رئیس انجمن روانپزشکان ایران با رد آمار سازمان بهزیستی درباره خودکشی در کشور، از افزایش «نگرانکننده» نرخ خودکشی در کشور خبر داده است.
وحید شریعت رئیس انجمن روانپزشکان ایران گفته دولت با پنهانکاری درباره آمار خودکشی، بحران را کوچک جلوه میدهد؛ در حالی که نرخ خودکشی در ایران طی سالهای اخیر چنان افزایش یافته که به میانگین جهانی رسیده و حتی از آن عبور کرده است.
وحید شریعت گفته «در حالیکه سازمان بهزیستی نرخ خودکشی در ایران را ۶ تا ۷ نفر در هر ۱۰۰ هزار نفر اعلام میکند، متخصصان این رقم را قدیمی و نادرست میدانند. آمارهای موجود غالباً غیررسمی و منتشرنشده نشان میدهد خودکشی طی یک دهه اخیر روندی شدیدا افزایشی داشته و نرخ آن از ۴/۷ در سال ۱۳۹۰ به حدود ۹/۷ نفر در سال ۱۴۰۳ رسیده است.»
رئیس انجمن روانپزشکان ایران تأکید کرده «محرمانهسازی دادهها نه تنها بحران را حل نمیکند، بلکه عمق بحران را پنهان میکند، مانع تصمیمگیری علمی میشود، و فرصت مداخله مؤثر را از نظام سلامت روان میگیرد.
جواد حسینی رئیس سازمان بهزیستی کشور سه روز پیش از کاهش نرخ خودکشی در کشور خبر داد. در حالی که سازمان جهانی بهداشت میانگین نرخ خودکشی در جهان را حدود ۱۰ نفر در هر ۱۰۰ هزار نفر اعلام کرده، سیدجواد حسینی رئیس سازمان بهزیستی در نشست خبری اخیر خود گفته نرخ خودکشی در ایران کمتر از میانگین جهانی و حدود ۶ تا ۷ نفر است
رئیس سازمان بهزیستی کشور همچنین مدعی اجرای طرحی شد که آمار خودکشی در ایران را نصف میکند: «در مراکز مشاوره در تهران طرحی را در حال انجام هستیم برای کسانی که خودکشی ناموفق داشتند یا زمینه خودکشی دارند و طرح ما اگر پیاده شود حداقل ۵۰ درصد، خودکشی کاهش پیدا خواهد کرد.»
آمار اقدام موفق و ناموفق به خودکشی در ایران دقیق نیست و همواره نسبت به درستی این آمار تردیدهایی وجود داشته است. بسیاری از خانوادهها موارد خودکشی عضو خانواده را پنهان کرده و گزارش نمیدهند. در برخی موارد نیز مرگ ناشی از خودکشی به عنوان مسمومیت یا موارد دیگر ثبت و گزارش میشود.
حمید یعقوبی، رئیس انجمن پیشگیری از خودکشی، سال گذشته اعلام کرد آخرین آمار رسمی کشور درباره خودکشی مربوط به قبل از سال ۱۴۰۱ است. به گفته او، بر اساس دادههای سال ۱۴۰۱، رتبه ایران در میان کشورهای جهان ۱۶۰ بوده است.
رئیس انجمن پیشگیری از خودکشی همچنین گفته بود در سال ۱۳۹۵ بیش از ۷۹ هزار نفر اقدام به خودکشی کردهاند و این رقم تا سال ۱۴۰۱ حدود ۵۱ درصد افزایش داشته است. طبق برآوردهای او، از سال ۱۳۹۹ تا ۱۴۰۳ سالانه حدود ۱۰ درصد به مرگهای ناشی از خودکشی اضافه شده است؛ به این ترتیب نرخ خودکشی از ۴/۷ نفر در هر ۱۰۰ هزار نفر در سال ۱۳۹۰ به ۸/۱ در سال ۱۴۰۱ و ۸/۹ در سال ۱۴۰۲ رسیده و در سال ۱۴۰۳ به ۹/۷ نفر افزایش یافته است.
دادههای بینالمللی نیز در سال ۲۰۲۳ نرخ خودکشی در ایران را حدود ۷ نفر در هر ۱۰۰ هزار نفر برآورد کردهاند؛ رقمی که نسبت به ۲۰۱۱ (۴/۷ نفر) افزایش قابل توجهی داشته و ایران را در رتبه ۱۴۰ جدول جهانی قرار داده است. گزارشهای داخلی نیز از ۷ هزار مرگ ناشی از خودکشی در سال ۲۰۲۴ خبر دادهاند؛ در حالی که این عدد در سال ۲۰۲۳ حدود ۶ هزار نفر بوده است.
گزارشهای پراکنده و آمارهای غیررسمی نیز بیانگر افزایش نرخ خودکشی، و همچنین کاهش سن اقدام به خودکشی در ایران طی سالهای گذشته است. از زنان خانهدار، نوجوانان، دانشجویان و کارگران و دیگر اقشار با تشدید بحرانهای اقتصادی و تشدید احساس ناکامی و ناامیدی اقدام به خودکشی میکنند.
از جمله در سالهای گذشته نرخ خودکشی در میان دانشجویان و تازه فارغالتحصیلان پزشکی با افزایش قابل توجهی روبرو بوده است.
بر اساس گزارشهای ثبت شده، در سال ۱۴۰۲ دستکم ۱۶ دستیار تخصصی پزشکی خودکشی کردهاند. نازیلا شاهمنصوری روانپزشک در شهریور ۱۴۰۳ گفته بود که فشار روانی بر پزشکان زن به مراتب بیشتر است. به گفته او، در میان ۱۳ مورد خودکشی ثبتشده در سال گذشته، ۱۱ نفر زن بودهاند. این در حالیست که بطور عمومی، خودکشی منجر به مرگ در مردان از زنان بیشتر است.
نازیلا شاهمنصوری گفته بود که پزشکان زن حدود ۱۲۰ درصد بیشتر از جمعیت عمومی زنان افکار خودکشی را تجربه میکنند، در حالیکه این درصد برای پزشکان مرد ۴۰ درصد است. این آمار نشان میدهد زنان پزشک به دلیل فشارهای کاری، مسئولیتهای چندگانه و چالشهای اجتماعی و حرفهای، در معرض آسیبهای روانی شدیدتری هستند و ضرورت اقدامات پیشگیرانه و حمایتهای مؤثر در سطح وزارت بهداشت و دانشگاههای علوم پزشکی بیش از پیش احساس میشود.
روزنامه «شرق» شهریور امسال و در آستانه ۱۰ سپتامبر، برابر با ۱۹ شهریورماه، به عنوان «روز جهانی پیشگیری از خودکشی» گزارش داد سال ۱۴۰۴، پزشکی در ایران با یک بحران خاموش آغاز شد: موج خودکشی پزشکان و رزیدنتها که در بسیاری موارد رسانهای نشد، اما فشارهای سنگین کاری، رقابتهای ناسالم و کمبود حمایتهای روانی، زندگی جوانترین اعضای جامعه پزشکی را تهدید میکند.
