بازارهای جهانی روز چهارشنبه ۱۷ تیرماه ۱۴۰۵ به تشدید تنشها در خاورمیانه با حملات جمهوری اسلامی به سه کشتی خارجی در تنگه هرمز و حملات متقابل ایالات متحده به تأسیسات نظامی در جنوب ایران واکنش نشان دادند؛ قیمت نفت با افزایش روبرو شد و بازارهای سهام ریزش کردند.
در نخستین ساعت بازگشایی بازارهای جهانی در بامداد دوشنبه هشتم ژوئیه ۲۰۲۶ برابر با ۱۷ تیرماه ۱۴۰۵ هر بشکه نفت برنت با افزایش ۵/۳ درصدی در سطح ۷۶/۲۵ دلار معامله شد. همچنین در معاملات آتی نفت خام وست تگزاس اینترمدیت، قیمت هر بشکه نفت با ۵ درصد افزایش به ۷۲/۲۸ دلار در هر بشکه افزایش یافت.
تشدید تنشهای نظامی در تنگه هرمز و نگرانی درباره محدودیت دوبارهی حملونقل دریایی در این تنگه که بهطور مستقیم در عرضه نفت در بازارهای جهانی اثرگذار است علت افزایش قیمت نفت طی ساعات گذشته بوده است.
پس از حملات ساعات گذشته جمهوری اسلامی به سه کشتی تجاری در تنگه هرمز، فرماندهی مرکزی ایالات متحده (سنتکام) حکومت ایران را به نقض آتشبس متهم کرد و هدف حملات متقابل که دهها هدف نظامی در جنوب ایران صورت گرفته را تحمیل «هزینههای سنگین» به تهران عنوان کرد.
از سوی دیگر واشنگتن، همزمان تعلیق تحریمهای نفتی ایران که یکی از بندهای تفاهمنامه اخیر امضا شده با جمهوری اسلامی بود را لغو کرد. وزارت خزانهداری آمریکا سهشنبه ۱۶ تیر ۱۴۰۵ به وقت محلی با انتشار بیانیهای اعلام کرد مجوز قبلی درباره تولید، فروش و انتقال نفت خام، محصولات پتروشیمی و فرآوردههای نفتی با منشاء ایرانی را لغو کرده و یک دوره ۱۰ روزه برای پایاندادن به معاملات قبلیِ مجازشده در نظر گرفته است.
وبسایت «اکسیوس» نیز به نقل از یک مقام آمریکایی نوشته تفاهمنامه میان آمریکا و جمهوری اسلامی کاملا بر پایه «اقدام در برابر اقدام» تنظیم شده و حکومت تهران تنها در صورتی از مزایای آن بهرهمند خواهد شد که به تعهدات خود عمل کند و رفتار مورد انتظار واشینگتن را نشان دهد.
این در حالی است که قیمت نفت در ماه ژوئن، پس از امضای تفاهمنامه میان جمهوری اسلامی و آمریکا بر سر چارچوب یک توافق صلح و بهبود شرایط تردد کشتیها در تنگه هرمز، به پایینترین سطح خود از پیش از آغاز جنگ رسیده بود؛ اکنون در حالی آینده این توافق و روند مذاکرات میان دو کشور با تردید روبهرو شده که بسیاری از تحلیلگران پیشتر نیز بر شکننده بودن تفاهم تأکید کرده بودند.
تحلیلگران بانک اوسیبیسی نیز تأکید کردهاند نگرانیهای تازه درباره ریسک عرضه در خاورمیانه، تأثیر تصمیم اخیر اوپکپلاس برای افزایش تولید را تا حد زیادی خنثی کرد و بار دیگر عامل اصلی جهتگیری بازار نفت شد.
از سوی دیگر در پی آغاز دوباره درگیری نظامی در خاورمیانه، بازارهای سهام آسیا تحت تأثیر نگرانی سرمایهگذاران نزولی شد.
وبسایت «اینوستینگ» گزارش داده اغلب بورسهای آسیا روز چهارشنبه ۱۷ تیرماه ۱۴۰۵ با ریزش همراه شدند زیرا سرمایهگذاران پس از کاهش سهام شرکتهای نیمههادی در روزهای اخیر، نسبت به سهام مرتبط با هوش مصنوعی محتاطتر عمل کردند. بر اساس این گزارش افزایش قیمت نفت و تشدید تنشهای ژئوپلیتیکی نیز فضای احتیاطی در بازارها را تقویت کرده است.
همزمان، بازارهای سهام اروپا نیز متأثر از تنشهای نظامی در تنکه هرمز با روندی کاهشی فعالیت روز چهارشنبه را آغاز کردند. در این میان سهام شرکتهای اتومبیلسازی و شرکتهای هواپیمایی به علت افزایش قیمت نفت که سبب افزایش قیمت سوخت خواهد شد و تهدید اختلال در زنجیره تأمین به علت اختلال در حملونقل دریایی در تنگه هرمز، با ریزش ارزش روبرو شد. سهام بانکها نیز متأثر از شرایط ژئوپلیتیکی خاورمیانه کاهش یافت.
گزارش ساعات گذشته نشان میدهد در نخستین ساعات بازگشایی بازار سهام اروپا در بامداد چهارشنبه شاخص فراگیر «استاکس ۶۰۰» اروپا ۰/۶ درصد کاهش یافت. سهام شرکتهای هواپیمایی از جمله «ایر فرانس»، «ویز ایر» و «لوفتهانزا» نیز با افزایش بهای نفت و نگرانی از پیامدهای تنشهای ژیوپلیتیک، ریزش کرد.
قابل توجه اینکه بازار بورس تهران در آغاز معاملات روز چهارشنبه با افزایش ۶ هزار واحدی به ۵ میلیون و ۳۱۷ هزار واحد رسید؛ رشد شاخص بورس ایران در حالیکه بار دیگر آژیر خطر جنگ نظامی به صدا درآمده است بیانگر دخالت مستقیم حکومت در این بازار است. با اینهمه در ورند معاملات امروز خروج پول حقیقی از بازار بیانگر واکنش سرمایهگذاران به اخبار از سرگیری حملات نظامی بود.
