در سومین روز از اعتراضات پرستاران، صدها پرستار شاغل در چند بیمارستان مشهد روز چهارشنبه ۲۱ آبانماه ۱۴۰۴ در مقابل ستاد مرکزی دانشگاه علوم پزشکی این شهر اعتصاب، و تجمع اعتراضی برگزار کردند.
پرستاران در مشهد، مانند همکارانشان در دیگر شهرها، خواستار بهبود وضع معیشت، اجرای دقیق قوانین شغلی و اصلاح نظام پرداخت تعرفههای پرستاری، کارانهها و مزایا هستند.
پرستاران معترض شعارهایی چون «پرستار نباشه سیستم از هم میپاشه»، «مسئول بیکفایت استعفا استعفا»، «پرستار له میشه، جیب ستاد پر میشه» و «تعرفه حق ماست، پولش توی جیب شماست» سر دادند.
پرستاران در مشهد طی روزهای دوشنبه و سهشنبه، ۱۹ و ۲۰ آبانماه، نیز تجمعات اعتراضی برگزار کرده بودند. پرستاران معترض روز دوشنبه در مقابل بیمارستان «قائم» تجمع کردند و روز سهشنبه نیز در محوطه بیمارستان «رضا» جمع شدند.
در روز چهارشنبه پرستاران بیمارستان «اکبر» نیز به همکاران شاغل خود در بیمارستانهای «قائم» و «رضا» پیوستند.
بر اساس گزارشها علاءالدین رفیعزاده رئیس سازمان اداری و استخدامی کشور و معاون مسعود پزشکیان، به همراه حسن حسینی فرماندار مشهد با حضور در جمع پرستاران معترض تلاش کرد آنها را قانع به پایان اعتراض و اعتصاب کنند.
بر اساس ویدئوهای منتشر شده پرستاران پس از آنکه معاون مسعود پزشکیان گفت «منابع لازم برای پرداخت فوقالعاده خاص نیست»، فریاد کشیده و به او اعتراض کردند.
خبرگزاری «ایلنا» با اشاره به اعتراض پرستاران مشهد طی سه روز گذشته، نوشته پیشتر نیز پرستاران در شهرهای کرمانشاه، یاسوج، مشهد، تبریز، اهواز و سنندج، پرستاران تجمعاتی در اعتراض به وضعیتِ خود برگزار کرده بودند.
به گزارش «ایلنا» این پرستاران در بیانیهای مطالبات خود را سراسری دانستند و به آن اشاره کردند. از جمله این مطالبات عبارتند از: شفافسازی تعرفهها و نحوهی تخصیص کارانهها، عدالت در پرداخت تعرفه میان پزشکان و سایر کادر درمان، عدالت در پرداخت تعرفه میان پزشکان و سایر کادر درمان، پرداخت بهموقع معوقات و مطالبات مالی، استخدام نیروهای جدید و کاهش بار کاری کادر درمان و درج فوقالعاده خاص با ضریب ۳ در فیش حقوقی.
در این بیانیه آمده است: «با توجه به نقش حیاتی و حساس کادر درمان در حفظ سلامت جامعه، درخواست داریم فوقالعاده خاص با ضریب ۳ بهصورت رسمی در فیش حقوقی نیروهای درمانی لحاظ گردد. اجرای این بند میتواند بخشی از تبعیضهای مزدی موجود را جبران کرده و موجب افزایش انگیزه و پایداری نیروهای متخصص در حوزه سلامت شود.»
پرستاران همچنین به کمبود نیروی انسانی اشاره کردند و نوشتند: «کمبود نیروی انسانی در بسیاری از واحدهای درمانی، منجر به افزایش حجم کار، خستگی و اضافهکاریهای اجباری شده است که در نهایت میتواند بر کیفیت خدمات به بیماران اثر منفی بگذارد.»
این بیانیه افزوده «خدمات درمانی نتیجهی همکاری و تلاش همه اعضای تیم درمان است. از اینرو، خواستار بازنگری در نظام تعرفهگذاری و پرداختها هستیم تا عدالت واقعی میان پزشکان و دیگر اعضای کادر درمان برقرار گردد. تحقق این امر موجب افزایش انگیزه، همبستگی و رضایت شغلی در محیطهای درمانی خواهد شد.»
این پرستاران همچنین با اشاره به تأخیر در پرداخت نوشتند «تأخیر در پرداخت معوقات، فشار اقتصادی و روحی قابل توجهی بر نیروهای درمانی وارد کرده است. خواهشمندیم سازوکار مشخص و زمانبندی شفافی برای پرداختها تعیین گردد تا آرامش و ثبات کاری در محیطهای درمانی حفظ شود.»
سلام ستوده عضو کمیسیون بهداشت و درمان مجلس شورای اسلامی نیز در گفتگو با وبسایت «رویداد۲۴» با اشاره به مهاجرت گسترده در میان پرستاران و دیگر بخشهای کادر درمان گفته «۱۵ هزار کادر درمان در پنج سال گذشته از ایران رفتهاند.»
