ایران روز پنجشنبه کشتی پشتیبانی «هوی چوان» را که متعلق به شرکت امنیت دریایی چینی «سینوگاردز مارین سکیوریتی» است، در نزدیکی تنگه هرمز توقیف کرد.
به گزارش وال استریت ژورنال؛ جمهوری اسلامی یک شناور پشتیبانی متعلق به یک شرکت امنیتی چینی را در نزدیکی تنگه هرمز توقیف کرد. اقدامی که بهنظر میرسد پیامی روشن در بر داشت. پیامی مبنی بر اینکه تهران حتی برای کشتیهایی که از سوی نزدیکترین حامی جهانیاش، یعنی چین، فعالیت میکنند نیز حاضر نیست حضور حفاظت مسلحانه را تحمل کند.
این نخستین مورد شناخته شده از توقیف یک کشتی متعلق به بخش امنیت خصوصی از زمان آغاز جنگ میان آمریکا و رژیم ایران بهشمار می رود. این اقدام همچنین در مقطعی حساس روی داده است.
شرکت مالک این شناور، «سینوگاردز مارین سکیوریتی»، اعلام کرد مقامهای جمهوری اسلامی روز پنجشنبه کشتی را توقیف کردند. درست در همان روزی که دونالد ترامپ، رئیس جمهوری آمریکا، در پکن با شی جین پینگ، رهبر چین، دیدار و گفتگو داشت.
جلب همکاری شی جین پینگ برای اعمال فشار بر ایران به منظور پذیرش شرایط صلح، یکی از محورهای اصلی دستور کار ترامپ بود.
تنها یک روز پیش از آن، یک نفتکش چینی اجازه پیدا کرده بود که از تنگه هرمز عبور کند. اقدامی که به گفته مقامهای حکومتی ایران، در چارچوب توافقی برای عبور برخی کشتیهای چینی از این آبراه راهبردی انجام شده بود.
صنم وکیل، مدیر برنامه خاورمیانه و شمال آفریقا در اندیشکده «چتهام هاوس»، در این باره گفته است: «اجازه عبور به کشتیهای تجاری در کنار توقیف شناورهای امنیتی، راهی است برای یادآوری به چینیها که کنترل تنگه هرمز در دست چه کسی است و آنها حتی نباید به ایجاد ساز و کار امنیتی مستقل، برای خود فکر کنند.»
کشتی توقیف شدهی «هوی چوان»، تحت پرچم هندوراس حرکت میکرد و در زمان توقیف، در نزدیکی دهانهی تنگه هرمز، در فاصله حدود ۳۸ مایل دریایی در شمال شرقی فجیره در امارات متحده عربی، لنگر انداخته بود.
شرکت «سینوگاردز» که در هنگکنگ به ثبت رسیده، اعلام کرد:« مقامهای ایرانی از این شرکت خواستهاند اسناد و مدارک و همچنین الزامات انطباق و بازرسیهای قانونی را ارائه دهد» و سپس کشتی «هوی چوان» را به آبهای ایران منتقل کردند.
بر اساس اطلاعات منتشرشده در وبسایت «سینوگاردز»، این شرکت خدمات محافظت مسلحانه برای کشتیهایی که از بندر فجیره و پنج نقطهی دیگر در آسیا و آفریقا حرکت میکنند، فراهم می سازد.
در یکی از ویدئوهای منتشرشده در وبسایت این شرکت، دو تن از نیروهای «سینوگاردز» با یک قایق تندرو به یک نفتکش در دریای عمان نزدیک میشوند. نفتکشی که نام و نشان «کاسکو شیپینگ»، غول دولتی کشتیرانی چین، بر بدنه آن دیده میشود.
این دو نفر که در ویدئو بهعنوان نظامیان پیشین اهل نپال و اوکراین معرفی شدهاند، سلاحهای تهاجمی «ای. کی۴۷»، مهمات، جلیقههای ضد گلوله و کلاه خودهای نظامی به همراه دارند.
محدودیتهای مربوط به حمل و نگهداری سلاح در بنادر حاشیه خلیج فارس و دریای عمان باعث شده شرکتهای امنیت دریایی ناچار شوند تسلیحات خود را در «زرادخانههای شناور» در آبهای آزاد نگهداری کنند.
در یکی از تصاویر منتشرشده در وبسایت «سینوگاردز»، دهها قبضه سلاح تهاجمی در عرشهی یکی از این شناورهای موسوم به زرادخانه شناور دیده میشود.
شرکت «سینوگاردز» در سال ۲۰۱۳ توسط ماریو یون ژو تأسیس شد. فردی که بر اساس صفحه لینکدین خود، حقوق کشتیرانی را در دانشگاه دریایی شانگهای خوانده و پیشتر مدیرعامل یک شرکت امنیتی پیمانکار در عراق بوده است.
ژو از اظهار نظر دربارهی اینکه آیا کشتی «هوی چوان» هنگام توقیف بهعنوان یک «زرادخانه شناور» فعالیت میکرد یا نه، خودداری کرد.
او به روزنامه وال استریت ژورنال گفت: «سینوگاردز، در چارچوب مجوزهای قانونی کشورهای صاحب پرچم و الزامات مقرراتی مرتبط با حوزه عملیاتی خود فعالیت میکند.»
