همزمان با هشدار رافائل گروسی مدیرکل آژانس بینالمللی انرژی اتمی، درباره عدم دسترسی بازرسان آژانس به سایتهای هستهای بمباران شده در ایران و تکرار این نکته که جمهوری اسلامی درباره سرنوشت بیش از ۴۰۰ کیلوگرم اورانیوم ۶۰ درصدی پاسخگو نیست، «انستیتو مطالعات سیاست بینالملل» ایتالیا گزارش داد که با چراغ سبز علی خامنهای جمهوری اسلامی برنامه هستهای خود را به سمت تولید کلاهکهای هستهای فشرده برای موشکها هدایت کرده است.
خبرگزاری فارس وابسته به سپاه پاسداران این گزارش را «تکمیل اتهامزنی گروسی علیه ایران توسط موسسه ایتالیایی» دانست و نوشت: «این ادعا که هنوز سندی برای آن ارائه نشده است، بیش از هر چیزی به تنور اتهامزنی علیه کشورمان میدمد. اینکه اسرائیل پشت این اتهام زنی قرار داشته باشد یا نه؟ همانند آن است که بگوییم آیا رویکرد مخرب گروسی علیه برنامه هستهای کشورمان از سوی یک قدرت خارجی تلقین میشود یا نه؟»
وبسایت «یورونیوز» گزارش داده است، پس از جنگ ۱۲ روزه که صدمه جدّی به برنامه هستهای جمهوری اسلامی وارد کرد، گمانهزنیها درباره اینکه آیا رهبر جمهوری اسلامی مجوز توسعه سلاح هستهای را صادر کرده است یا نه، رو به افزایش است.
ارزیابی نهادهای اطلاعاتی آمریکا تا ماه اوت (مرداد و شهریور) همچنان این بود که علی خامنهای مجوز اجرای یک برنامه تسلیحات هستهای را صادر نکرده است با این حال، موسسه ایتالیایی مطالعات سیاست بینالملل (ISPI) این ماه گزارش داد که منابعش در تهران اکنون نشان میدهند خامنهای در ماه اکتبر (مهر و آبان) تصمیم گرفته است توسعه کلاهکهای فشرده برای موشکهای بالستیک را مجاز کند.
بر اساس تحلیل آیاسپیآی، تمامی منابعی که طی سالهای گذشته با آنها گفتوگو شده بود، پیشتر هرگونه اتخاذ چنین تصمیمی را رد میکردند.
تحلیل آیاسپیآی حاکی از آن است که تهران به این جمعبندی رسیده که سلاح هستهای، در صورت عدم تسلیم، تنها بازدارندگی واقعی در برابر اسرائیل و آمریکا خواهد بود. این اندیشکده همچنین به شایعاتی درباره وجود یک برنامه فوقمحرمانه غنیسازی در سایتهایی اعلامنشده و گزارشنشده به آژانس اشاره کرده است.
تولسی گبرد، مدیر اطلاعات ملی آمریکا در ماه مارس به کمیته اطلاعات سنای آمریکا گفته بود: «جامعه اطلاعاتی همچنان بر این باور است که ایران در حال ساخت سلاح هستهای نیست و رهبر جمهوری اسلامی، علی خامنهای، برنامه تسلیحات هستهای را که در سال ۲۰۰۳ متوقف کرده بود، دوباره مجاز نکرده است.»
با این حال گبرد میافزاید: «در یک سال گذشته شاهد فروریختن تابوی چنددههای در ایران درباره یاخت سلاحهای هستهای بودهایم؛ موضوعی که احتمالا حامیان سلاح هستهای را در درون ساختار تصمیمگیری ایران جسورتر کرده است.»
یورونیوز در ادامه مینویسد، هنوز گمانهزنیها زیاد و تایید نشده است اما آنچه تایید شده، پیشرفت سریع ایران در توان غنیسازی اورانیوم پیش از درگیری ژوئن است.
بر اساس گزارش آژانس بینالمللی انرژی اتمی، ایران تا ۱۳ ژوئن ۲۰۲۵، درست پیش از آغاز حملات اسرائیل، ۴۴۱ کیلوگرم اورانیوم با غنای ۶۰ درصد در اختیار داشت؛ بالاترین سطح غنیسازی در میان کشورهای فاقد سلاح هستهای.
اورانیوم با غنای ۶۰ درصد از نظر فنی به سطح ۹۰ درصدی مورد نیاز برای مواد شکافتپذیر تسلیحاتی بسیار نزدیک است.
آیاسپیآی میگوید گذار از غنیسازی ۶۰ درصد به ۹۰ درصد، در صورت وجود تعداد کافی سانتریفیوژهای پیشرفته عملیاتی، تنها چند هفته زمان میبرد.
اما ساخت کلاهکهای فشردهای که برای موشکهای دوربرد ایران مناسب باشند، چالشی بهمراتب پیچیدهتر است.
چالشهای فنی چیست؟
در حالی که ایران میتواند بهسرعت اورانیوم را تا سطح تسلیحاتی غنیسازی کند، توسعه کلاهکهای هستهای فشرده بسیار دشوارتر است.
آیاسپیآی به تجربه پاکستان اشاره میکند؛ کشوری که در مه ۱۹۹۸ پنج آزمایش هستهای انجام داد و دو روز بعد آزمایش کلاهک فشرده را نیز انجام داد.
پاکستان توانست بدون انجام آزمایشهای زنده میانی، کلاهکهای فشرده را توسعه دهد، اما این امر با تکیه بر ۲۴ آزمایش شبیهسازیشده از سال ۱۹۸۳ ممکن شد و با این حال ۱۵ سال زمان برد تا به یک طراحی عملیاتی برسد.
آیاسپیآی میگوید اگر خامنهای توسعه کلاهک را بر غنیسازی اولویت داده باشد، ممکن است به این دلیل باشد که غنیسازی سریع مواد شکافتپذیر، ایران را در شرایطی بسیار آسیبپذیر قرار میدهد.
با این حال، در نهایت مسیر غنیسازی و توسعه کلاهک باید به هم برسند، زیرا حتی برای آزمایشهای شبیهسازیشده نیز مواد در سطح تسلیحاتی لازم است.
در همین حال، بنا بر گزارشها کره شمالی همکاری خود با حکومت ایران در زمینه موشکهای بالستیک و طراحیهای پیشرفته را تشدید کرده است، هرچند اینکه آیا این همکاری شامل کلاهکهای هستهای فشرده نیز میشود یا نه، قابل تایید نیست.
کمال خرازی مشاور علی خامنهای پیشتر گفته بود جمهوری اسلامی ایران در صورت بروز «تهدیدی وجودی» دکترین هستهای خود را «اصلاح» خواهد کرد.
