به گزارش خبرگزاری رویترز، برای نخستین بار از آوریل (فروردین) گذشته، قیمت نفت خام ایران در بازارهای جهانی با تخفیف سنگین روبرو شده و درآمدهای ارزی جمهوری اسلامی از صادرات نفت تحریمی به شدت کاهش یافته است.
بر اساس آمار مؤسسه بینالمللی «کپلر»، علیرغم کاهش شدید عرضه و محاصره دریایی آمریکا، قیمت نفت سبک ایران با کاهش شدید تقاضا از سوی پالایشگاههای مستقل چین (تیپاتها) مواجه شده و اکنون با تخفیف ۵۰ سنت تا یک دلار زیر قیمت شاخص نفت برنت عرضه میشود؛ رقمی که در ماههای گذشته با سود مثبت یک تا ۲ دلار فروخته میشد.
همزمان، دادههای کلیدی نشان میدهند صادرات واقعی نفت ایران در ماه مه (اردیبهشت) تحت تأثیر کارزار خشم اقتصادی که با محاصره دریایی بنادر جنوبی ایران توسط ارتش ایالات متحده در جریان است، به کف بیسابقه ۲۶۰ هزار بشکه در روز رسیده است. بر اساس این گزارش همزمانیِ «سقوط حجم صادرات» و «ارزانفروشی اجباری»، درآمدهای ارزی جمهوری اسلامی را با یک چالش فوقالعاده جدی روبرو میکند.
بر اساس این دادههای شرکتهای بینالمللی ردیابی نفتکشها تحویل روزانه نفت ایران به چین در ماه گذشته به حدود یک میلیون و ۱۰۰ هزار بشکه کاهش یافته است. همچنین بارگیری نفت از بنادر ایران از زمان آغاز محاصره دریایی جمهوری اسلامی توسط آمریکا به حدود ۳۰۰ هزار بشکه در روز سقوط کرده و صادرات نفت به بازارهای خارجی نیز بین ۱۲۰ تا ۲۶۰ هزار بشکه در روز برآورد میشود.
این در حالی است که صادرات نفت ایران در سال گذشته به طور متوسط حدود یک میلیون و ۶۰۰ هزار بشکه در روز بود و در ماههای ابتدایی سال جاری حتی به مرز دو میلیون بشکه در روز نیز رسیده بود.
کاهش شدید صادرات باعث شده جمهوری اسلامی برای حفظ عرضه به مشتریان چینی، بیش از گذشته به ذخایر نفت شناور خود در آبهای آسیایی متکی شود. برآوردهای شرکت ردیابی انرژی «کپلر» نشان میدهد حجم نفت ذخیرهشده ایران روی نفتکشها در شرق آسیا از حدود ۱۳۰ میلیون بشکه به ۷۹ میلیون بشکه کاهش یافته است.
خبرگزاری رویترز با اعلام خبر تخفیف ویژه جمهوری اسلامی برای صادرات نفت تحریمی به چین نوشته که پس از آغاز جنگ ۴۰ روزه و انسداد تنگه هرمز و افزایش قیمت جهانی نفت، تخفیفهای نفتی ایران متوقف شده بود. پیشتر برآوردهای کپلر نشان میداد میزان تخفیف نفت ایران در ماههای پایانی سال گذشته گاهی به بیش از ۱۰ دلار در هر بشکه میرسید.
گزارشها همچنین حاکی است پالایشگاههای کوچک و مستقل چین که اصلیترین خریداران نفت ایران هستند، به دلیل افزایش قیمت نفت در بازارهای جهانی با ظرفیت پایینتری فعالیت میکنند و تمایل کمتری به خرید محمولههای جدید دارند.
در آنسو واردات کلی نفت چین نیز به شدت کاهش یافته است. بر اساس آمارها، واردات نفت این کشور در ماههای مارس و آوریل حدود ۲۰ درصد و در ماه مه نزدیک به ۵۰ درصد افت کرده است. دادههای کپلر نیز نشان میدهد واردات نفت چین از ایران در ماه گذشته نسبت به آوریل ۱۸ درصد و نسبت به مارس ۳۶ درصد کاهش یافته است.
موسسه «مکنزی» نیز در گزارشی اعلام کرده محاصره دریایی بنادر جنوبی ایران از سوی ارتش ایالات متحده به شدت بر ریزش صادرات و حتی تولید نفت خام در ایران موثر بوده و تولید نفت خام و میعانات گازی ایران با کاهش ۶۰۰ هزار بشکهای در روز مواجه شده است.
خبرگزاری «بلومبرگ» نیز ماه گذشته گزارش داد بارگیری نفت از پایانه اصلی صادرات نفت ایران در جزیره خارک متوقف شده است. این گزارش افزوده بود ظرفیت مخازن ذخیره نفت نیز در حال پر شدن است و در صورت تکمیل ظرفیت، ایران ممکن است ناچار به کاهش تولید نفت شود.
سپاه پاسداران انقلاب اسلامی از نهم اسفندماه و ساعاتی پس از آغاز جنگ اسرائیل و آمریکا با جمهوری اسلامی اقدام به انسداد تنگه هرمز کرد. توقف و اختلال در حملونقل دریایی از این تنگه اقتصاد جهان را به شدت متأثر و سبب کاهش عرضه و افزایش قیمت انرژی، سوخت و کالاهای دیگری از جمله کود و آلومینیوم در بازارهای جهانی شد.
عملیات معروف به «خشم اقتصادی» با دستور دونالد ترامپ و با هدف فشار به جمهوری اسلامی برای بازگشایی تنگه هرمز از ۲۴ فروردین با محاصره دریایی بنادر جنوبی ایران توسط ارتش ایالات متحده آغاز شد.
اسکات بسنت، وزیر خزانهداری آمریکا، چند روز پس از آغاز محاصره دریایی بنادر جنوبی ایران گفت این اقدام سبب پر شدن ذخایر نفت میشود و در نهایت به بسته شدن چاههای نفت و گاز ایران منجر خواهد شد.
رابین میلز، پژوهشگر «مرکز سیاست انرژی جهانی» در دانشگاه کلمبیای آمریکا، نیز چند روز پس از آغاز محاصره دریایی بنادر ایران نوشته بود این اقدام درآمدهای نفتی جمهوری اسلامی را بهشدت کاهش میدهد، به اقتصاد و بودجه دولت آسیب میزند و ممکن است تهران را وادار به دادن امتیاز در مذاکرات کند.
