صنعت لوازم خانگی با مشکلاتی چون بحران کمبود انرژی، افزایش قیمت ارز، و افزایش هزینه تولید روبروست. کاهش شدید تقاضا به علت کاهش قدرت خرید شهروندان نیز به مشکلی مضاعف برای این صنعت تبدیل شده است.
بازار لوازم خانگی در ایران به علت کاهش قدرت خرید شهروندان و نبود مشتری با رکود شدیدی روبرو شده است. به گزارش رسانههای داخلی برخی از فروشندگان لوازم خانگی برای جلوگیری از برگشت چکها، کالاهای خود را پایینتر از قیمت واقعی عرضه میکنند و این موضوع نیز شرایط بیسابقهای در بازار ایجاد کرده است.
از سوی دیگر خروج برندهای خارجی به علت تحریم و ممنوعیت واردات لوازم خانگی، و محدودیت تولید داخلی لوازم خانگی، تنوع محصولات را کاهش داده و قیمتها را بالا برده است. بسیاری از مناطق با کمبود کالا روبرو هستند و گزینههای محدود مصرفکنندگان، گرایش به تعمیر وسایل موجود را تشدید کرده است.
شهروندان به دلیل کاهش قدرت خرید و افزایش قیمتها در بازار، ترجیح میدهند لوازم خانگی قدیمی را تعمیر کنند. با اینهمه هزینه تعمیرات نیز پا به پای تورم افزایش یافته و برخی خانوارها حتی توان پرداخت هزینه تعمیر لوازم خانگی را نیز ندارند.
به گزارش وبسایت «خبرآنلاین» کمبود برخی قطعات یدکی و وابستگی به مواد اولیه داخلی، تأمین قطعات را با چالش مواجه کرده است. برخی تعمیرکاران گزارش میدهند که تامین قطعات برای وسایل پرمصرف مانند یخچال، لباسشویی و ماشین ظرفشویی، در برخی مناطق زمانبر شده است و همین موضوع کیفیت خدمات را تحتتاثیر قرار داده است.
در ماههای اخیر و به علت جیرهبندی گسترده برق، لوازم برقی شهروندان دچار آسیبدیدگی میشوند. از جمله سوختن موتور یخچال و ماشینلباسشویی یا سوختن بُرد لوازم برقی از جمله هود آشپزخانه!
گرایش شهروندان به تعمیر لوازم خانگی به جای خرید در شرایطی تقاضا در بازار لوازم خانگی نو را کاهش داده که فروشندگان ناچار هستند شرایط جذابی برای فروش اقساطی ایجاد کنند تا شاید بتوانند فروش خود را بالا ببرند.
«خبر آنلاین» نوشته فروش اقساطی لوازم خانگی برای فروشندگان راهکاری برای حفظ نقدینگی و کاهش حجم کالاهای انبار شده محسوب میشود، اما در عین حال، فشار مالی خانوارها را نیز طولانیتر کرده و تصمیمگیری درباره خرید یا تعمیر را پیچیدهتر میکند.
علی سعدوندی اقتصاددان در توصیف تغییر رفتار اقتصادی شهروندان در شرایط تورمی توضیح داده «خریدار باید بین خرید کالاهای اساسی مانند مواد غذایی و صرفهجویی برای خرید کالاهای بادوام مثل یخچال یا ماشین لباسشویی یکی را انتخاب کند. در چنین فضایی، اگر فروشندگان کالاهای لوازم خانگی دست به نوآوریهای مالی و غیرمالی نزنند، با ممانعت خریدار یا به عبارتی اعتصاب مصرفکننده روبهرو خواهند شد.»
علی سعدوندی همچنین گفته بازارهایی مانند لوازم خانگی که با ممانعت از واردات به انحصار رسیدهاند، در چنین وضعیتی بیشتر صدمه میبینند. دلیل این وضع، آگاهی خریداران از اجحافی است که در حق آنها شده است. به همین دلیل، خریداران در این شرایط خواستار امکانات، خدمات و تخفیفهای بیشتر از سوی فروشندگان خواهند بود.
اشاره این اقتصاددان به قانون مصوب سال ۱۳۹۷ است که با توهم «خودکفایی» واردات لوازم خانگی خارجی را ممنوع اعلام کرد. سیاستی که اکنون پس از سالها مشخص شده نه تنها در خودکفایی و توسعه صنعت لوازم خانگی در داخل کشور اثر نداشته بلکه رکود در بازار لوازم خانگی را نیز افزایش داده است.
