مهدی پازوکی اقتصاددان و استاد دانشگاه با تأکید بر اینکه اقتصاد ایران میان تورم مزمن و خطر ابرتورم گرفتار شده، گفته تندروی داخلی و فشار خارجی نسخه خطرناک اقتصاد ایران است و در صورت تداوم شرایط کنونی بروز ابَر تورم و عبور نرخ تورم سالانه از ۶۰۰ درصد وجود دارد.
مهدی پازوکی در گفتگو با وبسایت «فرارو» وضعیت اقتصاد ایران را بحرانی و بروز ابَر تورم را محتمل دانست. او توضیح داد: «ادامه تنشهای خارجی، کاهش درآمدهای نفتی و ناترازی بودجه» تورم اقتصاد ایران را به شدت افزایش داده و در چنین شرایطی ادامه جنگ، تحریم، کاهش صادرات نفت و رشد کسری بودجه، تورم را به سوی ابَر تورم سوق خواهد داد.»
مهدی پازوکی گفته: «در حال حاضر ما با مشکل فروش نفت و تأمین مالیات مواجه هستیم. همچنین فعالیت بنگاههای اقتصادی کاهش پیدا کرده و صادرات کمتری داریم. بنابراین تأمین بودجه با مشکلات جدی مواجه است و مشکل بودجه نیز به مشکل تورم منتهی میشود. مجموعه ناترازیها و سیاستهایی که تنش با غرب را تشدید میکند، باعث میشود اگر هرچه سریعتر مشکلات را حل نکنیم، به سمت ابرتورم حرکت کنیم.»
این اقتصاددان هشدار داده: «اگر مسئله ابرتورم مدیریت نشود، ممکن است به سمت تورم سالانه بالای ۶۰۰ درصد حرکت کنیم. در چنین وضعیتی ارزش پول ملی به شدت سقوط میکند و ریال آنقدر تضعیف میشود که ممکن است به وضعیتی شبیه برخی تجربههای تورمی در ونزوئلا و آرژانتین برسیم.»
به گفته این استاد دانشگاه، «منابع ارزی کاهش پیدا کرده و دولت حتی برای تأمین ارز کالاهای اساسی و دارو با محدودیت مواجه شده است و پرهیز از جنگ یکی از مهمترین راهکارهای پیشگیری از وقوع ابرتورم محسوب میشود. ابرتورم میتواند در راه باشد، مگر اینکه با تدبیر بتوانیم از طرف مقابل امتیازاتی بگیریم، حکمرانی اقتصادی را توسعه دهیم و از فشارهایی که به افزایش نقدینگی منتهی میشود، پرهیز کنیم.»
این استاد دانشگاه همچنین هشدار داده: «اگر با آمریکا به تفاهم نرسیم، ممکن است اتحادیه اروپا نیز کاملاً با آمریکا همراه شود و در آنصورت مشکلات ما چند برابر خواهد شد. ابرتورم زمانی رخ میدهد که اقتصاد دچار تورم مزمن باشد و تورم مزمن در کشور ما به یکی از بالاترین نرخهای تورم در جهان رسیده است. این تورم مزمن و دهشتناک، زندگی را برای تودههای مردم سخت کرده و زمینه را برای بیثباتی اقتصادی فراهم کرده است.»
او ادامه جنگ را محرک شکنندگی بودجه کشور ارزیابی کرده و گفته: «ما هماکنون با بحران برق و بنزین مواجه هستیم. بنا بر گزارشهای رسمی مقامات کشور، یکچهارم ظرفیت گازی کشور نیز از بین رفته است. اکنون که یکچهارم ظرفیت گازی ما در جنوب کشور آسیب دیده، احتمالاً زمستان سادهای نخواهیم داشت. بنابراین افزایش تنش در حوزه سیاست خارجی و افزایش ناترازی در بودجه کشور بسیار خطرناک است.»
آمارهای اقتصادی و قیمتها در بازار ارز هم نشان از وضعیت بحرانی اقتصاد ایران دارد. بر اساس ادعای دولت نرخ تورم به مرز ۹۰ درصد رسیده است. از سوی دیگر قیمت دلار از مرز ۲۲۲ هزار تومان عبور کرده است. قیمت پوند بریتانیا نیز به بیش از ۳۰۰ هزار تومان و قیمت هر یورو ۲۵۸ هزار و ۶۵۰ تومان اعلام شده است.
در بازار طلا نیز قیمت هر سکه طلا به ۲۳۴ میلیون تومان، و قیمت هر گرم طلای ۱۸ عیار به بیش از ۲۴ میلیون تومان افزایش یافته است.
وبسایت «اقتصاد ۲۴» گزارش داده بازارهای مالی ایران در روزهای اخیر زیر فشار همزمان ریسکهای سیاسی، تنشهای منطقهای و افزایش انتظارات تورمی قرار گرفتهاند. دلار با عبور از مرز ۲۲۰ هزار تومان و طلا و سکه با ثبت رکوردهای تازه، بار دیگر نشان دادند که در فضای نااطمینانی، سرمایهها به سمت داراییهای امنتر حرکت میکنند.
اقتصاد ایران در حالی با التهاب شدید روبروست و این التهاب بطور مستقیم بر معیشت خانوارها منتقل میشود که فاطمه مهاجرانی سخنگوی دولت روز جمعه ۱۳ شهریورماه ۱۴۰۵ در اظهاراتی گفته: «دولت فشار اقتصادی بر مردم و کمبودها را انکار نمیکند.»
این ادعا در شرایطی مطرح میشود که اقدامات دولت برای جبران کسری بودجه به محرک مهم تورم در کشور تبدیل شده است. در همین رابطه مرتضی افقه اقتصاددانان و تحلیلگر اقتصادی در یادداشتی نوشته: «ما از ابتدای انقلاب تا کنون همواره در شرایط «نه جنگ، نه صلح» با زیگزاگهای متفاوت قرار داشتهایم اما از سال۱۳۹۷ به اینسو، واقعا وارد شرایط جنگ اقتصادی شدیم. برای کشوری که اقتصاد و متغیرهای اقتصادی آن تا این اندازه به روابط خارجی وابسته است، پس از اعمال تحریمهای شدید، باید شرایط فوقالعاده و سیاستها و اقتضائات خاص این وضعیت در نظر گرفته میشد. متاسفانه حکمرانان زیر بار پذیرش این شرایط نرفتند و بسیاری از سیاستها به ویژه در حوزه اقتصاد، عمدتا سیاستهایی بود که برای یک کشور پیشرفته با رونق مناسب اقتصادی و همچنین یک کشور باثبات و بدون دغدغه سیاسی طراحی شده بود.»
این اقتصاددان با تأکید بر اینکه «ضروری است هرچه سریعتر تنش و جنگ حل و فصل شود»، گفته: «اولویت نظام تصمیمگیری باید رشد اقتصادی، رفاه و معیشت مردم باشد و پس از آن، اولویتهای سیاسی قرار گیرد. در غیر اینصورت روند اضمحلال اقتصاد کشور همچنان ادامه خواهد داشت.»
