روزنامه «والاستریت ژورنال» میگوید چین از طریق یک کانال مالی پنهان که تحریمهای آمریکا را دور میزند، پول نفت دریافتی جمهوری اسلامی را پرداخت کرده است. در این گزارش که دوشنبه ششم اکتبر (۱۴ مهرماه) منتشر شد پرداخت محرمانه پول نفت به رژیم ایران از طریق یک شرکت بیمه دولتی چین و یک نهاد مالی این کشور فراهم شده است.
این سیستم تجاری به صورت تهاتر کار میکند، یعنی در ازای واردات نفت از ایران، شرکتهای چینی با حمایت جمهوری اسلامی، در طرحهای زیرساختی آن مشارکت میکنند.
این شبکه پرداخت محرمانه توسط یک شرکت بیمهه دولتی چین که خود را بزرگترین آژانس صادراتی جهان مینامد، تکمیل میشود. چند نهاد دیگر چینی نیز در این شبکه به صورت مخفیانه فعال هستند.
مراودات پنهان میان جمهوری اسلامی ایران و چین شرایط دور زدن سیستم بانکی بینالمللی را فراهم میکند.
چند مقام رسمی آمریکایی به «والاستریت ژورنال» گفتهاند جمهوری اسلامی ایران در سال ۲۰۲۴ از طریق این سیستم محرمانه، تا هشت میلیارد و ۴۰۰ میلیون دلار نفت به چین صادر کرد و با مشارکت چین در پروژههای بزرگ زیرساختی در ایران، تأمین مالی مورد نیاز خود را امکانپذیر کرده است.
برآوردهای اداره اطلاعات انرژی ایالات متحده نشان میدهد، جمهوری اسلامی ایران در سال ۲۰۲۴ در مجموع ۴۳ میلیارد دلار نفت خام صادر کرد. منابع غربی ارزیابی کردهاند که حدود ۹۰ درصد از این صادرات به چین بود.
چین از زمان خروج آمریکا از برجام در اردیبهشت ۱۳۹۷ در دولت اول دونالد ترامپ و در شرایطی که او تحریمهای ایالات متحده علیه جمهوری اسلامی را از همان زمان به اجرا گذاشت، تا کنون خریدار اصلی نفت ایران بوده است.
در بخش دیگری از گزارش والاستریت ژورنال آمده، بعد از تحریمهای متعددی که دولت دوم دونالد ترامپ علیه افراد و برخی نهادهای نسبتا کوچک و میانی چینی اعمال کرد، صادرات نفت ایران به این کشور کماکان ادامه یافته و تقریبا «در همان حد پیشین» باقی مانده است.
چین و روسیه هفته گذشته در یک اقدام مشترک در شورای امنیت تلاش کردند مانع از بازگشت تحریمهای این نهاد علیه جمهوری اسلامی شوند اما کوشش آنها ناکام ماند.
مقامات گمرک چین از سال ۲۰۲۳ به بعد، هیچ موردی از خرید نفت خام از ایران را گزارش نکردهاند.
در ادامه این گزارش آمده شرکت بیمه دولتی بزرگ چین به نام «سینوسور» و یک ساز و کار مالی چینی با عنوان «چوکسین» این شبکه را هدایت میکنند.
مقامات رسمی که مورد استناد این گزارش بودهاند، گفتهاند استنباط آنها در این مورد، بر اساس اطلاعات برگرفته از اسناد مالی، ارزیابیهای اطلاعاتی و کانالهای دیپلماتیک است.
این گزارش مدعی است یک شرکت زیر کنترل ایران فروش نفت به یک خریدار چینی وابسته به شرکت دولتی «ژُوهای ژِنرُونگ» را ثبت میکند و خریدار یادشده به نوبه خود، ماهانه صدها میلیون دلار به «چوکسین» واریز میکند. «ژوهای ژنرونگ» در فهرست تحریمهای آمریکا قرار دارد.
این گزارش حاکی است که «چوکسین» مبالغ دریافتی را به پیمانکاران چینی که در کارهای مهندسی در ایران بر روی طرحهای تأمین مالی شده از سوی «سینوسور» مشارکت دارند، منتقل میکند. این گزارش «سینوسور» را به عنوان عاملی که این مهرهها را مانند چسب به یکدیگر ربط میدهد، توصیف کرده است.
در بخش دیگری از گزارش این روزنامه آمده، چین در طرحهای ساخت فرودگاهها، پالایشگاهها و پروژههای حمل و نقل ایران مشارکت دارد. در ۱۶ مورد از ۵۴ قراردادی که از سال ۲۰۰۰ تا ۲۰۲۳ بین دو کشور امضا شده بود، «سینوسور» نقش مستقیم داشته است. با این حال، این گزارش تأکید دارد که هیچ سندی در دست نیست که «سینوسور» را به توافق پنهان «نفت در برابر ساختوساز» بین چین و ایران مرتبط کند.
وزارت خزانهداری آمریکا از اظهار نظر در مورد شرح فعالیتهای «سینوسور» و «چوکسین» خودداری کرد اما معاون این وزارتخانه ماه گذشته با اعلام تحریم افراد و نهادهایی در امارات و هنگکنگ گفته بود «نهادهای ایرانی برای فرار از تحریمها و نقل و انتقال پول به شبکههای بانکی سایه متکی هستند.»
وزارت خارجه چین نیز در مورد جزئیات گزارش وال استریت ژورنال اظهار بیاطلاعی کرده، شرکتهای «سینوسور» و «چوکسین» و همچنین هیئت نمایندگی رژیم ایران در سازمان ملل به درخواست برای اظهار نظر در خصوص این گزارش واکنش نشان ندادهاند.
محسن پاکنژاد وزیر نفت جمهوری اسلامی که خود تحریم شده است، مدعی شد که بازگشت تحریمهای جهانی علیه جمهوری اسلامی، «تحریم تازهای به همراه ندارد» و صادرات نفت ایران «در بالاترین سطوح» ادامه دارد.
مقامات دیگری در جمهوری اسلامی نیز در دوره اخیر گفتند که تهران در دور زدن تحریمهای آمریکایی و جهانی تجربه اندوخته و باز قادر به صادرات نفت خواهد بود. مسعود پزشکیان پرسیده بود چطور میتوانند ایران را که ۱۵ کشور همسایه دارد، تحریم کنند؟!
نفت پس از یک قرن هنوز تأمینکننده اصلی منابع بودجهای ایران برای زندگی بیش از ۸۲ میلیون شهروند است.