سلام ستوده با انتقاد از بیتفاوتی دولت به وضعیت پرستاران گفته «در بخش فوتبال شاهد هزینههای نجومی برای بازیکنان و مربیان خارجی هستیم، در حالی که بسیاری از پرستاران برای دریافت اضافهکار ناچیزشان ماهها دوندگی میکنند. وضعیت کشور آنقدر هم بحرانی نیست که همه چیز را به تحریم نسبت دهیم. مشکل اصلی، ضعف در مدیریت منابع و بیعدالتی در توزیع ثروت است.»
بر اساس گزارشها اجرای ناقص قوانین پرستاری از جمله ثبت اقدامات و کارهای پرستاران به نام پزشکان، تعرفههای پایین و تعویق در پرداختها، بیتوجهی به فوقالعادههای خاص، اختلاف زیاد میان کارانه پزشکان و پرستاران و نیز سختی کار از جمله شیفتهای طولانی و فشار کار بالا به دلیل کمبود پرستار نسبت به بیمار، از دلائل بروز اعتراضات پرستاران بوده است.
برای نمونه قانون «تعرفهگذاری خدمات پرستاری» که پس از سالها پیگیری تصویب و در دولت سیزدهم اجرایی شد، قرار بود بخشی از تبعیض میان پزشکان و پرستاران را از میان بردارد؛ اما بنا به گفته فعالان صنفی، اجرای آن ناقص و ناهماهنگ بوده است.به گفتهی یکی از پرستاران معترض: «تعرفهگذاری فقط روی کاغذ اجرا شده، در عمل یا پرداختی نداریم یا آنقدر ناچیز است که حتی اضافهکاری هم جبران نمیشود.»
همچنین پرستاران میگویند با کمبود نیرو، مجبورند شیفتهای ۱۲ تا ۱۸ ساعته کار کنند و در شرایط تورمی کنونی، بسیاری از همکارانشان یا شغل دوم گرفتهاند یا در حال مهاجرت هستند.یک پرستار بیمارستان لبافینژاد گفته است: «ما در دوران کرونا جنگیدیم، حالا بعد از سه سال هنوز برای حقالزحمه همان دوران هم پاسخی نگرفتیم.»
طی یک سال گذشته وزارت بهداشت در چند نوبت وعده داده که پرداخت معوقات در دستور کار است و اصلاح نظام پرداخت در حال بررسی است؛ اما هنوز برنامه عملی مشخصی ارائه نشده است.
در ایران نسبت پرستار به جمعیت فقط ۱/۸ به ازای هر هزار نفر است و استاندارد تعیینشده توسط وزارت بهداشت برای ارائه خدمات حداقلی به مردم، بالاتر از این مقدار است. تعداد شاغلان پرستاری حدود ۱۳۰ هزار نفر است و مجموع کادر پرستاری کشور (دولتی، خصوصی، تامین اجتماعی و نیروهای مسلح) حدود ۲۵۰ هزار نفر تخمین زده میشود. استاندارد جهانی نسبت پرستار به جمعیت به ازای هر هزار نفر، حدود ۶ تا ۹ نفر است
در این میان حدود ۳۰ هزار پرستار در ایران شغل پرستاری را رها کرده و به دیگر مشاغل از جمله راننده تاکسی اینترنتی روی آورده و یا خانهنشین شدهاند. شمار زیادی از پرستاران نیز به کشورهای دیگر مهاجرت میکنند.
محمد شریفیمقدم دبیر کل خانه پرستار در یادداشتی که در روزنامه «اعتماد» منتشر شده با اشاره به موج گسترده مهاجرت پرستاران از ایران نوشته «برآوردهای شخصی و گزارشهای کاریابیها نشان میدهد که سالانه حدود ۳ هزار پرستار کشور را ترک میکنند. این مهاجرت عمدتا از طریق شرکتهای کاریابی یا بهصورت مستقیم اتفاق میافتد و آمار رسمی دقیقی از آن در دست نیست.»
محمد شریفی مقدم افزوده «افزایش هزینه صدور برگ صلاحیت حرفهای ۸-۷ میلیون تومان، توسط سازمان نظام پرستاری به منظور کنترل مهاجرت انجام شده، اما واقعیت نشان میدهد که تمایل پرستاران به خروج از کشور کاهش نیافته است.»
شریفی مقدم افزوده «پرستاران تازهفارغالتحصیل نیز ملزم به گذراندن دوره طرح دو ساله هستند که در آن مهارتهای بالینی را تجربه میکنند، زیرا آموزشهای دانشگاهی بیشتر جنبه تئوری دارد؛ علاوه بر این، بخشی از کادر پرستاری را نیروهای کمکپرستار و شرکتی تشکیل میدهند که ماندگاری آنها در حرفه کوتاه است.»
