یک عضو فرهنگستان علوم پزشکی با هشدار درباره گسترش پدیده «ارزانخواری» در کشور اعلام کرد افزایش فشارهای اقتصادی میتواند خانوارها را به سمت مصرف غذاهای کمارزش غذایی سوق دهد؛ موضوعی که به گفته کارشناسان میتواند در سالهای آینده به افزایش سوءتغذیه و بیماریهای غیرواگیر منجر شود.
افزایش پرسرعت تورم، درآمدهای ناکافی و عدم موفقیت برنامههای حمایتی دولت از اقشار کمدرآمد سبب بروز بحرانی جدی در تأمین موادغذایی کافی در اقشار حقوقبگیر و نیازمند شده است. بر اساس اعلام مرکز آمار ایران میانگین تورم اقتصاد ایران در اردیبهشت امسال نسبت به اردیبهشت سال گذشته با افزایش بیش از ۷۰ درصدی روبرو شده و در این ماه تورم موادغذایی به بیش از ۱۳۰ درصد رسیده است.
در آنسو اکثر خانوارهای حقوقبگیر در ایران سالهاست با افزایش درآمدهایی کمتر، و نامتناسب با نرخ تورم، روبرو هستند. این روند سبب عقبماندگی درآمدی این خانوارها از هزینه زندگی، کاهش قدرت خرید و در نهایت کوچک شدن سفرهها شده است.
لیلا آزادبخت، عضو پیوسته فرهنگستان علوم پزشکی با اشاره به پدیده «ارزانخواری» در میان خانوارهای ایران پرداخت و نسبت به پیامدهای آن هشدار داد.
لیلا آذربخت گفت افزایش فشارهای اقتصادی میتواند خانوارها را به سمت مصرف غذاهایی سوق دهد که ارزش تغذیهای پایینتری دارند و این روند در صورت تداوم، میتواند زمینهساز افزایش سوءتغذیه و بروز بیماریهای غیرواگیر در سالهای آینده شود.
او این سخنان را در جلسه گروه ارتقای سلامت با موضوع «آسیبهای پساجنگ و امنیت غذایی» که با حضور مقامات دولت و جمعی از متخصصان تغذیه برگزار شد مطرح کرد.
کارشناسان در این جلسه تأکید کردند چالش اصلی در ایران در شرایط پساجنگ کمبود فیزیکی مواد غذایی نیست، بلکه کاهش قدرت خرید خانوارها و محدود شدن دسترسی اقتصادی آنها به غذای سالم و مغذی است. کارشناسان حاضر در نشست همچنین نسبت به وضعیت تغذیه کودکان هشدار داده و این گروه را از آسیبپذیرترین اقشار در برابر فقر غذایی دانستند.
آمارها نیز نشان از کاهش سرانه مصرف موادغذایی مفید و ضروری و جایگزین شدن موادغذایی شکمسیرکن مانند ماکارونی با انواع پروتئین و سبزیجات و غلات هستند.
آمارها نشان میدهند از سال ۱۴۰۰ تا کنون، سرانه مصرف لبنیات در هر سال با کاهش ۱۰ تا ۱۵ درصدی روبرو شده است.
ماه گذشته نیز علی احسان مظفری رئیس اتحادیه تعاونیهای صنایع لبنی کشور گفته بود سرانه مصرف سالانه لبنیات در ایران سالانه به کمتر از ۵۰ کیلوگرم رسیده است
رئیس اتحادیه تعاونیهای صنایع لبنی پیشنهاد کرده بود دولت میتواند، مشابه برخی دورههای گذشته، بخشی از محصولات لبنی را از طریق کالابرگ یا حمایتهای غیرنقدی در اختیار خانوارها قرار دهد.
محمد فربد، سخنگوی انجمن صنایع فرآوردههای لبنی ایران، نیز گفته کاهش مصرف سرانه لبنیات هم از منظر بهداشتی و هم از منظر تولید، اتفاق نامطلوبی است و هشدار داده «آمار پوکی استخوان در کشور بالاست و با کاهش مصرف سرانه شیر و لبنیات بالاتر هم میرود.»
همچنین بر اساس گزارش سال گذشته مرکز آمار ایران، میزان مصرف گوشت قرمز هر فرد شهری در ۱۵ سال گذشته دستکم ۴۰ درصد کاهش یافته و این میزان در روستاها ۴۸ درصد بوده است.
مسعود رسولی، دبیر انجمن صنعت بستهبندی گوشت و مواد پروتئینی کشور، نیز ماه گذشته اعلام کرد تقاضا برای گوشت قرمز در فروردین ۱۴۰۵ نسبت به مدت مشابه سال گذشته با کاهش ۵۰ درصد روبرو و نصف شده است.
این فعال صنفی علت نصف شدن تقاضا برای گوشت قرمز را کاهش قدرت خرید خانوارها و افزایش قیمت گوشت عنوان کرد و گفت این کاهش تقاضا در سطح فروشگاههای عرضهکننده بهطور محسوس مشاهده شده و به تغییر الگوی مصرف خانوارها منجر شده است.
بسیاری از فعالان صنفی کارگران و بازنشستگان، به عنوان دو قشر کمدرآمد در ایران، تأکید دارند سفرههای این اقشار به شدت کوچک شده و به علت بیارزش شدن درآمدهایشان و موج فزاینده گرانی نه تنها مواد غذایی مفید را از سبد مصرفی آنها حذف کرده بلکه این اقشار حتی دیگر توان خرید خوراک کافی را ندارند.
عبدالله قاسمی عضو هیئت مدیره انجمن صنفی مرغداران استان گیلان اوایل بهار امسال با اشاره به سیاستهای اشتباه دولت در حذف ارز ترجیحی گفته بود «افزایش چند برابری قیمت مرغ بعد از حذف ارز ترجیحی موجب نصف شدن مصرف مرغ در کشور شده است.»
مرکز آمار ایران نیز در گزارشی اعلام کرده میانگین مصرف ماهانه گوشت قرمز خانوارها در ایران از ۲/۸ کیلوگرم در سال ۱۳۹۰ به ۱/۲۵ کیلوگرم در سال ۱۴۰۳ سقوط کرده است.
آمارها نشان میدهد مجموع مصرف برنج خانوار در سال ۱۳۹۰ به طور متوسط ماهانه حدود ۱۲ کیلو بوده است. این رقم در سال ۱۴۰۳ به ۶/۵۲ کیلو رسید.
مقایسه درآمد حدود ۲۰ میلیون تومانی کارگران با گوشت کیلویی بیش از دو میلیون تومان و برنج کلیویی ۷۰۰ هزار تومان به خوبی علت کاهش مصرف موادغذایی اساسی و ضروری مانند گوشت، مرغ و لبنیات، و همچنین حذف برنج از سفرههای شهروندان و ررواج پدیده «ارزانخواری» را توضیح میدهد.
