یکی از اعضای کمیسیون اقتصادی مجلس شورای اسلامی از تصویب اختیار انتشار چک پولهای ۲۰۰ و ۵۰۰ هزار تومانی به بانک مرکزی خبر داده است. چاپ چکپول با ارقام بالا یکی از نشانههای ریزش ارزش پول ملی و تورم در اقتصاد است.
میثم ظهوریان، عضو کمیسیون اقتصادی مجلس شورای اسلامی اعلام کرده «امکان چاپ چک پولهای دویست هزار تومانی و پانصد هزار تومانی هم تصویب شده است… این اختیار به بانک مرکزی داده شده که در شرایط خاص این کار را انجام دهد.»
عضو کمیسیون اقتصادی مجلس شورای اسلامی افزوده که این تصمیم در چارچوب آمادگی برای «ایام جنگ» و «بحران» گرفته شده و گرچه فعلاً بحران پایان یافته، اما این اختیار برای «آینده» در نظر گرفته شده است.
میثم ظهوریان با بیان اینکه «این تصمیم در چارچوب آمادگی برای «ایام جنگ» و «بحران» گرفته شد» به بحران تأمین پول در خودپردازهای بانکی در جریان جنگ ۱۲ روزه میان جمهوری اسلامی و اسراییل اشاره دارد.
از روز شنبه ۲۴ خردادماه ۱۴۰۴ و یک روز پس از آغاز جنگ گزارشها و تصاویری از تجمع شهروندان در مقابل خودپردازهای بانکی منتشر شد که نشان میداد در شرایطی که بانکها تعطیل هستند یا نیمهوقت فعال هستند، خودپردازها پول نقد ندارند.
همچنین برخی خودپردازها نیز دچار اختلال شده بودند و امکان استفاده از آنها برای شهروندان وجود نداشت.
با اینهمه به نظر میرسد مشکلات ساختاری اقتصاد ایران از جمله کاهش ارزش پول ملی سبب صدور مجوز مجلس شورای اسلامی به بانک مرکزی برای چاپ چکپول ۲۰۰ و ۵۰۰ هزار تومانی شده است.
بخشی از کارشناسان اقتصادی هشدار میدهند این اقدامات تورمزا هستند و میتواند با عوارضی مانند افزایش نقدینگی، اقتصاد بحرانزده ایران را با مشکلات بیشتری روبرو کند.
وبسایت «اقتصاد ۲۴» نیز در مطلبی در اینباره نوشته «تصویب امکان چاپ چکپولهای ۲۰۰ و ۵۰۰ هزار تومانی، اگرچه از منظر اجرایی یک اقدام فنی و اختیاری تلقی میشود، اما در سطح کلان، هشداری جدی نسبت به وضعیت ناپایدار اقتصاد ایران است.»
این گزارش تأکید کرده مقایسه با تجربه کشورهای گرفتار در دام تورم بالا نشان میدهد که این راهحل اگر بدون سیاستگذاری پولی منسجم و اصلاحات اساسی باشد، صرفاً مسیر سقوط ارزش پول ملی را تسریع خواهد کرد.
«اقتصاد ۲۴» برای مثال نوشته در پی بحران اقتصادی شدید و تحریمهای بینالمللی، تورم در ونزوئلا به مرز چند میلیون درصد رسید. دولت برای مدیریت وضعیت، بارها اسکناسهای درشت چاپ کرد؛ حتی اسکناسهای یک میلیون بولیواری. اما این سیاست نهتنها تورم را متوقف نکرد، بلکه سرعت گردش پول و بیارزش شدن آن را بیشتر کرد.
احمد حاتمی یزد کارشناس اقتصادی در گفتگو با خبرنگار «اقتصاد آنلاین» گفته «امروز بانک مرکزی فراغ بال کامل دارد، به هر میزان که بخواهد نسبت به صدور و انتشار اسکناس، اوراق قرضه یا چکهای مسافرتی اقدام کند؛ اما اگر از این اختیار به صورت منطقی و کنترل شده استفاده نکند، زیان هنگفتی نصیب مردم میشود.»
این کارشناس با بیان اینکه «راه حل علاج درد بیدرمان تورم در اقتصاد ما کنترل نقدینگی است و بس» گفته «آنچه امروز در اقتصاد ایران به نام چک مسافرتی یا تراول نامیده میشود، عملکردش عین اسکناس است و هر چه حجم این اسکناس و پول نقد افزایش یابد، متناسب با آن حداقل ۶ برابر افزایش نقدینگی خواهید داشت.»
این کارشناس اقتصادی هشدار داده «افزایش نقدینگی تورمزا است و سمی برای اقتصاد کشور است. پس مسئله نداشتن پشتوانه برای چاپ چک مسافرتی مسئله اصلی ما نیست. رشد نقدینگی بیش از رشد اقتصادی خطرناک است و این امر در ۴۰ سال گذشته هرگز رعایت نشده است.»
یکبار دیگر در مهر ۱۳۸۷ مجوز انتشار ایران چک ۵۰۰ هزار تومانی صادر شد. علت انتشار ایرانچک ۵۰۰ هزار تومانی در آن زمان «تسهیل و تسریع در امور جاری مشتریان بانکها، کاهش هزینهها و حجم کار واحدهای بانکی» اعلام شده بود.
اما حدود شش ماه بعد و در اسفندماه ۱۳۸۷ رسانههای داخلی گزارش داده بودند بانکها به درخواست متقاضیان چکپولهای ۵۰۰ هزار تومانی جواب رد میدهند. آن زمان، شعب بانکها به متقاضیان اعلام کرده بودند که سازمان تولید اسکناس و مسکوک بانک مرکزی که مسئول در اختیار قرار دادن پول و مسکوک به شعب بانکها است، از ارائه چکپولهای ۵۰۰ هزار تومانی به این شعب امتناع میکند.
