روزنامه «اسرائیلهیوم» در مقالهای تحلیلی که ۱۸ تیرماه ۱۴۰۵ منتشر شد، نوشت دولت آمریکا، اسرائیل و برخی کشورهای منطقه در حال بررسی گزینههای موجود برای اقدام و همچنین امکان سرنگونی حکومت ایران و فراهم کردن شرایط لازم برای تحقق این هدف هستند، حتی اگر این روند طولانی باشد. یکی از نتیجهگیریهای اصلی این است که برای پیشبرد چنین هدفی باید محاصره اقتصادی جمهوری اسلامی هرچه سریعتر از سر گرفته شود.
در طول یک ماه گذشته، نهادهای امنیتی اسرائیل تلاش کردند سناریویی پیدا کنند که در آن شاید از وضعیت وخیم رژیم ایران، نتیجهی مثبتی به دست بیاید. آنها بارها فکر کردند، همه جوانب را سنجیدند و در نهایت گفتند: شاید در ایران فردی مانند انور سادات ظهور کند؛ کسی که از برنامه موشکی و هستهای دست بکشد، به اسرائیل پیشنهاد صلح بدهد و به آمریکا همکاری اقتصادی عرضه کند. امید آنها تا این اندازه کمرنگ بود. یکی از نزدیکان دونالد ترامپ نیز حرف مشابهی زده بود: او تلاش کرده بود طرفین ایرانی را قانع کند که بجای کسب درآمد از اخذ عوارض از نفتکشهایی که از تنگه هرمز عبور میکنند، با کنار گذاشتن برنامه هستهای و لغو تحریمها میتوانند سود هنگفتی از صادرات نفت به دست آورند.
اما برخلاف انتظار همه، معلوم شد که هنوز نه «ساداتی» در جمهوری اسلامی پیدا شده که خواهان صلح حبشد و نه «روزولتی» که مشتاق توسعه اقتصادی باشد. تندروها، طبق معمول، پیروز شدند. آنها گزارشهای رسانههای آمریکایی و اسرائیلی درباره «پیروزی عظیم و تاریخی» خود را باور کرده و با تکبّر به رفتار خود ادامه دادند و بقیه ماجرا خودبهخود رقم خورد و تحریمها حتی پیش از آنکه نخستین محموله نفت ایران به مقصد برسد، دوباره بازگشتند.
در بخش دیگری از این مقاله آمده، البته نباید بیش از حد تحت تأثیر سخنان دونالد ترامپ درباره «پایان تفاهمنامه» قرار گرفت؛ همانطور که ماه گذشته نیز نباید سخنان او درباره صلح با رژیم ایران بیش از اندازه جدی تلقی میشد. اکنون که غبار رویدادهای ماههای اخیر فرو نشسته، چشمانداز روشن است: توافقی که برنامه هستهای رژیم ایران را برچیند، در کار نخواهد بود؛ بازگشت کامل جنگ نیز بسیار بعید به نظر میرسد؛ و اسرائیل ممکن است به شکلی عجیب و ناخواسته به سناریوی مطلوب خود برسد: نه جنگ و نه توافق! یعنی ادامه تحریمها و محاصره اقتصادی به گونهای که اقتصاد ایران را آهسته اما پیوسته فرسوده کند و در نهایت فرو بپاشاند. مقامات ارشد امنیتی اسرائیل معتقدند اگر آمریکا بر این مسیر پافشاری کند، این روند تا پایان سال ۲۰۲۶- یا شاید چند ماه بعد- به فروپاشی حکومت ایران خواهد انجامید.
اما همچنان این پرسش باقی است که ترامپ چه خواهد کرد. این هفته در دفتر نخستوزیر اسرائیل، پیش از سفر برنامهریزیشده وی در هفته آینده به واشنگتن، زنگ خطر به صدا درآمد. در حالی که در شرایط عادی، هر دیدار از کاخ سفید، به ویژه با چنین رئیسجمهوری، یک موفقیت تضمینشده محسوب میشود: تسلط بر فضای خبری و نمایشهای رسانهای مطلوب در عرصهای که نتانیاهو در آن مهارت دارد؛ یعنی دیپلماسی.
