«سنتکام» اعلام کرد فعالیت کشتیهایی که در دریا محموله از شناورهای بارگیریشده در ایران دریافت میکنند، به عنوان تلاش برای دور زدن محاصره تلقی شده و با تدابیر احتمالی مواجه شوند.
فرماندهی مرکزی ایالات متحده (سنتکام) روز چهارشنبه ۱۸ نوامبر ۲۰۲۶ با انتشار اطلاعیهای رسمی، دامنهی محاصره دریایی بنادر ایران را گسترش داد و اعلام کرد فعالیت کشتیهایی که در دریا محموله از شناورهای بارگیریشده در ایران دریافت میکنند، به عنوان تلاش برای دور زدن محاصره تلقی شده و ممکن است با تدابیر اجرایی مواجه شوند.

بر اساس گزارش خبرگزاری «رویترز»، این اطلاعیه که از سوی مرکز اطلاعات دریایی مشترک (JMIC) منتشر شده، تصریح میکند هر کشتی که از طریق انتقال «کشتی به کشتی» محموله دریافت کند، به شرطی که محموله از بندر یا خط ساحلی ایران بارگیری شده و کشتی مبدأ مشمول محاصره باشد، حتی اگر خود کشتی وارد بنادر یا آبهای ایران نشده باشد، میتواند به عنوان ناقض محاصره دریایی شناسایی شود.
چنین کشتیهایی ممکن است متوقف، بازرسی، مجبور به تغییر مسیر، تصرف یا وادار به بازگشت به بندر مبدأ در ایران شوند.
طبق اطلاعیه «سنتکام»، کشتیهایی که فوراً به دستورات قانونی نیروهای مجری محاصره یا گروههای بازرسی عمل نکنند، با اقدامات عملی مواجه خواهند شد که میتواند شامل استفاده از زور مطابق با قوانین اجرایی باشد. این هشدار بطور صریح خطر شلیک سریع به آتشِ غیرفعالکننده یا تخریبی را در صورت عدم همکاری مطرح میکند و به فرماندهان کشتی توصیه مینماید که ایمنی خدمه خود را در اولویت قرار دهند.
محاصره دریایی آمریکا بر صادرات نفت مرتبط با رژیم ایران ابتدا در ۱۳ آوریل ۲۰۲۶ اعمال شد. این اقدام پس از دستیابی واشنگتن و جمهوری اسلامی به «تفاهمنامه اسلامآباد» در ماه ژوئن گذشته بطور موقت لغو شد، اما پس از حملات جمهوری اسلامی با فروپاشی توافق، در ۱۴ ژوئیه مجدداً برقرار گردید. از آن زمان، محاصره به عنوان ابزار اصلی فشار اقتصادی آمریکا بر جمهوری اسلامی عمل کرده و صادرات نفت خام رژیم را عملاً به حالت تعلیق درآورده است.
منابع کشتیرانی و امنیتی پیشتر در گفتگو با «رویترز» اعلام کرده بودند که رژیم ایران از ماه ژوئیه موفق به صادرات مقادیری گاز مایع نفتی (LPG) و سوخت جت شده؛ اما صادرات نفت خام ماههاست که نزدیک به صفر باقی مانده است. این وضعیت درآمدهای ارزی جمهوری اسلامی را که عمدتاً به فروش نفت وابسته است، به شدت کاهش داده است.
اعلامیهی جدید بطور خاص هدف قرار دادن روشهای دور زدن محاصره از طریق انتقالهای کشتی به کشتی را دنبال میکند. این روش سالها توسط ناوگان «سایه»ی رژیم ایران برای پنهان کردن مبدأ محمولهها استفاده میشده است.
بر اساس دادههای منابع ردیابی کشتیرانی مانند«UANI»، حداقل ۵۵ تانکر حامل نفت ایرانی (عمدتاً نفت خام و محصولات نفتی) همچنان در امتداد خط ساحلی ایران فعال هستند و در روز ۱۸ نوامبر، تصاویر ماهوارهای از دو انتقال کشتی به کشتی در تنگه هرمز گزارش شده است.
