بهروز اسدی – در سومین سالگرد قتل حکومتی مهسا (ژینا) امینی، نشستی در گرامیداشت این دختر ایران و سومین سالگرد آغاز جنبش «زن، زندگی، آزادی» روز دوشنبه ۲۲ سپتامبر در محل پارلمان اروپا همراه با سخنرانی هانا نویمن و مای ساتو برگزار شد.
مای ساتو گزارشگر ویژه سازمان ملل در این نشست به نقض فاحش حقوق بشر در ایران و تبعیض سیستماتیک علیه زنان و موج بیسابقه اعدامها پرداخت و گفت که سه سال پس از مرگ مهسا امینی، شرایط در ایران بدتر شده است. او هشدار داد که موج اعدامها ادامه دارد و شمار قربانیان تا پایان سال ۲۰۲۵ میتواند به ۱۲۰۰ نفر برسد. به گفته او، در میان این افراد زندانیان سیاسی و معترضانی هستند که در جنبش «زن، زندگی، آزادی» شرکت کرده بودند.
ساتو که گزارش خود را در همین زمینه مارس ۲۰۲۵ به شورای حقوق بشر سازمان ملل ارائه داده بود، در سخنان خود تأکید کرد که مرگ مهسا امینی جرقه جنبش «زن، زندگی، آزادی» را زد و میلیونها نفر را به مبارزه برای حقوق زنان واداشت، اما سه سال بعد، وضعیت وخیمتر شده است.
وی با اشاره به اعدام زندانیان سیاسی مرتبط با اعتراضات ۱۴۰۱، هشدار داد: «پس از سه سال از کشته شدن مهسا امینی، زندانیان سیاسی در ایران به دلیل شرکت در جنبش «زن، زندگی، آزادی» به اعدام محکوم شده یا اعدام شدهاند. در سال ۲۰۲۵ نیز کماکان زندانیانی که در اعتراضات ۲۰۲۲ شرکت کرده بودند، اعدام میشوند.»
او با استناد به آمار سازمانهای حقوق بشری، پیشبینی کرد که اگر این موج با سرعت فعلی ادامه یابد، تعداد اعدامها تا پایان ۲۰۲۵ به ۱۲۰۰ نفر خواهد رسید؛ آماری که جمهوری اسلامی ایران را با داشتن بالاترین نرخ سرانه اعدام در جهان در صدر لیست کشورهای اعدامکننده از جمله جمهوری خلق چین قرار میدهد.
مای ساتو در بخش دیگری از سخنانش، به تبعیضهای ساختاری علیه زنان پرداخت و مثالهایی مانند الزام مجوز همسر برای اخذ گذرنامه، قانونی بودن ازدواج کودکان دختر از ۹ سالگی، نابرابری در حقوق ارث، طلاق و شهادت در دادگاه را ذکر کرد.
در این نشست، هانا نویمن نماینده پارلمان اروپا و مسئول ارتباطات با جمهوری اسلامی ایران، اعلام کرد که تنها در ۹ ماه گذشته بیش از ۱۰۰۰ نفر در ایران اعدام شدهاند و بسیاری از آنها از میان اقلیتهای قومی ایران مانند کرد، بلوچ و عرب بودهاند. او گفت که برخی از این افراد تنها به دلیل سر دادن شعار اعتراضی حکم مرگ گرفتهاند.
این نماینده پارلمان اروپا که در تدوین قطعنامههای پارلمان اروپا درباره سرکوب اعتراضات ۱۴۰۱ نقشی کلیدی داشته، همچنین گفت که جنبش «زن، زندگی، آزادی» همچنان نماد امید در جامعه ایران است، اما در عین حال سرکوب شدید و اعدامهای گسترده خطر جدی برای فعالان مدنی و معترضان به شمار میرود.
در این نشست اسماعیل عبدی فعال صنفی آموزگاران ایران که ۹ سال از عمر خود را به دلیل فعالیتهای صنفی در زندان گذرانده نیز سخنرانی کرد و بر ادامه مبارزه مدنی برای آزادی و عدالت تأکید نمود. وی با انتقاد از سیاستهای کشورهای غربی گفت که در طول ۴۶ سال گذشته، محکومیت نقض حقوق بشر در ایران صرفاً در حد صدور بیانیه باقی مانده و نه اقدام عملی. به همین دلیل مردم ایران معتقدند قدرتها با جمهوری اسلامی مماشات میکنند.
عبدی در بخشی از سخنانش به زندگی سوختبران بلوچ اشاره کرد و گفت که کودکان زیر ۱۵ سال بلوچ به دلیل تامین هزینه زندگی ناچار به شغل تحمیلی سوختبری پناه آوردهاند و در کنار دیگر معترضان در جنبش زن، زندگی، آزادی حضور داشتند و هزینههای سنگینی پرداختند.
این سخنان عبدی بازتاب گستردهای در نشست داشت و بار دیگر توجه نمایندگان اروپایی را به ابعاد انسانی و اجتماعی سرکوب در ایران جلب کرد.
بهروز اسدی از مسئولان انجمن «زن، زندگی، آزادی- فرانکفورت» نیز در سخنانی خطاب به مای ساتو، خواستار اقدامات عملی این نهاد بینالمللی علیه اعدامها از جمله در ملاء عام در ایران شد.
اسدی با تأکید بر اینکه چرخه اعدام در ایران همچنان ادامه دارد، گفت: «تا جمهوری اسلامی هست، اعدام نیز وجود دارد، اما اکنون حکومت برای ایجاد وحشت و ارعاب، بار دیگر به اجرای اعدام در ملاء عام روی آورده است. سازمان ملل باید در برابر این سیاست سرکوبگرانه اقدامی جدی انجام دهد.»
مای ساتو در پاسخ، ضمن ابراز نگرانی، از فعالان مدنی خواست اطلاعات و مستندات دقیق درباره اعدامهای علنی در ایران را در اختیار او قرار دهند تا در گزارشهای رسمی به سازمان ملل بازتاب داده شود.
*بهروز اسدی فعال حقوق بشر و یکی از مؤسسین انجمن «زن زندگی آزادی» در آلمان