صنعت لوازم خانگی ایران اکنون به یک صنعت مونتاژکار تبدیل شده است. وبسایت «زومیت» در اینباره نوشته شواهد نشان میدهد که سیاست حمایتی حاکمیت، بهجای ایجاد عمق در تولید، عموما به گسترش سطحی و مونتاژکاری دامن زده؛ اکثر قطعات کلیدی و فناورانه، از موتور یخچال و کمپرسور کولر گازی گرفته تا پنل تلویزیون و بردهای الکترونیکی، همچنان وارداتی هستند؛ بهعنوان مثال، «عمق ساخت داخل» در محصولی مانند تلویزیون تنها حدود ۳۰ درصد است و تولید ملی اغلب به مونتاژ قطعات وارداتی و ساخت بدنهی فلزی و پلاستیکی محدود میشود.
یکی از کارشناسان لوازم خانگی در گفتگو با زومیت گفته «شکوفایی» اغلب بهمعنای واردات محصولات بینامونشان و ارزانقیمت چینی و الصاق برند ایرانی روی آنها بوده: «۹۰ درصد محصولاتی که به اسم ایرانی فروخته میشوند، در اصل کالایی چینی هستند که صرفا در ایران مونتاژ میشوند.»
مدیر یکی از شهرهای لوازم خانگی در تهران در گفتگو با خبرگزاری «ایرنا» گفته «ما با یک «رکود دووجهی» روبرو هستیم. از یک طرف تقاضا کاهش یافته و از طرف دیگر هزینههای عملیاتی روزبهروز در حال افزایش است. اما جالب اینجا است که مساله اصلی ما کاهش فروش نیست، بلکه تغییر الگوی خرید مشتریان است. مردم دیگر مثل قبل برای خرید عجله ندارند، هر محصول را با دقت بررسی میکنند و گاهی تا ۶ ماه برای یک خرید تحقیق میکنند. این یعنی ما باید کاملاً استراتژیهای فروش و موجودی انبارمان را تغییر دهیم.»
با اینهمه کاهش تقاضا در بازار لوام خانگی این صنعت را نیز با تهدیدهایی روبرو کرده است. به ویژه آنکه صنعت لوازم خانگی پیشتر نیز تحت فشار مشکلات ساختاری و بحرانهای اقتصادی قرار داشت.
خبرگزاری «تسنیم» در گزارشی نوشته رکود موجود در بازار لوازم خانگی را میتوان حاصل همزمان دو عامل اساسی دانست؛ «کاهش تقاضا از سوی مصرفکنندگان» و «کاهش عرضه از سوی تولیدکنندگان». از یک طرف، مردم به دلایل اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی تمایل کمتری به خرید لوازم خانگی نشان میدهند و از طرف دیگر، تولیدکنندگان نیز با موانع جدی در تأمین مواد اولیه، سرمایه در گردش و انرژی روبهرو هستند.
به گزارش «تسنیم» نبود منابع ارزی در دست تولیدکنندگان نیز یکی دیگر از بحرانها در صنعت لوازم خانگی اسن. بانک مرکزی به بهانه کنترل تورم عملاً تخصیص منابع برای سرمایه در گردش بنگاههای اقتصادی را کاهش داده است. بر اساس این گزارش صنایع مختلف از جمله صنعت لوازم خانگی به شدت از این سیاست آسیب دیدهاند. کاهش سرمایه در گردش به معنای کاهش توان خرید مواد اولیه، محدود شدن نقدینگی برای تولید و در نهایت افت تولید و عرضه در بازار است.
جیرهبندی برق صنایع نیز بر تولید لوازم خانگی اثر منفی داشته است. در همین رابطه خبرگزاری «تسنیم» نوشته کارخانجات تولید لوازم خانگی برای فرآیندهای تولیدی خود به انرژی برق وابستهاند و هرگونه اختلال در تأمین برق، به کاهش ساعات کاری و افت بهرهوری منجر میشود. گزارشها نشان میدهد که بسیاری از خطوط تولید به دلیل قطعیهای چند ساعته برق عملاً نیمی از ظرفیت خود را از دست دادهاند. این موضوع در کنار مشکلات ارزی و مالی، فشار مضاعفی بر تولیدکنندگان وارد کرده است.
«تسنیم» تأکید کرده بر اساس شاخص شدت تکانه اقتصادی، خسارت ناشی از قطع برق در بخش صنعت ۳۶۹۷ برابر بیشتر از بخش فعالیتهای اداری و خدمات پشتیبانی، ۱۸۴۷ برابر فعالیت های آبرسانی و مدیریت پسماند و فاضلاب و همچنین چندین برابر سایر بخش ها است است. این اعداد نشان میدهد که کوچکترین وقفه در تأمین برق صنایع، ضربهای فلجکننده به کل اقتصاد کشور وارد میکند.
آمارهای ارائه شده از سوی دولت نیز بحران در تولید لوازم خانگی را نشان میدهد. بر اساس آمار موجود، تولید صنعت لوازم خانگی در سه ماهه اول سال ۱۴۰۴ نسبت به مدت مشابه سال قبل حدود ۱۰ درصد کاهش نشان میدهد.
