مدیرعامل اتحادیه سراسری تعاونیهای کشاورزی دامداران وضعیت ذخایر استراتژیک کشور را بحرانی توصیف کرده و گفته ذرت ته کشیده و میزان ذخایر اکنون به کمتر از ۱۰ درصد رسیده چون «متولیان [مسئولان] این بخش از اِشراف و شناخت کافی نسبت به جغرافیای خرید نهادهها برخوردار نیستند.»
قیمت انواع پروتئین حیوانی در روزهای گذشته با افزایش قابل توجهی روبرو شده است. پیشتر تولیدکنندگان در مورد بحران در بازار به علت تأمین نشدن نهادههای دامی و مشکلات دیگر از جمله افزایش هزینه تولید و بحران کمبود انرژی هشدار داده بودند.
قیمت هر کیلو گوشت گوساله در بازار ایران به یک میلیون و ۵۰۰ هزار تومان رسیده و هر کیلو گوشت گوسفند با استخوان نیز بیش از یک میلیون تومان قیمت دارد.
در حالی که دولت قیمت «دستوری» گوشت را به تازگی افزایش داده و ۱۳۷ هزار تومان برای هر کیلو اعلام کرده اما در بازار واقعی قیمت هر کیلو مرغ به ۱۷۰ هزار تومان رسیده است.
همچنین دولت قیمت دستوری هر کیلو تخم مرغ را ۹۲ هزار تومان اعلام کرده اما در بازار این رقم به بیش از ۱۰۰ هزار تومان و به این ترتیب هر شانه تخممرغ ۳۰ عددی که حدود یک کیلو و ۶۰۰ گرم است، ۲۰۰ هزار تومان به فروش میرسد.
افزایش قیمتها به صورت هفتگی قابل رصد است بطوری که یک بسته کره ۱۰۰ گرمی هفته گذشته ۶۷ هزار تومان و در هفته جاری ۷۴ هزار و ۵۰۰ تومان به فروش میرسد.
از سوی دیگر افزایش قیمتها در حالیست که طی هفتههای گذشته غلامرضا نوری قزلجه وعده بازگشت «تعادل» به بازارها را داده که فعالان صنفی از وضعیت بحرانی ذخایر استراتژیک و در نتیجه تداوم بحران در تولید پروتئین حیوانی خبر میدهند.
در همین رابطه مجتبی عالی مدیرعامل اتحادیه سراسری تعاونیهای کشاورزی دامداران، در گفتگو با وبسایت «اقتصاد ۲۴» گفته هفت ماه هشدارهای فعالان این اتحادیه از سوی وزارت جهاد کشاورزی نادیده گرفته شده و در حال حاضر وضعیت ذخایر استراتژیک به شدت بحرانی شده است.
مجتبی عالی گفته «هفت، هشت ماه پیش به وزیر جهاد کشاورزی هشدار لازم را دادم؛ اگر جدی گرفته میشد مشکل رفع شده بود». او افزوده «میزان ذخایر اکنون به کمتر از ۱۰ درصد رسیده است چرا که متولیان این بخش از اشراف و شناخت کافی نسبت به جغرافیای خرید نهادهها برخوردار نیستند.»
او همچنین گفته «امروز حتی ذرتشان هم تمام شده است، یعنی هر لحظه کشور دارد وارد بحران میشود.»
مدیرعامل اتحادیه سراسری تعاونیهای کشاورزی دامداران، در ادامه هشدارهایش گفته «در صورت عدم تأمین نهادههایی مانند ذرت، جو و سویا، تولید کشور نابود خواهد شد.»
او توضیح داده که «وقتی ذرت، جو و سویا در دسترس نباشد، قیمتها به شدت افزایش مییابد؛ اکنون نیز بهای سویا از مرز سی هزار تومان گذشته است. در نتیجه، تولید مرغ کاهش مییابد، عرضه گوشت محدود میشود و قیمتها دو تا سه برابر افزایش پیدا میکند.»
مجتبی عالی تأکید کرده که «در صورت تداوم این سوء مدیریت، تولید در دو تا سه ماه آینده بطور کامل از بین خواهد رفت و کشور با بحران جدی کمبود مواد غذایی مواجه میشود.»
مافیاهای اقتصادی در بخش واردات و توزیع نهادههای دامی نیز فعال هستند و این موضوع در کنار ناکارآمدی وزارت جهاد کشاورزی وضعیت تولید محصولات پروتئینی در ایران را با بحران روبرو کرده است.
در همین رابطه مجتبی عالی توضیح داده که «اکنون بازار نهادهها در اختیار چند شرکت محدود است؛ سه یا چهار شرکت واقعی که عملاً مانند یک نفر عمل کرده و گرداننده اصلی بازار هستند.»
او همچنین گفته «وزیر باید مدیریت میکرد، اما به دلیل ناآشنایی با جغرافیای خرید نهادهها، از زمان و موقعیت مناسب برای تأمین آنها بیاطلاع است؛ بهعنوان مثال نمیداند در روسیه، اوکراین یا برزیل چه زمانی فصل برداشت ذرت است و همین نبود اشراف موجب تصمیمگیریهای اشتباه شده است.»
هفته گذشته نیز افشین صدر دادرس مدیر عامل اتحادیه مرکزی تعاونیهای کشاورزی دام سبک درباره علت افزایش قیمت گوشت در بازار گفته بود «در شش ماهه اول هر سال، دام سبک معمولاً در مراتع تغذیه میکند و نیاز به خوراک دستی ندارد، اما خشکسالی بیسابقه امسال موجب شد ۷۰ میلیون رأس گوسفند به طور ناگهانی به بازار نهادهها وارد شوند؛ بنابراین متناسب با این افزایش تقاضا واردات نهادههایی مانند جو نیز باید افزایش پیدا میکرد، اما این اتفاق نه تنها رخ نداد، بلکه در مقطعی ثبت سفارش واردات نیز متوقف شد.»
افشین صدر دادرس به مشکلات سامانه «بازارگاه» نیز اشاره کرد و گفت: «متأسفانه سامانهای که برای حذف واسطهها طراحی شده بود، اکنون در اختیار عواملی قرار گرفته که با ایجاد قیمتهای کاذب، بر التهاب بازار اضافه کردهاند.»
مدیر عامل اتحادیه مرکزی تعاونیهای کشاورزی دام سبک تأکید کرده بود که «یکی از مشکلات ما مربوط به تخصیص نیافتن سهمیه ارزی کافی به وزارت جهاد کشاورزی بود که با وجود شرایط خشکسالی، باید افزایش مییافت؛ اما افزایش نیافت. از همین رو تمامی این عوامل موجب افزایش قیمت نهادههای دامی شد و دامداران خرده پا را با مشکل مواجه کرد.
اینهمه در حالیست که افزایش قیمت انواع مواد غذایی از جمله پروتئینهای حیوانی سبب حذف این مواد خوراکی از سبد خرید خانوارهایی است که درآمد آنها به علت کاهش ارزش پول ملی، بیارزش شده و قدرت خرید خانوار را به شدت کاهش داده است.
در این میان برنامههای حمایتی دولت نیز کارآمد نبوده و ارائه کالابرگ یا پرداخت یارانه نیز نتوانسته کاهش قدرت خرید خانوارها را جبران و از کوچک شدن سفره خانوارها جلوگیری کند.
