هشتاد و چهار روز از قطع اینترنت در ایران گذشته است و دامنه خسارتهای ناشی قطع اینترنت با افزایش روبرو شده است.
«نتبلاکس» که وضعیت کیفیت اینترنت در ایران را گزارش میدهد روز جمعه اول خردادماه ۱۴۰۵ اعلام کرده قطع گسترده اینترنت در ایران وارد هشتادوچهارمین شده است.
«نتبلاکس» افزوده با ادامه این وضعیت، شکافهای اجتماعی و اقتصادی عمیقتر میشود و هر ساعت از قطع اینترنت، ارتباط با جهان خارج را بیش از پیش به جایگاه، همراهی با حاکمیت و برخورداری از امتیاز وابسته میکند.
در روزهای اخیر برخی شهروندان توانستهاند با خرید فیلترشکن به اینترنت جهانی دسترسی پیدا کرده و پس از هفتهها در شبکههای اجتماعی حاضر شوند. با اینهمه هزینه میلیونی فیلترشکن با بودجه و درآمد اکثر خانوارها همخوانی ندارد و در نتیجه همچنان دهها میلیون نفر از ساکنان ایران از دسترسی به اینترنت جهانی محروم هستند.
با گذشت دو هزار ساعت از قطع اینترنت جهانی در ایران به نظر میرسد جمهوری اسلامی برنامهای برای اتصال دوباره اینترنت ندارد. در همین رابطه علی یزدیخواه نایب رئیس کمیسیون فرهنگی مجلس شورای اسلامی میگوید که «مسئولان به این نتیجه رسیدهاند که وصل کردن اینترنت به صلاح همه نیست و اینترنت بینالمللی در حال حاضر بازگشایی نخواهد شد.»
این نماینده مجلس شورای اسلامی با بیان اینکه «قطع اینترنت از دستورات و اختیارات شورای عالی امنیت ملی است» گفت به علت خطرات امنیتی و تهدید شخصیتها نهادهای بالادستی نیازی به باز کردن اینترنت ندارند.
این در حالیست که کارشناسان امنیت شبکه بارها توضیح دادهاند که اینترنت ملی که به عنوان شبکه داخلی اینترنت در حال حاضر مورد استفاده قرار دارد بیش از اینترنت جهانی خطرات و تهدیدهای امنیتی دارد.
از سوی دیگر اینترنت جهانی که قرار بود با اجرای طرح اینترنت طبقاتی و عرضه «اینترنت پرو» در اختیار کسب و کارها قرار بگیرد اکنون در بازار سیاه و توسط اپراتورهای اینترنت در ایران با قیمت بالا به فروش میرسد و در نتیجه دسترسی به اینترنت جهانی غیرممکن نیست و تهدیدهای امنیتی مورد ادعای حکومت نیز همچنان پابرجاست.
در آنسو اما قطع بودن اینترنت جهانی و هزینه بالای «اینترنت پرو» سبب شده هدف عرضه اینترنت که «کاهش خسارت ناشی از قطع اینترنت جهانی برای کسب و کارها» بود عملی نشود و همچنان دامنه خسارت اقتصادی ناشی از قطع اینترنت در حال گسترش است.
علیرضا نوین نماینده تبریز در مجلس شورای اسلامی در اینباره گفته اگر مسئولان به این نتیجه رسیدهاند اینترنت بینالملل را با احراز هویت در اختیار کسبوکارها قرار دهند، این اقدام باید با قیمتگذاری منطقی همراه باشد.
نماینده تبریز در مجلس شورای اسلامی گفته «اینکه هر گیگ اینترنت بهجای حدود پنج هزار تومان با قیمتی در حدود چهل هزار تومان عرضه شود، قابل توجیه نیست و چنین اختلاف قیمتی فشار مضاعفی بر فعالان اقتصادی و کسبوکارهای اینترنتی وارد میکند. اینکه وزارت ارتباطات به جای اصلاح روندها، مدافع این نوع قیمتگذاری باشد، به نوعی طنز تلخ مدیریتی محسوب میشود.»
خسارت ناشی از قطعی یا اختلال اینترنت به اقتصاد دیجیتال ایران روزانه بین ۳ تا ۸ هزار میلیارد تومان برآورد میشود. این رقم، علاوه بر زیان مستقیم کسبوکارهای آنلاین، شامل آسیب به زنجیره تامین، خدمات عمومی و فروشگاههای سنتی وابسته به پلتفرمهای دیجیتال است و عواقبی چون بیکاری و افت سرمایهگذاری را به همراه دارد.
