روزنامه «اسرائیل هیوم» در گزارشی که یکشنبه ۲۲ فوریه (۳ اسفند) منتشر شد نوشت در بین اطرافیان دونال ترامپ بر سر ادامه مذاکره با جمهوری اسلامی اختلاف وجود دارد، در یک سو جرد کوشنر و استیو ویتکاف، نمایندگان ویژه ترامپ معتقدند هنوز -هرچند اندک- امکان دستیابی به توافق وجود دارد تا مانع از دستیابی رژیم ایران به سلاح هستهای شود و سوی دیگر، مارکو روبیو وزیر خارجه، پیت هگست وزیر جنگ و جیدی ونس معاون رئیسجمهور قرار دارند که «تغییر رژیم» در تهران را هدف راهبردی اصلی آمریکا میدانند.
در بالاترین سطوح دولت ایالات متحده بحثی در جریان است درباره اینکه آیا باید بدون دریافت یک پیشنهاد دقیق از جمهوری اسلامی ایران، مهلت بیشتری به آنها داده شود یا خیر؟ احتمال دارد عباس عراقچی وزیر خارجه جمهوری اسلامی، در ژنو با استیو ویتکاف فرستاده آمریکا، دیدار کند، اما همزمان با بحثهای داخلی در آمریکا درباره حمله نظامی، مقامهای واشنگتن پیشبینی کردهاند احتمال هرگونه انعطافپذیری رژیم ایران کمتر از حداقل خواستههای آمریکا خواهد بود.
با وجود این اختلاف نظر، به نظر میرسد دور بعدی مذاکرات حتی بدون ارائه یک پیشنهاد تفصیلی از سوی ایران از پیش، برگزار شود. عباس عراقچی گفته است ممکن است روز پنجشنبه در ژنو با استیو ویتکاف دیدار کند. روزنامه «اسرائیل هیوم» پیشتر گزارش داده بود که تهران درباره موضوع هستهای پیامی به واشنگتن فرستاده که آن را به جدول زمانی برای لغو تحریمها مرتبط کرده است.
یک مقام ارشد آمریکایی میگوید واکنش فوری آمریکا این بوده که خواستار «ارائه یک پیشنهاد جدی و دقیق از سوی ایران درباره پرونده هستهای شده» و در عین حال آمادگی برای مذاکره فوری درباره سایر مسائل را نیز اعلام کرده است. عراقچی از آن زمان گفته که در نشست بعدی، پیشنهادی انعطافپذیرتر و مفصلتر از پیشنهاد قبلی ارائه خواهد کرد.
بحث داخلی هم درباره این است که آیا باید ارائه پیشنهاد ایران پیششرط برگزاری هرگونه دیدار باشد یا نه، و همچنین چگونگی مدیریت مذاکرات درباره مسائل غیرهستهای. به نظر میرسد تصمیم در حال شکلگیری این است که این مذاکرات بهعنوان آخرین فرصت برای تهران جهت ارائه پیشنهادی قابل قبول برگزار شود.
اختلاف نظر در حلقه نزدیکان ترامپ
روزنامه «اسرائیل هیوم» از رویکردهای متفاوت در بین اطرافیان دونالد ترامپ گزارش داده است. در یک سو جرد کوشنر و استیو ویتکاف، نمایندگان ویژه ترامپ معتقدند هنوز -هرچند اندک- امکان دستیابی به توافق وجود دارد تا مانع از دستیابی رژیم ایران به سلاح هستهای شود و همچنین فعالیتهای آن در جبهههای دیگر [موشکی و منطقهای] را محدود کند.
در سوی دیگر، مارکو روبیو وزیر خارجه، پیت هگست وزیر جنگ و جیدی ونس معاون رئیسجمهور قرار دارند که تغییر رژیم در تهران را هدف راهبردی اصلی آمریکا میدانند. به ارزیابی آنان، احتمال دستیابی به توافقی پایدار بسیار پایین است و حتی در صورت حصول توافق، حکومت ایران آن را نقض خواهد کرد. گفته میشود ترامپ به این دیدگاه متمایل است، هرچند به ویتکاف و کوشنر اجازه داده تلاشهای دیپلماتیک را ادامه دهند.
به گفته مقام ارشد آمریکایی، برخی چهرههای بلندپایه در وزارت خارجه و وزارت جنگ از نحوه پیشبرد مذاکرات با ایران انتقاد کردهاند. آنها معتقدند برخلاف اظهارات ترامپ و دیگر مقامهای ارشد، نمایندگان ایران در مذاکرات درکی از جدیت تهدید نظامی و ابعاد پیامدهای حمله آمریکا ندارند.
این مقام گفت: «چنین قدرت نظامی عظیمی باید عراقچی را به میز مذاکره میآورد تا آماده گفتوگو درباره همه خواستههای آمریکا باشد، اما چنین اتفاقی نیفتاده است.»
او افزود برداشت در اتاق مذاکرات این است که این آرایش نظامی بیشتر بهعنوان اهرم فشار به کار میرود و در عمل میتوان با ویتکاف و کوشنر به توافق رسید و سپس آن را بهعنوان دستاورد به رئیسجمهور ارائه کرد. به گفته او، ترامپ همه دیدگاهها را شنیده و انتظار میرود ظرف ۲۴ ساعت آینده تصمیم بگیرد که آیا حتی بدون دریافت پیشنهاد تفصیلی از ایران، ویتکاف را به ژنو اعزام کند یا نه.
میان دیپلماسی و تهدید نظامی
ارزیابیها در اسرائیل و آمریکا حاکی از آن است که حتی اگر جمهوری اسلامی ایران در موضوع هستهای انعطاف بیشتری نشان دهد، بعید است به حداقل آستانه اعلامشده واشنگتن برسد. خودداری جمهوری اسلامی از مذاکره درباره سایر مسائل، احتمال حمله آمریکا حتی اگر در ابتدا محدود و در حد یک «شلیک هشدار» برای نشان دادن جدیت تهدیدهای ترامپ باشد را افزایش میدهد.
مقامهای آگاه از این مذاکرات معتقدند ایران تلاش خواهد کرد تا حد امکان زمان بخرد؛ هم برای آمادگی بهتر در برابر حمله احتمالی و هم با این امید که ترامپ به این نتیجه برسد که پیامدهای اقدام نظامی بیش از منافع آن است.
در همین حال، اطلاعات منتشرشده از داخل ایران از ادامه ناآرامیها در چندین نقطه کشور حکایت دارد. یکی از مراکز اصلی اعتراض، دانشگاهها هستند؛ جایی که دانشجویان تجمع کرده، علیه حکومت شعار داده و پلاکاردهایی در حمایت از تغییر و آزادی حمل کردهاند. کانونهای تنش دیگری نیز در شهرهای حاشیهای، در کردستان در شمال، در منطقه بلوچستان در شرق و سایر مناطق گزارش شده است.
