بازار کار ایران پس از جنگ ۱۲ روزه میان اسراییل و جمهوری اسلامی با رکود عمیقی روبرو شده است. آمارها نشان میدهد فرصتهای شغلی در این بازار با کاهش ۲۴ درصدی روبرو شده و آگهیهای استخدام نیز ۸۱ درصد نسبت به گذشته کاهش یافته است.
پلتفرم کاریابی «جاب ویژن» در ایران در گزارشی آمارهای مرتبط با آگهیهای استخدام و تقاضای کار پس از جنگ ۱۲ روزه میان اسراییل و جمهوری اسلامی را بررسی کرده است.
بر اساس این گزارش، در مقایسه با پیش از آغاز جنگ، مجموع فرصتهای شغلی در کشور ۲۴ درصد کاهش یافته است. این کاهش بهویژه برای گروههایی از مشاغل و صنایع خاص، شدیدتر و محسوستر است.
در اوج درگیریها، شاخص فرصتهای شغلی با کاهشی بیسابقه مواجه شد؛ بطوری که آگهیهای استخدامی تا ۸۱ درصد کاهش پیدا کرد. همزمان، تعداد درخواستهای کارجویان نیز ۶۲ درصد کاهش یافت.
«جاب ویژن» این آمارها را نشانهای از شوک گسترده روانی و اقتصادی ارزیابی کرده که جنگی که جمهوری اسلامی به کشور تحمیل کرده، بر بازار کار ایران وارد آورده است.
این گزارش نشان میدهد سه صنعت «گردشگری»، «بازاریابی و تبلیغات» و «خدمات عمومی» بیشترین آسیب را از این بحران دیدهاند. محدودیتهای ناشی از جنگ، رکود سفر و توقف فعالیتهای تبلیغاتی و خدماتی باعث افت ناگهانی تقاضا برای نیروی کار در این بخشها شده است.
کاهش تقاضا برای استخدام در گروههای شغلی مختلف، متفاوت است. برای نمونه «باریستا»، «مهندسان عمران» و متخصصان «دیجیتال مارکتینگ» در صدر فهرست کاهش فرصتهای شغلی قرار دارند.
این گزارش تأکید کرده که «احتمالاً تعطیلی کسب و کارهای مرتبط با کافهها، پروژههای عمرانی و کمپینهای بازاریابی از دلایل این افت شدید بوده است.»
از سوی دیگر در حالی که تقریبا همه مشاغل با کاهش تقاضا روبرو هستند، یک شغل با افزایش آگهی استخدام روبرو شده است: نگهبان!
«جاب ویژن» تأکید کرده افزایش تقاضا برای استخدام نگهبان نشاندهنده نگرانیهای امنیتی یا نیاز به حفاظت بیشتر از اموال و فضاهای تجاری در دوران پس از جنگ است که فرصتهای استخدامی در این حوزه را افزایش داده است.
در حالی که فرصتهای شغلی پس از جنگ اسراییل و جمهوری اسلامی کاهش پیدا کرده اما رقابت برای تصاحب این مشاغل افزایش یافته است. بر اساس گزارش «جاب ویژن» با وجود کاهش شدید تعداد موقعیتهای شغلی، میزان درخواستهای ثبتشده توسط کارجویان برای همین فرصتهای محدود، ۸ درصد افزایش یافته است. این روند نشان میدهد که در شرایط رکود، رقابت برای یافتن شغل سختتر و فشردهتر شده و بازار کار به سمت اشباع تقاضا پیش میرود.
کاهش ۳۰ درصدی اشتغال در اقتصاد دیجیتال ایران به دلیل قطع و اختلال اینترنت
جدا از کاهش آگهیهای استخدام پس از جنگ اسراییل و جمهوری اسلامی، موجی از اخراج نیروی کار و بیکاری نیز پس از جنگ به راه افتاده و سبب بیکاری هزاران کارگر و کارمند شاغل در بخش خصوصی شده است.
ستار هاشمی وزیر ارتباطات جمهوری اسلامی روز سهشنبه ۳۱ تیرماه ۱۴۰۴ طی سخنانی در صحن علنی مجلس شورای اسلامی گفت حدود ۱۰ میلیون نفر به شکل مستقیم و غیرمستقیم در حوزه اقتصاد دیجیتال ایران فعال بودند که این رقم در جنگ ۱۲ روزه با اسراییل و پس از آن با کاهش ۳۰ درصدی روبرو شده است.
انجمن صنفی کسب و کارهای اینترنتی نیز به تازگی در نامهای به وزیر ارتباطات و مدیرعامل شرکت ارتباطات زیرساخت هشدار داد که ادامه قطع و اختلال در اینترنت «مرگ اکوسیستم استارتآپی» را به یک واقعیت نزدیک تبدیل خواهد کرد.
انجمن صنفی کسب وکارهای اینترنتی به شکل خوشبینانه اعلام کرده که به ازای هر ساعت قطع اینترنت، شاهد زیان بیش از ۱/۵ میلیون دلاری به کسب و کارها هستیم. این انجمن تاکید کرده که بیش از ۴۰۰ هزار کسب و کار کوچک و متوسط که معیشت میلیونها ایرانی به آنها وابسته است، در معرض نابودی کامل قرار گرفتهاند.