بر اساس پایگاه اطلاعاتی کشتیرانی «اکواسیس»، شرکت «سینوگاردز» مالک شناور دیگری به نام «سانی اوشن» نیز هست. یک زرادخانهی شناور ثبت شده در هندوراس که در سال ۲۰۲۴ توانست حملهی شبه نظامیان حوثی یمن را در دریای سرخ دفع کند.
تحلیلگران میگویند حضور هر نوع کشتی خارجی حامل سلاح در نزدیکی آبهای ایران، آن هم در شرایط جنگی، به احتمال زیاد سوءظن مقامهای جمهوری اسلامی را برمی انگیزد.
کریستوفر اسپیرین، استاد مطالعات دفاعی در کالج نیروهای مسلح کانادا، میگوید ممکن است رژیم ایران نه تنها نسبت به مأموریت مشخص خدمه این کشتی حساس بوده باشد، بلکه نگران آن بوده که حضور چنین شناوری، دیگران را نیز به ایجاد سازوکارهای امنیتی مشابه تشویق کند.
سخنگوی وزارت خارجه چین از اظهار نظر دربارهی این ماجرا خودداری کرد و تنها گفت:« که هیچ شهروند چینی در میان خدمه کشتی «هوی چوان» حضور نداشته است.»
همزمان، سخنگوی نمایندگی جمهوری اسلامی ایران در سازمان ملل متحد در نیویورک نیز به درخواست رسانهها برای اظهارنظر پاسخی نداد.
کاخ سفید اعلام کرد:« دونالد ترامپ و شی جین پینگ در جریان دیدار خود در پکن توافق کردهاند که تنگه هرمز باید یک آبراه آزاد باقی بماند و حکومت ایران نباید بتواند برای استفاده از مسیرهای کشتیرانی در این منطقه، از کشتیها پول یا عوارض دریافت کند.»
تیموتی هیث، بنیانگذار شرکت پژوهشی دفاعی «پرسپتوم»، میگوید: «هرچند این احتمال وجود دارد که دیپلماتهای چینی برای آزادی کشتی «سینوگاردز» با مقامهای رژیم ایران وارد رایزنی شوند، اما این رویداد از نگاه پکن به احتمال زیاد هنوز در حد یک بحران بزرگ یا رویارویی جدی تلقی نمیشود.»
شرکت «سینوگاردز» در مطالب تبلیغاتی خود تأکید میکند که هیچ وابستگی به دولت یا نیروهای نظامی ندارد، هرچند در فهرست مشتریان آن نام چندین گروه بزرگ و راهبردی وابسته به دولت چین، از جمله شرکتهای دولتی کشتیرانی، دیده میشوند.
چین بهطور سنتی اجازه نمیداد شرکتهای امنیتی خصوصی به سلاح دسترسی یا از تسلیحات استفاده کنند و ارتش این کشور نیز، برخلاف نیروی دریایی آمریکا، سابقهای طولانی در عملیات گسترده امنیتی در سراسر جهان نداشته است.
به گفتهی تیموتی هیث، این وضعیت حدود سال ۲۰۱۰ و همزمان با اوجگیری دزدی دریایی سومالی برای شرکتهای کشتیرانی چینی به مشکلی جدی تبدیل شد. از همین رو، پکن با وضع مقررات و دستورالعملهای سختگیرانه، اجازهی تأسیس شرکتهای امنیتی خصوصی را صادر کرد.
هیث گفته: «شرکتهای بزرگ برای تأمین امنیت فعالیتهای خود در نقاط مختلف جهان، بهویژه شرکتهای دولتی چین، عمدتا به این مؤسسات امنیتی خصوصی تکیه کردهاند.»
او همچنین افزوده:« برخی از این شرکتهای امنیتی در اصل توسط خود شرکتهای کشتیرانی ایجاد شدهاند و اکنون دهها شرکت از این نوع در حال فعالیت هستند.»
الساندرو آردوینو، پژوهشگر وابسته در «اندیشکده دفاعی خدمات متحد سلطنتی» مستقر در لندن، میگوید:« بازیگران خصوصی امنیتی چین از نهادهایی حاشیهای به ابزاری مهم در ساختار مدیریت ریسک فرا مرزی پکن تبدیل شدهاند.»
با این حال، حضور شرکتهای امنیتی خصوصی چین بسیار محتاطانهتر از گروه «واگنر» روسیه بوده است. گروهی که در بخشهایی از آفریقا عملا بهعنوان بازوی غیررسمی ارتش روسیه عمل میکرد. یا شرکت آمریکایی «بلک واتر» که پشتیبانی لجستیکی مداخلات نظامی ایالات متحده در خارج از کشور را برعهده داشت.
آردوینو میگوید: «پکن همچنان بهشدت نسبت به واگذاری ابزار خشونت و عملیات مسلحانه به نهادهایی خارج از کنترل حزب کمونیست بدبین و محتاط است.»
منبع: وال استریت ژورنال
نوشته: بنوا فوکون و جیمز تی. آردی
ترجمه: کیهان لندن