این تشدید محاصره در حالی رخ میدهد که تنشها در منطقه خلیج فارس و تنگه هرمز همچنان بالاست. گزارشهای اخیر از ورود سومین ناو هواپیمابر آمریکا (تئودور روزولت) به منطقه و افزایش تهدیدات رژیم ایران علیه کشتیرانی تجاری و کشورهای حاشیه خلیج فارس حکایت دارد.
جمهوری اسلامی بارها مسیرهای جایگزین عبور از تنگه هرمز را «میدان مین آتش» توصیف کرده و به تهدید علیه آنها پرداخته است.
اقدام تازهی «سنتکام» بخشی از استراتژی گستردهتر آمریکا برای افزایش فشار اقتصادی بر رژیم تهران است. چندی پیش، آمریکا از تشکیل نیروی ویژه «دروازه آهنین» برای محدود کردن تجارت زمینی رژیم ایران، از جمله عبور محصولات با کاربرد دوگانه و جریانهای درآمدی غیرقانونی از مرزهای زمینی و دریای کاسپین نیز خبر داده بود.
فرماندهی مرکزی ایالات متحده تخمین زده که محاصره دریایی تا کنون بیش از ۲۵ میلیارد دلار از صادرات نفت خام رژیم ایران را جلوگیری کرده است.
کارشناسان کشتیرانی معتقدند گسترش دامنهی محاصره به کشتیهای دریافتکنندهی محموله، ریسک را برای شرکتهای کشتیرانی بینالمللی افزایش میدهد و ممکن است باعث احتیاط بیشتر در پذیرش محمولههای مشکوک شود.
در بازار انرژی، چنین اقداماتی میتواند فشار صعودی بر قیمت نفت ایجاد کند، هرچند که صادرات نفت خام رژیم ایران از ماهها پیش به حداقل رسیده و تأثیر مستقیم آن محدود است. با این حال، هرگونه اختلال بیشتر در جریان محصولات نفتی ایرانی یا افزایش تنش در تنگه هرمز که حدود ۲۰ درصد از نفت جهان از آن عبور میکند، میتواند بازارهای جهانی را تحت تأثیر قرار دهد.
از سوی دیگر، رژیم ایران تا کنون با استفاده از ناوگان سایه و انتقالهای دریایی تلاش کرده بخشی از صادرات خود را حفظ کند. منابع امنیتی اشاره دارند که با وجود محاصره، برخی محمولههای LPG و سوخت جت همچنان صادر شدهاند که حاکی از انعطافپذیری نسبی ایالات متحده است.
هشدار ۱۸ نوامبر توسط «سنتکام» نشان میدهد عزم آمریکا برای بستن راههای دور زدن محاصره جدی است و پیام روشنی به مالکان و اپراتورهای کشتی ارسال میکند که دریافت محموله از رژیم ایران، حتی خارج از آبهای ایران، عواقب جدی خواهد داشت. با توجه به حضور گسترده نیروهای دریایی آمریکا در منطقه و ادامهی تنشها، احتمال افزایش بازرسیها و اقدامات اجرایی در هفتههای آینده بالا ارزیابی میشود.
تشدید محاصره دریایی در حالی رخ میدهد که مذاکرات پیشین میان واشنگتن و رژیم تهران برای کاهش تنشها به بنبست رسیده و هر دو طرف مواضع خود را سختتر کردهاند. تحلیلگران معتقدند تداوم محاصره و گسترش آن میتواند فشار اقتصادی بر جمهوری اسلامی را تشدید کند، اما در عین حال خطر اشتباهات محاسباتی و تشدید درگیریهای دریایی را نیز افزایش میدهد.
گزارشهای میدانی از تنگه هرمز نشاندهندهی حضور مداوم کشتیهای تجاری و نظامی در منطقه است و تصاویر منتشرشده از شناورها در نزدیکی عمان، وضعیت هشدارآمیز کشتیرانی را به تصویر میکشد.
در مجموع، اطلاعیهی «سنتکام» گام جدیدی در تشدید محاصره دریایی رژیم ایران محسوب میشود و تلاش میکند آخرین روشهای دور زدن را نیز مسدود کند. با این حال، جمهوری اسلامی نیز روزانه تلاش میکند با شلیک به کشتیرانی بینالمللی و ایجاد ناامنی در تنگه هرمز، قیمت جهانی نفت را بالا نگه دارد.