آمارهای ارائه شده از سوی وزیر ارتباطات و انجمن صنفی کسب و کارهای اینترنتی تنها مربوط به بخش اقتصاد دیجیتال ایران است اما در دیگر بخشها نیز موج گستردهای از اخراج نیروی کار و بیکاری در جریان است.
وبسایت «زومیت» در گزارشی از اخراج کارکنان بخش خصوصی نوشته «در همان روزهایی که با بحرانهایی مانند قطع بودن اینترنت و اضطراب جنگ دستوپنجه نرم میکردیم، خیلی از افراد با بحران جدیدی مواجه شدند: یک پیام از منابع انسانی و کارفرما با این محتوا که «تعدیل» شدهاید.»
موج اخراجها در روزهای آتشبس افزایش یافته است؛ دستکم ۱۵۰ روزنامهنگار بیکار شدند
عاطفه رحیمی، کارشناس بازار کار درباره موج بیکاری پس از جنگ جمهوری اسلامی و اسراییل گفته «فقط مساله افراد روزمزد و کارگران و دستفروشان نیستند. متاسفانه بسیاری از افرادی هم که دارای شغلی بوده و حقوق ماهیانه دریافت میکردند شامل تعدیل نیرو شده و کارشان را از دست دادند. البته این مسئله تقصیر کارفرما هم نیست در واقع این دولت است که باید با ارائه بستههای حمایتی به کارگاهها و شرکتها و… مانع از تعدیل نیرو شود.»
او همچنین به تعطیلی کارگاههای کوچک اشاره کرده و گفته «یک سری از افرادی هم که در کارگاههای تولیدی کوچک مثل تولید لباس و کفش و… کار میکردند به همین بهانه از کار اخراج شدهاند. آن هم در شرایطی که با توجه به تعطیلی اکثر ادارات و دورکاری کارمندان دولت حتی امکان احقاق حق خود از اداره کار را هم ندارند.»
عاطفه رحیمی گفته «هیچ ساز و کار مشخصی که ضمانت اجرایی محکمی داشته باشد برای چنین شرایطی در نظر گرفته نشده و هر اتفاقی مانند پاندمی کرونا و یا مسئلهای مثل جنگ باعث میشود تا جمعیت قابل توجهی از کارگران و شاغلان بدون پشتوانه رها شده و شامل طرحهایی مانند تعدیل نیرو، عدم پرداخت دستمزد و… شوند.»
احسان سهرابی فعال کارگری نیز در گفتگو با خبرگزاری «ایلنا» گفته «در جنگها معمولاً اولین قربانی نیروی انسانی و سرمایه انسانی است. این موضوع البته در هر بحرانی در کشور ما صدق میکند و هرگاه کارفرما به مشکلی بر بخورد، اولین تصمیم او تعدیل نیروی خود است. اگر کارفرما و صاحب سرمایهای نتواند تسهیلات بانکی بگیرد یا اقساط آن را به موقع پس دهد، اولین اقدام تعدیل نیروست و اگر کارفرما در تولید از نظر فنی به مشکل بر بخورد یا نقدینگی او دچار مشکل شود، باز هم اولین اقدام اخراج نیروهاست.»
احسان سهرابی افزوده «گفته میشود کارفرما و کارآفرین و مبدع یک کارخانه یا فن، معمولاً باید از کارگرانش باهوشتر باشد تا به این جایگاه رسیده باشد؛ اگر چنین پیشفرضی را در نگرش و دنیای لیبرال بپذیریم، این را نیز ناچار باید پذیرفت که کارفرما در شرایط پر ریسک هم باید بتواند خود را نجات داده و صنعت خود را مدیریت کند.»
روزنامه «هممیهن» در گزارشی اعلام کرده در دوران پس از آتشبس، مدیران بعضی رسانهها، تعدیل نیروهای گسترده انجام دادند و در بعضی موارد، کل خبرنگاران حاضر در رسانه بیکار شدند.
این گزارش تأکید کرده که آمارهای غیررسمی در جامعه مطبوعاتی، از اخراج حدود ۱۵۰ روزنامهنگار در این روزها خبر میدهند.
بر اساس این گزارش رسانههای راهپرداخت، خبرآنلاین، اقتصاد نیوز، تجارت نیوز، دنیای اقتصاد، اقتصاد آنلاین و رسانه تصویری اکوایران، بخشی از رسانههایی هستند که پس از آتشبس در جنگ ۱۲ روزه از تعدیل نیرو و پرداخت بخشی از حقوق بهعنوان راهکاری برای خروج از بحران اقتصادی که گریبانشان را گرفته بود، استفاده کردند.
همچنین بعضی از رسانهها هم که از خبرنگارانشان تعدیل نکردند، حقوقها را با تأخیر و نصفهونیمه پرداخت کردند. مرتضی کاردر، یکی از اعضای انجمن صنفی روزنامهنگاران به «هممیهن» گفته که این تازه آغاز ماجراست و به نظر میرسد جامعه مطبوعاتی ایران درگیر این مسئله باقی بماند. مدیران رسانه، بحران اقتصادی و پاس نشدن چکهای بخش بازرگانی روزنامه را علت این تعدیل میدانند. حالا در این چرخه بحران، کسی از در بیرون میرود که کوچکترین عضو اما اثربخشترین بوده است.
