و زندگی است.»
یک پرستار به «هممیهن» گفته که پرستاران برای داشتن درآمد بیشتر به تهران مهاجرت میکنند: «به هر حال موقعیت شغلی در تهران بهتر است، بیمارستانهای خصوصی آن بیشتر است و امکان چند جا کار کردن هم فراهم است. به گفته او، این پرستاران چند شیفت کار میکنند اما خانه کرایه نمیکنند، چون بخش زیادی از درآمدشان برای اجارهخانه میرود. به همین دلیل یا در خودرویشان در حیاط بیمارستان میخوابند یا شیفت سوم را در مراکز فوریتهای پزشکی میمانند.»
او افزوده «در بیمارستان شریعتی چندنفر به این شکل کار و زندگی میکنند: «از قدیم خودروخوابی پرستاران وجود داشت، اینکه در چند بیمارستان کار میکنند و برای استراحت به مراکز آمبولانس میروند. اما حالا گزارشهای زیادی از این وضعیت به ما داده میشود مخصوصاً در یکی، دو سال اخیر بیشتر شده است. برخی از مراکز هم برای پرستاران تازه استخدامشده، پانسیون در نظر میگیرند، البته بهطور موقت و بعد از پایان مهلت، آنها دوباره بیخانمان میشوند. تعداد این افراد هم زیاد است.»
پرستارانی که در مضیقه مالی هستند به رانندگی، لبنیاتی، طلاسازی و دستفروشی میپردازند؛ این روایت محمدرضا دارا پرستار تعلیقشده یکی از مراکز درمانی یزد از وضعیت پرستاران شهرش است. او میگوید، پرستاران امکاناتی ندارند و امکانات رفاهی برایشان در نظر گرفته نشده است.