مهدی امیدوار، سخنگو و خزانهدار اتاق اصناف ایران، هفته جاری در گفتگو با وبسایت «خبرآنلاین» گفته که با توجه به سهم ۵ درصدی اقتصاد دیجیتال از تولید ناخالص داخلی، خسارت ناشی از خاموشی اینترنت رقمی مافوق تصور است.
مهدی امیدوار افزوده «در شرایطی که کشورهای در حال توسعه به دنبال گسترش اقتصاد دیجیتال هستند تا بتوانند از مزایای آن به صورت کامل بهرهمند شوند، قطعی اینترنت در ایران، حرکت اقتصاد دیجیتال را به شکل گستردهایی متوقف کرده است.»
او با بررسی تجربه کشورهای دیگر، مالزی را بهعنوان نمونهای عنوان کرده که دولت آن با ایجاد پهنای باند سرعت بالا و زیرساختهای بینالمللی از کسبوکارها حمایت میکند. یا مثلا در آلمان، فراهم کردن زیرساختهای دیجیتال یکی از شروط اساسی برای توسعه هر نوع فعالیت اقتصادی محسوب میشود.
سخنگو و خزانهدار اتاق اصناف ایران اینترنت در دنیای امروز را «بخش لاینفک زندگی و معیشت کسبوکارها و فعالان اقتصادی خوانده و گفته «هر فعال اقتصادی، بسته به نوع فعالیت و میزان استفاده از اینترنت، بر آن ارزشگذاری کرده و حیات و ممات فعالیت خود را بر اساس آن پیشبینی میکند.»
جدا از کسبوکارهایی که مستقیما در بستر اقتصاد دیجیتال ایران فعال هستند، بخشهای دیگر نیز بهعلت قطع اینترنت با مشکلات روبرو هستند.
دکتر حسن حسینی، عضو هیئت مدیره انجمن آزمایشگاههای استان تهران و مسئول روابط عمومی و سخنگوی انجمن گفته مسئله قطعی اینترنت بینالمللی مشکلات زیادی را برای خدمترسانی در حوزه آزمایشگاهی ایجاد کرده چون دسترسی به سایتهای علمی محدود برای تشخیص بهتر و پیدا کردن پاسخ برخی موارد خاص، همچنین راه ارتباطی با آزمایشگاههای خارجی بسته شده است.
وبسایت «زومیت» هم گزارش داده قطع مکرر و طولانیمدت اینترنت فقط اقتصاد دیجیتال را فلج نکرده، بلکه عاملیت اجتماعی و استقلال شکننده زنان، بهویژه در مناطق محروم را به محاق برده است.
«زومیت» تأکید کرده که تداوم قطع اینترنت و اعمال محدودیتهای گسترده، زنان ایرانی، بهویژه در مناطق کمبرخوردار، یکی از مهمترین سنگرهای توانمندسازی خود را از دست دادهاند.
این گزارش افزوده تصور کنید زنی در یک روستای دورافتاده، تمام ارتباطش با بازار فروش، استقلال مالی و عاملیت اجتماعی به یک صفحه نمایش چند اینچی گره خورده است. حالا، با فشردن یک دکمه، این صفحه خاموش میشود. آنچه در تاریکی این قطع اینترنت گم میشود، صرفا چند مگابایت داده یا یک ویترین مجازی نیست؛ بلکه یک شریان حیاتی است که زنان در چند سال اخیر با چنگ و دندان برای بقا و اثبات عاملیت خود ساخته بودند.
نفیسه آزاد، جامعهشناس، در گفتگو با «زومیت» گفته «در شرایط فعلی زنان بهخاطر سرمایه اقتصادی کمتری که دارند کمتر میتوانند برای دسترسی به اینترنت هزینههای هنگفت بپردازند و چون مشارکتشان در اقتصاد رسمی بسیار پایین است احتمال کمتری دارد که دسترسیهای ویژه (اینترنت پرو) هم پیدا کنند. از سوی دیگر، شکاف جنسیتی دیجیتال در این آنقدر زیاد هست که به شکل معناداری از همان بازار طبقاتی که بزرگواران ایجاد کردهاند جا میمانند.»
